Không cộng dồn thành mức thuế 32,5%
Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã công bố thực hiện hành động cuối cùng theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 bằng việc áp thuế đối với 60 nền kinh tế là các đối tác thương mại lớn nhất với Mỹ.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), mức thuế mới đang thu hút sự chú ý của giới đầu tư, trong bối cảnh thâm hụt thương mại Mỹ - Việt liên tục gia tăng. Tuy nhiên, mức thuế mới không cộng dồn với mức 20% trước đây lên mức 32,5% như một số cách hiểu trên thị trường. Mức thuế 20% áp dụng theo IEEPA trước đó đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ vào tháng 2/2026 và không còn là một cấu phần thuế để cộng dồn.
Đáng chú ý, các nhóm hàng thuộc diện điều chỉnh theo Mục 232, như thép, nhôm và ô tô, được miễn áp dụng mức thuế mới này.
Về cơ sở pháp lý, thuế mới theo Mục 301 được đánh giá có tính bền vững hơn so với các cơ chế trước đó. Khác với Mục 122 chỉ có thời hạn tối đa 150 ngày và IEEPA đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ, Mục 301 không có thời hạn kết thúc cố định và cũng không quy định trần thuế suất.
| |
Ngành dệt may được nhận định sẽ chịu áp lực do phụ thuộc vào thị trường Mỹ và có độ nhạy cảm với thuế quan. |
Tác động phân hóa giữa các ngành xuất khẩu
Dù mức thuế mới tạo thêm áp lực cho hàng hóa Việt Nam tại thị trường Mỹ, tác động được đánh giá không đồng đều giữa các nhóm ngành.
Giày dép và dệt may là những lĩnh vực chịu ảnh hưởng rõ nét nhất do phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ và có mức độ nhạy cảm cao với chi phí thuế quan. Điện thoại và linh kiện cũng có thể chịu tác động nhất định. Trong khi đó, một số ngành hàng khác có khả năng duy trì sức chống chịu tốt hơn.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, sự suy giảm ở các nhóm hàng như giày dép, dệt may và điện thoại có thể được bù đắp một phần bởi cà phê, máy móc và hóa chất. Nhóm đồ gỗ cũng có lợi thế tương đối khi mức thuế bình quân khoảng 21% vào tháng 11/2025, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 52% áp dụng với hàng hóa cùng nhóm từ Trung Quốc.
| |
Mức thuế mới tác động lên các ngành xuất khẩu có sự phân hoá. |
Đối với thủy sản, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ được đánh giá tương đối ổn định, dao động quanh 2-2,2 tỷ USD mỗi năm. Trong khi đó, điện tử và bán dẫn được hưởng lợi từ mức thuế MFN thấp và không thuộc nhóm chịu tác động trực tiếp của Mục 232, qua đó giảm mức độ tổn thương so với các ngành xuất khẩu truyền thống.
Như vậy, tác động của thuế mới nhiều khả năng tập trung vào một số ngành có tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ cao, thay vì tạo ra cú sốc đồng loạt đối với toàn bộ hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
| |
| |
Tổn thương phân hoá mạnh: giày dép & dệt may chịu nặng nhất. |
Tăng trưởng và FDI vẫn là điểm tựa
Một yếu tố đáng chú ý là nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn chịu áp lực thuế quan với nền tảng tăng trưởng tương đối tích cực. GDP năm 2025 tăng 8,02%, thuộc nhóm mức tăng cao nhất trong giai đoạn 2011-2025, chỉ đứng sau năm 2022. Riêng quý IV/2025, GDP tăng 8,46%, cho thấy động lực tăng trưởng vẫn được duy trì.
Cùng với đó, vốn FDI giải ngân năm 2025 đạt kỷ lục 27,62 tỷ USD. Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng năng lực sản xuất, thúc đẩy xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong bối cảnh các tập đoàn quốc tế tiếp tục đa dạng hóa chuỗi cung ứng, Việt Nam vẫn được đánh giá có lợi thế nhờ vị trí địa lý, mạng lưới hiệp định thương mại tự do và năng lực sản xuất ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, áp lực từ chính sách thuế của Mỹ có thể khiến doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp xuất khẩu phải điều chỉnh chiến lược sản xuất, nguồn cung và thị trường tiêu thụ.
| |
Áp lực lớn nhưng chưa phải cú sốc đối với nền kinh tế
Nhìn tổng thể, mức thuế 12,5% mới của Mỹ sẽ tạo thêm thách thức đối với hoạt động xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt tại các ngành có biên lợi nhuận thấp và phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ như dệt may, da giày.
Tuy nhiên, việc không cộng dồn với mức thuế 20% trước đây giúp mức độ ảnh hưởng thực tế thấp hơn so với những lo ngại ban đầu. Bên cạnh đó, cơ cấu xuất khẩu ngày càng đa dạng và khả năng bù đắp từ các nhóm ngành như máy móc, cà phê, hóa chất, đồ gỗ, thủy sản và điện tử có thể giúp giảm thiểu tác động.
Với giới đầu tư, vấn đề cần theo dõi không chỉ nằm ở mức thuế 12,5%, mà còn ở khả năng các doanh nghiệp xuất khẩu chuyển một phần chi phí sang người mua, điều chỉnh chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường ngoài Mỹ. Đồng thời, diễn biến dòng vốn FDI và tốc độ giải ngân đầu tư công sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng hấp thụ cú sốc thương mại của nền kinh tế.
Trong kịch bản hiện tại, thuế quan có thể tạo ra sự phân hóa mạnh hơn giữa các nhóm cổ phiếu xuất khẩu, nhưng chưa đủ để trở thành yếu tố làm thay đổi đáng kể triển vọng tăng trưởng chung của Việt Nam.