Mở thêm cửa vốn quốc tế cho doanh nghiệp

0:00 / 0:00
0:00
(ĐTCK) Việc nâng hạn mức vay thương mại nước ngoài theo phương thức tự vay, tự trả từ khoảng 6,1 tỷ USD lên tối đa 10 tỷ USD/năm, đồng thời nới tốc độ tăng dư nợ ngắn hạn lên 27%, mở thêm dư địa huy động vốn quốc tế cho doanh nghiệp và tổ chức tín dụng.
Doanh nghiệp có thêm dư địa huy động vốn Doanh nghiệp có thêm dư địa huy động vốn

Thêm dư địa huy động vốn quốc tế

Ngày 11/11/2026, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định 2184/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Quyết định 352/QĐ-TTg ngày 27/2/2026 về phê duyệt Kế hoạch vay, trả nợ công năm 2026.

Theo đó, hạn mức vay thương mại nước ngoài trung và dài hạn của doanh nghiệp, tổ chức tín dụng theo phương thức tự vay, tự trả được nâng lên tối đa 10 tỷ USD/năm, thay vì khoảng 6,124 tỷ USD như quy định trước đó. Đồng thời, tốc độ tăng dư nợ nước ngoài ngắn hạn tối đa được điều chỉnh lên 27% so với dư nợ cuối năm 2025, thay cho mức khoảng 19-20%.

Như vậy, hạn mức vay trung, dài hạn được bổ sung gần 3,9 tỷ USD, tương đương mức tăng khoảng 63,3% so với kế hoạch ban đầu. Đây là mức điều chỉnh tương đối lớn, cho thấy nhu cầu mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế của khu vực doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đang được đặt ra rõ nét hơn. Đây là hạn mức trong kế hoạch vay thương mại nước ngoài năm 2026 đối với các khoản vay không được Chính phủ bảo lãnh, không phải cam kết Chính phủ sẽ huy động hoặc bảo lãnh thêm 3,9 tỷ USD. Các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng vẫn phải đáp ứng điều kiện vay, đăng ký khoản vay theo quy định, đồng thời tự chịu trách nhiệm về nghĩa vụ trả nợ. Điểm quan trọng của cơ chế tự vay, tự trả là nghĩa vụ tài chính không chuyển sang ngân sách nhà nước. Rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá và khả năng trả nợ thuộc về chính bên đi vay.

Việc điều chỉnh hạn mức cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh nền kinh tế đang có nhu cầu lớn về vốn trung, dài hạn. Khi nhu cầu đầu tư vào hạ tầng, năng lượng, sản xuất công nghiệp, công nghệ và mở rộng năng lực kinh doanh gia tăng, khả năng huy động vốn từ thị trường quốc tế có thể giúp doanh nghiệp đa dạng hóa nguồn tài trợ, thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng trong nước.

Tăng khả năng huy động vốn dài hạn

Một trong những tác động đáng chú ý của quyết định này là mở rộng thêm lựa chọn huy động vốn cho doanh nghiệp. Thực tế, thị trường vốn Việt Nam vẫn dựa khá nhiều vào hệ thống ngân hàng, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa thực sự phục hồi đồng đều sau những biến động trước đây. Nhu cầu vốn trung, dài hạn của doanh nghiệp, đặc biệt trong các ngành cần đầu tư tài sản cố định lớn, thường vượt quá khả năng đáp ứng của nguồn vốn tự có và tín dụng ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, vay vốn nước ngoài có thể giúp doanh nghiệp tiếp cận những khoản tài trợ có kỳ hạn phù hợp hơn với vòng đời dự án, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp có nguồn thu ngoại tệ ổn định, đây còn là một kênh huy động vốn tương đối phù hợp nếu có thể cân đối nguồn thu và nghĩa vụ trả nợ cùng đồng tiền. Chẳng hạn, doanh nghiệp xuất khẩu có nguồn thu bằng USD có thể sử dụng một phần nguồn thu này để trả nợ gốc và lãi vay bằng USD. Khi đó, rủi ro biến động tỷ giá được hạn chế đáng kể so với doanh nghiệp vay USD nhưng doanh thu chủ yếu bằng VND.

Đối với các dự án năng lượng, hạ tầng, công nghiệp chế biến, chế tạo, việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế cũng có ý nghĩa bởi đây là những lĩnh vực cần lượng vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Nếu huy động được nguồn vốn với kỳ hạn và chi phí hợp lý, doanh nghiệp có thể cải thiện cơ cấu nguồn vốn, giảm áp lực phải liên tục đảo nợ hoặc sử dụng vốn vay ngắn hạn để tài trợ cho tài sản dài hạn.

Ở góc độ hệ thống ngân hàng, việc được mở rộng hạn mức vay nước ngoài cũng tạo thêm dư địa bổ sung nguồn vốn ngoại tệ, phục vụ các nhu cầu tài trợ thương mại, thanh toán quốc tế và hoạt động kinh doanh ngoại hối. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa nguồn vốn huy động thành hoạt động tín dụng và đầu tư có hiệu quả.

Nguồn vốn nước ngoài không chỉ bổ sung lượng vốn cho nền kinh tế mà còn có thể tạo thêm áp lực cạnh tranh đối với các ngân hàng trong nước. Khi doanh nghiệp có thêm lựa chọn huy động vốn trực tiếp từ nước ngoài, các ngân hàng sẽ phải cạnh tranh hơn về lãi suất, kỳ hạn, điều kiện tín dụng và chất lượng dịch vụ. Nếu được sử dụng hiệu quả, đây có thể là yếu tố góp phần giảm áp lực lên nguồn vốn tín dụng nội địa, nhất là đối với các dự án có khả năng huy động vốn quốc tế.

Bài toán tỷ giá và rủi ro nợ ngoại tệ

Dù mở thêm dư địa huy động vốn, việc nới hạn mức vay nước ngoài cũng đặt ra những vấn đề cần theo dõi, đặc biệt là tác động đến thị trường ngoại hối. Về nguyên tắc, khi doanh nghiệp vay vốn nước ngoài, dòng ngoại tệ sẽ được chuyển vào Việt Nam để phục vụ hoạt động đầu tư, sản xuất - kinh doanh hoặc các mục đích vay hợp pháp. Dòng vốn này có thể bổ sung nguồn cung ngoại tệ cho thị trường, hỗ trợ cán cân thanh toán và giảm bớt áp lực huy động vốn từ hệ thống ngân hàng trong nước.

Tuy nhiên, tác động đến tỷ giá không chỉ phụ thuộc vào dòng vốn giải ngân mà còn phụ thuộc vào nhu cầu chuyển đổi ngoại tệ, thời điểm trả nợ và khả năng tạo ra nguồn thu ngoại tệ của bên vay.

Ở chiều ngược lại, khi doanh nghiệp đến kỳ trả nợ gốc và lãi, nhu cầu mua ngoại tệ có thể gia tăng. Nếu nhiều khoản vay cùng đến hạn trong một thời điểm, đặc biệt khi thị trường quốc tế biến động hoặc nguồn cung ngoại tệ trong nước suy giảm, áp lực lên tỷ giá có thể xuất hiện. Đáng chú ý hơn là rủi ro chênh lệch đồng tiền giữa doanh thu và nghĩa vụ nợ. Một doanh nghiệp vay USD nhưng kinh doanh chủ yếu bằng VND sẽ phải đối mặt với chi phí trả nợ tăng lên nếu đồng Việt Nam mất giá.

Ví dụ, với khoản vay 100 triệu USD, chỉ cần tỷ giá tăng thêm 1% thì nghĩa vụ trả nợ quy đổi sang VND đã tăng thêm một khoản tương đương 1 triệu USD theo tỷ giá cũ, chưa kể chi phí lãi vay. Với những doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp hoặc dòng tiền chưa ổn định, biến động này có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả tài chính.

Bên cạnh đó, lãi suất vay nước ngoài cũng không phải lúc nào thấp hơn lãi suất trong nước. Chi phí vốn thực tế còn phụ thuộc vào lãi suất tham chiếu quốc tế, phần bù rủi ro tín dụng của doanh nghiệp, kỳ hạn vay, phí thu xếp vốn và chi phí phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Do đó, nếu chỉ nhìn vào lãi suất danh nghĩa mà không tính toán tổng chi phí vốn sau khi quy đổi ngoại tệ, doanh nghiệp có thể đánh giá thấp rủi ro tài chính.

Cũng cần lường nguy cơ sử dụng vốn vay ngắn hạn để tài trợ cho các nhu cầu dài hạn. Việc nâng tốc độ tăng dư nợ nước ngoài ngắn hạn lên 27% giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong bổ sung vốn lưu động, tài trợ thương mại và duy trì hoạt động sản xuất - kinh doanh. Tuy nhiên, nguồn vốn ngắn hạn có đặc điểm phải thường xuyên đảo vòng, trong khi khả năng tiếp cận vốn quốc tế có thể thay đổi nhanh khi điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt. Nếu doanh nghiệp sử dụng vốn ngắn hạn cho các dự án có thời gian thu hồi vốn dài, rủi ro thanh khoản và tái cấp vốn sẽ gia tăng.

Đối với thị trường tài chính, quyết định nâng hạn mức vay nước ngoài có thể tạo ra tác động tích cực thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư lớn. Nhóm doanh nghiệp năng lượng, hạ tầng, sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và các tổ chức tín dụng có khả năng tiếp cận nguồn vốn quốc tế tốt có thể hưởng lợi từ việc đa dạng hóa nguồn huy động.

Với các doanh nghiệp niêm yết, nếu huy động được nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý, họ có thể đẩy nhanh tiến độ đầu tư, mở rộng công suất, cải thiện năng lực cạnh tranh và tạo thêm dư địa tăng trưởng lợi nhuận trong những năm tiếp theo. Ở góc độ thị trường chứng khoán, đây là yếu tố hỗ trợ triển vọng đầu tư của những doanh nghiệp có dự án khả thi, dòng tiền tốt và năng lực quản trị tài chính đủ mạnh.

Đối với nhóm ngân hàng, việc mở rộng khả năng vay nước ngoài có thể hỗ trợ đa dạng hóa nguồn vốn, nhưng cũng cần theo dõi rủi ro chênh lệch kỳ hạn, đồng tiền và chi phí huy động. Tổ chức tín dụng có khả năng quản trị bảng cân đối tốt sẽ có lợi thế hơn trong việc tận dụng cơ hội này.

Việc nâng hạn mức vay thương mại nước ngoài lên 10 tỷ USD/năm cho thấy Chính phủ đang mở rộng khả năng huy động nguồn lực từ bên ngoài để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Đây cũng là hướng đi phù hợp trong bối cảnh Việt Nam cần đa dạng hóa các kênh dẫn vốn, giảm sự phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng và phát triển thị trường vốn theo chiều sâu.

Lê Đạt

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục