Tăng trích dự phòng
Tổng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của 28 ngân hàng thương mại đã công bố báo cáo tài chính quý I/2026 lên tới 39.515 tỷ đồng, tăng 28% so với cùng kỳ.
Tổng giám đốc VPBank Nguyễn Đức Vinh cho hay, quý I/2026, Ngân hàng trích lập dự phòng khoảng 4.900 tỷ đồng. Tính tới cuối tháng 3/2026, tổng số dư nợ xấu của VPBank đạt 37.284 tỷ đồng, tăng 18,5% so với cuối năm 2025. Dù quy mô nợ xấu nằm trong nhóm lớn nhất hệ thống, tỷ lệ nợ xấu của Ngân hàng vẫn được kiểm soát và duy trì ổn định nhờ dư nợ tín dụng vượt mốc 1 triệu tỷ đồng.
Năm nay, VPBank đặt mục tiêu tỷ lệ nợ xấu dưới mức 2,5%; lợi nhuận trước thuế hợp nhất 41.323 tỷ đồng, tăng 35%. Trong đó, ngân hàng riêng lẻ đặt mục tiêu lợi nhuận 34.240 tỷ đồng, tăng 30%.
Quý đầu năm nay, Sacombank trích lập dự phòng hơn 22.082 tỷ đồng, tăng 109% so với cùng kỳ năm trước và đây cũng là ngân hàng có mức trích lập dự phòng rủi ro nợ xấu cao nhất trong hệ thống. Điều này khiến lợi nhuận của nhà băng giảm tới 42,7% so với cùng kỳ. Ông Phan Đình Tuệ, Thành viên Hội đồng quản trị Sacombank cho hay, trước mắt, Ngân hàng sẽ duy trì mức trích lập dự phòng cao, nhằm tuân thủ chiến lược quản trị rủi ro thận trọng và gia tăng nguồn lực đảm bảo an toàn tài chính và giúp Ngân hàng chủ động phòng vệ trước những biến động khó kiểm soát của thị trường. Bên cạnh việc tăng cường trích lập dự phòng, Sacombank cũng tập trung nâng cao chất lượng tài sản.
“Khi chất lượng tài sản được cải thiện tốt hơn, chúng tôi có thể tự tin giảm dần mức trích lập dự phòng. Khi đó, Ngân hàng sẽ lạc quan hơn về khả năng tăng trưởng lợi nhuận”, ông Tuệ nói.
Trong quý I/2026, Eximbank tăng chi phí dự phòng lên 319 tỷ đồng, gấp 2,5 lần cùng kỳ, khiến lợi nhuận trước thuế giảm tới 60%. Kế hoạch lợi nhuận trước thuế năm 2026 được Eximbank đưa ra tương đương năm trước (1.515 tỷ đồng) nhưng thấp hơn đáng kể so với kế hoạch từng công bố. Việc tăng trích lập dự phòng, theo lãnh đạo Eximbank, là bước đi cần thiết để củng cố nền tảng tài chính cho chiến lược phát triển dài hạn giai đoạn 2026 - 2030.
Trong khi đó, LPBank ghi nhận chi phí dự phòng tăng gần 4 lần so với cùng kỳ, lên 774 tỷ đồng, góp phần khiến lợi nhuận quý I giảm 11% so với cùng kỳ. OCB tăng dự phòng gần 67%, HDBank tăng dự phòng gần 39%, trong khi MB và VietABank cũng ghi nhận mức dự phòng tăng trên 30%. Tương tự, SHB tăng mạnh trích lập dự phòng lên 1.641 tỷ đồng, gần gấp đôi cùng kỳ năm trước. NCB trích lập dự phòng 298 tỷ đồng, gấp 4,6 lần cùng kỳ... Xu hướng này cho thấy chiến lược điều hành của nhiều ngân hàng đang dịch chuyển từ ưu tiên tăng trưởng sang phòng thủ.
Củng cố an toàn hệ thống
Sỡ dĩ các nhà băng mạnh tay trích lập dự phòng rủi ro do áp lực nợ xấu đang quay trở lại sau một thời gian ổn định. Thống kê cho thấy, nợ xấu (nợ nhóm 3 - 5) của 28 ngân hàng đã tăng lên trong 3 tháng đầu năm. Tổng số dư nợ xấu của các ngân hàng đã tăng lên hơn 292.000 tỷ đồng, chiếm 1,99% trong tổng dư nợ cho vay, trong khi con số này tại thời điểm cuối năm 2025 là 1,85%.
Xét về quy mô tuyệt đối, BIDV hiện dẫn đầu toàn ngành về nợ xấu, với hơn 42.655 tỷ đồng, tăng gần 7.700 tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm. Tiếp đến là Sacombank, với hơn 41.498 tỷ đồng; VPBank với hơn 37.284 tỷ đồng...
Tỷ lệ nợ xấu cũng tăng ở không ít ngân hàng. Trong đó, một số nhà băng có tỷ lệ nợ xấu vượt mức 3% như Eximbank (3,07%), BVBank (3,11%), Saigonbank (3,52%), VPBank (3,58%), PGBank (4,03%), Sacombank (6,62%), NCB (7,25%). Ở chiều ngược lại, Vietinbank, VietABank, MSB, VIB, Nam A Bank có tỷ lệ nợ xấu giảm nhẹ từ 0,02 - 0,34% trong quý đầu năm nay.
Vietcombank tiếp tục là ngân hàng có chất lượng tài sản dẫn đầu hệ thống, với tỷ lệ nợ xấu thấp nhất (0,62%). Trong năm 2026, Ngân hàng đặt mục tiêu kiểm soát nợ xấu dưới 1,5%.
Giới phân tích tài chính cho rằng, diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh doanh nghiệp và người dân chịu áp lực lớn về dòng tiền sau nhiều năm nền kinh tế liên tiếp đối mặt với các cú sốc, từ dịch bệnh, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động địa chính trị, lãi suất tăng và thị trường bất động sản suy giảm thanh khoản. Đồng thời, mặt bằng lãi suất tăng lên từ cuối năm 2025 đến nay khiến áp lực trả nợ gia tăng…
Ông Phan Đức Tú, Chủ tịch Hội đồng quản trị BIDV nhận định, trước tình hình chiến sự ở Trung Đông, ngành ngân hàng chịu tác động gián tiếp nhưng rất rõ ràng. Riêng BIDV có nhiều khách hàng thuộc các ngành vận tải, sản xuất, sử dụng nhiều năng lượng đều gặp khó khăn. Khi khách hàng khó khăn thì ngân hàng cũng bị ảnh hưởng.
Diễn biến nợ xấu tăng cho thấy, áp lực chất lượng tài sản đang bắt đầu hiện rõ hơn sau giai đoạn tín dụng tăng trưởng nhanh trong các năm trước, đặc biệt ở những lĩnh vực nhạy cảm với lãi suất và dòng tiền như bất động sản, xây dựng, tiêu dùng và trái phiếu doanh nghiệp.
Theo lãnh đạo Sacombank, các chính sách thuế đối ứng mới từ Mỹ đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam, khiến nhiều khách hàng gặp khó khăn về dòng tiền và phát sinh nợ quá hạn. Mặc dù phần lớn các khoản nợ xấu tại Sacombank có tài sản bảo đảm, chủ yếu là bất động sản, song quá trình xử lý nợ xấu kéo dài do nhiều vướng mắc pháp lý liên quan đến tài sản bảo đảm và thủ tục xử lý… và phụ thuộc vào diễn biến của thị trường bất động sản. Không chỉ Sacombank, nhiều ngân hàng khác cũng đang phải đối diện với áp lực tương tự khi tín dụng bất động sản tăng mạnh trong các năm trước bắt đầu bước vào chu kỳ kiểm nghiệm chất lượng tài sản.
Chủ tịch ACB Trần Hùng Huy cho hay, lợi nhuận năm 2025 của Ngân hàng chỉ tương đương 85% kế hoạch không phải suy giảm mà là sự “tái phân bổ có chủ đích” nhằm củng cố “bộ đệm rủi ro” và chuẩn bị cho chu kỳ 2026. ACB sẽ không bị phân tán nguồn lực cho việc xử lý các rủi ro tồn đọng để có thể tập trung vào tăng trưởng. Thực tế, đầu năm 2026, các cơ quan quản lý đã có những động thái điều chỉnh chính sách theo hướng thận trọng hơn, đặc biệt với lĩnh vực bất động sản.
“Chúng tôi hài hòa giữa tăng trưởng và an toàn, hài hòa giữa lợi ích ngắn hạn và dài hạn, hài hòa giữa lợi ích của cổ đông - khách hàng. Chính sự hài hòa đó giúp kiểm soát rủi ro tốt, chất lượng tài sản ACB được đánh giá thuộc nhóm tốt trong ngành, với tỷ lệ nợ xấu khoảng 0,7%”, ông Huy nói và cho biết, chỉ tiêu tổng tài sản ACB đến cuối 2026 dự kiến tăng trưởng 16%, dư nợ tín dụng tăng 16%, huy động (bao gồm giấy tờ có giá) tăng 16%, tỷ lệ nợ xấu kiểm soát dưới 2%. Lợi nhuận trước thuế mục tiêu 22.338 tỷ đồng, tăng hơn 14% so kết quả đạt được trong 2025. Kết thúc quý I/2026, lợi nhuận trước thuế ACB ghi nhận 5.400 tỷ đồng, tăng 56% so với quý trước và tăng 17% so với cùng. Nợ xấu được kiểm soát dưới 1%.
Việc gia tăng dự phòng trong giai đoạn hiện nay không đơn thuần là phản ứng trước áp lực nợ xấu mà còn là sự chuẩn bị cho chu kỳ rủi ro mới của thị trường tín dụng. Tuy nhiên, trước bối cảnh thị trường 2026 có nhiều khó khăn, bất động sản và các kênh khác ảm đạm, còn áp lực lãi vay tăng khiến khả năng trả nợ giảm, MBS dự báo tỷ lệ trích lập dự phòng toàn ngành ngân hàng sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm, song dự kiến vẫn trên 80% trong năm 2026.