Một nhịp xử lý nhanh hơn
Theo quan sát của Báo Đầu tư Chứng khoán, thời gian gần đây, trên website của VietinBank dày đặc các thông tin liên quan đến xử lý nợ xấu. Chỉ riêng ngày 30/6/2026, website của nhà băng này đăng khoảng 10 thông báo. Trong đó, có chi nhánh lựa chọn tổ chức đấu giá tài sản, có đơn vị bán khoản nợ, có nơi thông báo khách hàng tự bán tài sản để thực hiện nghĩa vụ trả nợ, trong khi VietinBank AMC tiếp tục xử lý nhiều tài sản bảo đảm tại các địa phương…
Trước đó không lâu, VietinBank Chi nhánh Hai Bà Trưng thông báo đấu giá biệt thự nghỉ dưỡng Shantira Hội An với giá khởi điểm khoảng 17,8 tỷ đồng. Cũng trong tháng 6, nhiều quyền sử dụng đất, nhà xưởng và khoản nợ doanh nghiệp tiếp tục được các chi nhánh của ngân hàng này đưa ra thị trường thông qua đấu giá hoặc phát mại tài sản bảo đảm.
Xu hướng này không chỉ diễn ra tại VietinBank. Ngày 23/6 vừa qua, BIDV Chi nhánh Phú Nhuận thông báo lựa chọn tổ chức bán đấu giá khoản nợ. Ngày 24/6, BIDV tiếp tục lựa chọn đơn vị thẩm định giá tài sản. Còn trước đó, ngày 22/6, BIDV Gia Định công bố kết quả lựa chọn tổ chức đấu giá tài sản bảo đảm.
Tại Agribank, hoạt động xử lý nợ cũng đang được đẩy mạnh. Ngày 11/6/2026, Agribank AMC đưa ra đấu giá các khoản nợ của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Xây dựng Thạch Ánh và Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sản xuất Đầu tư Phát triển Thành An; trong đó, riêng khoản lãi phát sinh của một khoản nợ đã lên tới hơn 35,4 tỷ đồng.
Những ngày cuối tháng 6, Agribank AMC tiếp tục công bố đấu giá nhiều khoản nợ khác, trong đó có một phần khoản nợ của Công ty TNHH Bắc Thăng Long với dư nợ tạm tính gần 3,9 tỷ đồng.
Tương tự, SHB, LPBank, Sacombank hay MBAMC cũng liên tục lựa chọn đơn vị đấu giá, thẩm định giá hoặc xử lý tài sản bảo đảm tại nhiều địa phương.
Ở quy mô lớn hơn, VAMC tiếp tục đưa ra đấu giá một khoản nợ có giá khởi điểm hơn 1.216 tỷ đồng, cùng nhiều khoản nợ khác có giá trị hàng trăm tỷ đồng. Đáng chú ý, danh mục tài sản được đưa ra xử lý không còn tập trung vào nhà ở hay quyền sử dụng đất như trước đây, mà trải rộng từ khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà máy, dây chuyền sản xuất, cổ phần doanh nghiệp đến các dự án bất động sản quy mô lớn.
Nếu nhìn từng thông báo riêng lẻ, đây đơn thuần là hoạt động nghiệp vụ của từng ngân hàng. Nhưng khi đặt hàng chục thương vụ đó cạnh nhau, một điểm chung dễ nhận thấy là tần suất xử lý tài sản đang tăng lên đáng kể. Không chỉ các công ty quản lý nợ, nhiều chi nhánh ngân hàng cũng trực tiếp tham gia toàn bộ quy trình, từ lựa chọn đơn vị thẩm định giá, tổ chức đấu giá đến phối hợp với khách hàng xử lý tài sản bảo đảm.
Nỗ lực luân chuyển dòng vốn
SHB, LPBank, Sacombank hay MB AMC liên tục lựa chọn đơn vị đấu giá, thẩm định giá hoặc xử lý tài sản bảo đảm tại nhiều địa phương.
Đằng sau mỗi khoản nợ được đưa ra đấu giá luôn là câu chuyện của một khách hàng không còn dòng tiền trả nợ.
Theo kết quả của cuộc điều tra hộ kinh doanh năm 2026 (cuộc khảo sát được thực hiện từ tháng 2 - 4/2026, với hơn 1.000 hộ kinh doanh đang hoạt động tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước), có tới 73,7% hộ kinh doanh cho biết họ chỉ “lãi ít” trong năm 2025; hơn 81% hộ kinh doanh cho biết bị giảm doanh thu; 75% số hộ kinh doanh cho biết bị giảm lượng khách hàng; chỉ có 1,9% số kinh doanh cho biết “đạt mức lãi như kỳ vọng”.
Sức khỏe kinh doanh suy yếu đã chuyển hóa thành tâm lý phòng thủ. Có tới 60,8% hộ kinh doanh cho biết dự kiến chỉ duy trì quy mô hiện tại trong 2 năm tới; 33% có xu hướng thu hẹp và chỉ 1,8% có ý định mở rộng. Trạng thái chủ đạo của khu vực này không còn là tìm kiếm tăng trưởng mà là cố gắng duy trì sự tồn tại.
Đáng lưu ý, khó khăn về pháp lý được đánh giá là nhóm áp lực lớn nhất, thậm chí vượt qua cả những thách thức quen thuộc như chi phí đầu vào hay sức cầu thị trường. Có 73,3% hộ kinh doanh cho biết các vấn đề pháp lý ảnh hưởng lớn hoặc nghiêm trọng đến hoạt động. Trong thực tế vận hành, 71,2% hộ gặp khó khăn trong việc thu thập thông tin khách hàng để xuất hóa đơn điện tử; 67,6% vướng mắc trong hạch toán chi phí được trừ và 66,8% gặp khó khi theo dõi, cập nhật chính sách.
Còn khảo sát PCI do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố giữa tháng 6 cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý. Nếu như những năm trước, doanh nghiệp chủ yếu than phiền về thủ tục hành chính hay khả năng tiếp cận vốn, thì nay khó khăn lớn nhất lại là thiếu khách hàng. Có tới 17,4% doanh nghiệp dự kiến thua lỗ, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp cho biết gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng đã tăng từ 45,3% lên hơn 60%.
Đối với ngân hàng, những con số này rất có ý nghĩa, bởi một doanh nghiệp thiếu đơn hàng hôm nay có thể chưa trở thành nợ xấu ngày mai, nhưng khi dòng tiền tiếp tục suy giảm, khả năng trả nợ sẽ chịu tác động sau một độ trễ nhất định. Nói cách khác, khó khăn của doanh nghiệp thường là tín hiệu sớm về chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng.
Việc nhiều ngân hàng đẩy nhanh xử lý tài sản trong thời gian gần đây có thể được hiểu như một bước “phòng bị” trước cho một giai đoạn nhiều khó khăn, thách thức. Điều này cũng lý giải vì sao hoạt động xử lý nợ diễn ra khá quyết liệt trong bối cảnh bức tranh kinh doanh của ngành ngân hàng vẫn chưa xấu đi. Theo dự báo của Công ty Chứng khoán Shinhan, tăng trưởng tín dụng toàn ngành vẫn có thể duy trì quanh mức 15%, trong khi lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng niêm yết được kỳ vọng tăng khoảng 17% trong năm 2026 và tiếp tục tăng 16% trong năm 2027.
Cũng theo các chuyên gia của Chứng khoán Shinhan, áp lực lớn nhất trong những năm tới của các ngân hàng thương mại không chỉ đến từ chi phí vốn gia tăng mà còn từ chất lượng tài sản, khi mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao hơn, áp lực trả nợ của khách hàng sẽ lớn hơn. Đáng chú ý, nợ nhóm 2 sẽ trở thành chỉ báo quan trọng cần theo dõi, vì đây thường là “vùng đệm” trước khi các khoản vay chuyển thành nợ xấu.
Ở góc độ vĩ mô, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cảnh báo: “Rủi ro nợ xấu có thể gia tăng khi doanh nghiệp tiếp tục chịu tác động từ bất ổn địa chính trị, chi phí đầu vào tăng và mặt bằng lãi suất cao hơn. Đặc biệt, sự chững lại của phân khúc bất động sản cao cấp không chỉ ảnh hưởng đến thanh khoản của thị trường, mà còn tác động đến khả năng trả nợ của khách hàng và giá trị tài sản bảo đảm của các ngân hàng”.
Đặt những dữ liệu này cạnh các phiên đấu giá diễn ra dồn dập thời gian qua, có thể thấy các ngân hàng không chỉ xử lý những khoản nợ đã phát sinh mà còn đẩy nhanh quá trình thu hồi và luân chuyển nguồn vốn. Suy cho cùng, giá trị lớn nhất của xử lý nợ xấu không nằm ở việc bán được một tài sản, mà ở việc đưa những nguồn lực đang “đóng băng” trở lại phục vụ tăng trưởng kinh tế.