Ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê, Ngân hàng Nhà nước (NHNN)
Chia sẻ tại Họp báo Thông tin kết quả hoạt động ngân hàng quý III/2026 chiều 7/10, ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, thống kê, NHNN, cho biết định hướng hiện đại hóa NHNN đã được xác lập từ Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng tại Quyết định số 986/QĐ-TTg ngày 8/8/2018 và tiếp tục được cụ thể hóa tại Đề án 1809.
Theo Quyết định số 1809/QĐ-TTg ngày 18/9/2026, Chính phủ phê duyệt Đề án “Tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý các TCTD yếu kém, tăng cường khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa”. Một trong những mục tiêu của Đề án là đến năm 2030 xây dựng NHNN trở thành ngân hàng trung ương hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả trên nền tảng quản trị tiên tiến, dữ liệu số; nâng cao năng lực hoạch định, điều hành chính sách, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm và ra quyết định kịp thời dựa trên dữ liệu.
Theo ông Lân, mục tiêu này được cụ thể hóa trên 4 nhóm nhiệm vụ lớn, gồm tăng cường vai trò, năng lực của NHNN trong điều hành chính sách tiền tệ, tín dụng; hiện đại hóa công tác quản trị, nâng cao năng lực hoạch định, điều hành chính sách, phân tích, dự báo, cảnh báo sớm và ra quyết định dựa trên dữ liệu; hiện đại hóa hạ tầng thanh toán, số hóa công tác cải cách thủ tục hành chính; đồng thời tăng cường hiệu lực, hiệu quả thanh tra, giám sát ngân hàng.
“Định hướng hiện đại hóa NHNN đã được cụ thể hóa tại Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng và tiếp tục được nhấn mạnh tại Đề án 1809, đảm bảo theo tinh thần chỉ đạo tại Kết luận 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về hiện đại hóa hệ thống ngân hàng và các TCTD”, ông Lân cho biết.
Khi dữ liệu trở thành nền tảng điều hành
Một trong những thay đổi quan trọng được NHNN đặt ra là nâng cao năng lực hoạch định, điều hành chính sách tiền tệ, phân tích, dự báo và cảnh báo sớm trên cơ sở dữ liệu. Theo ông Lân, NHNN sẽ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện các mô hình dự báo kinh tế, hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu phục vụ điều hành chính sách tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
“NHNN sẽ từng bước ứng dụng các công cụ phân tích hiện đại để nâng cao độ chính xác và kịp thời của công tác dự báo”, ông Lân nói.
Để thực hiện mục tiêu này, việc phát triển, hoàn thiện cơ sở dữ liệu trong ngành Ngân hàng và nâng cấp hệ thống thông tin trong các lĩnh vực cốt lõi được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Theo ông Lân, NHNN cũng sẽ đổi mới khuôn khổ chính sách tiền tệ theo hướng kiểm soát lạm phát, ổn định giá trị đồng tiền, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.
Ông Lân cho biết: “Điều hành chính sách tiền tệ sẽ chuyển dần từ điều hành theo khối lượng sang chủ yếu điều hành theo giá; sử dụng công cụ gián tiếp; chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác”.
Cùng với đó, NHNN tiếp tục điều hành tín dụng phù hợp với các cân đối vĩ mô và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, gắn với nâng cao chất lượng tín dụng, tập trung tín dụng vào lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế theo chỉ đạo của Chính phủ. Như vậy, dữ liệu được đặt ở vị trí không chỉ để phản ánh diễn biến của nền kinh tế mà còn phục vụ trực tiếp cho quá trình dự báo, phân tích và lựa chọn chính sách.
AI tham gia giám sát ngân hàng
Nếu dữ liệu là nền tảng cho điều hành chính sách, công nghệ cũng đang được NHNN mở rộng sang các hoạt động thanh toán, thanh tra và giám sát. Theo ông Lân, NHNN sẽ tiếp tục đầu tư, nâng cấp các hệ thống thanh toán trong nền kinh tế, đồng thời tăng cường giám sát để kịp thời phát hiện, xử lý rủi ro, gian lận, bảo đảm an ninh, an toàn trong thanh toán.
Đáng chú ý, NHNN định hướng tăng cường ứng dụng dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây, giao diện lập trình ứng dụng mở (API) và các công nghệ số tiên tiến trong quản trị, giám sát hoạt động thanh toán, nhận diện và phòng chống gian lận.
“Việc hiện đại hóa các hệ thống thanh toán phải đi cùng đổi mới công tác quản lý, giám sát các hệ thống thanh toán, tăng cường ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, giao diện lập trình ứng dụng mở và các công nghệ số tiên tiến”, ông Lân nói.
Cùng với hạ tầng, ông Lân chia sẻ, yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống và khả năng nhận diện, phòng chống gian lận ngày càng quan trọng khi các phương thức thanh toán số phát triển. Trong lĩnh vực thanh tra, giám sát ngân hàng, NHNN cũng đang chuyển từ phương thức thanh tra, giám sát tuân thủ sang thanh tra, giám sát trên cơ sở rủi ro.
“NHNN sẽ tiếp tục đổi mới công tác thanh tra theo hướng chuyển nhanh và mạnh từ thanh tra tuân thủ sang thanh tra trên cơ sở rủi ro, từng bước áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài”, ông Lân cho biết.
Cùng với đó, NHNN sẽ tăng cường thanh tra toàn diện pháp nhân tổ chức tín dụng, nâng cao hiệu quả giám sát an toàn vi mô và giám sát an toàn vĩ mô, hướng tới nhận diện sớm các TCTD yếu kém và thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định. "NHNN tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống dữ liệu tập trung, ứng dụng AI vào phân tích phục vụ cho công tác thanh tra, giám sát”, ông Lân nhấn mạnh.
Việc chuyển sang giám sát trên cơ sở rủi ro, kết hợp với dữ liệu tập trung và các công cụ phân tích, theo định hướng của NHNN, sẽ giúp tăng khả năng nhận diện sớm các vấn đề phát sinh tại tổ chức tín dụng cũng như những rủi ro đối với toàn hệ thống.
Để những thay đổi về công nghệ và phương thức điều hành có thể vận hành hiệu quả, yếu tố con người cũng được đặt vào trọng tâm. Theo ông Lân, NHNN sẽ tập trung đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ngành Ngân hàng, đồng thời đẩy mạnh truyền thông chính sách và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng.
Từ quản trị, điều hành chính sách đến thanh toán và giám sát, mục tiêu mà NHNN đặt ra là hình thành một mô hình ngân hàng trung ương vận hành ngày càng dựa trên dữ liệu, có năng lực dự báo và cảnh báo tốt hơn, đồng thời phản ứng kịp thời trước những biến động của nền kinh tế và thị trường.
Ông Lân nhấn mạnh: “Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành ngân hàng trung ương hiện đại, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; phát triển, nâng cấp cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, hệ thống thông tin trong các lĩnh vực cốt lõi và hoàn thiện cơ sở dữ liệu trong ngành Ngân hàng”.
Qua đó, quá trình hiện đại hóa không chỉ dừng ở số hóa quy trình hay đầu tư công nghệ, mà hướng tới thay đổi năng lực quản trị và chất lượng ra quyết định của ngân hàng trung ương.
