Tăng tốc cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh
Ngày 20/4/2026 là hạn cuối để các bộ, ngành đề xuất phương án cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Sau đó, Văn phòng Chính phủ và Bộ Tư pháp sẽ tổng hợp, rà soát để trình Chính phủ thông qua ngay trong tháng 4/2026.
Đây là chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại kết luận cuộc họp Thường trực Chính phủ chiều 13/4 về giải pháp và cách thức thực hiện cải cách thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị Trung ương 2 ngày 2/4/2026.
Theo các báo cáo, hiện vẫn còn 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh.
Kết luận 18-KL/TW yêu cầu các bộ, ngành tiếp tục rà soát, cắt giảm 30% số ngành nghề kinh doanh có điều kiện hiện nay (tương ứng khoảng 60 ngành nghề); đồng thời cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết; giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; cấp bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.
Trước đó, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh luôn là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác cải cách thể chế và cải thiện môi trường đầu tư; song nhiệm vụ này được thúc đẩy mạnh mẽ hơn trong giai đoạn tăng tốc phát triển.
Đầu năm 2025, khi Bộ Chính trị đặt mục tiêu tăng trưởng năm 2025 đạt 8% trở lên để tạo tiền đề cho tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, Tổng Bí thư Tô Lâm đã kêu gọi các ngành, các cấp từ trung ương tới địa phương phải cải cách hành chính, cắt giảm thủ tục ít nhất 30%, với mục tiêu đến năm 2028 Việt Nam nằm trong Top 3 môi trường đầu tư của khu vực ASEAN.
Tháng 3/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66/2025/NQ-CP về Chương trình cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất - kinh doanh năm 2025 và 2026; đặt mục tiêu năm 2025 bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết và 30% chi phí tuân thủ các thủ tục hành chính. Năm 2026, mục tiêu này được nâng lên tương ứng với tỷ lệ 100% điều kiện đầu tư kinh doanh, 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ.
Nghị quyết 66/2025/NQ-CP trở thành “lời hiệu triệu” cho một cuộc cải cách thể chế sâu rộng, từng bước xóa bỏ tư duy quản lý “không quản được thì cấm”, thay bằng cách tiếp cận kiến tạo phát triển, qua đó đưa thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Mới đây, ngày 7/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, quy định liên quan đến hoạt động sản xuất - kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của 14 bộ, ngành.
Ngay trong chiều 7/4, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, sau khi được bầu giữ chức vụ Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031, tân Thủ tướng Lê Minh Hưng trong bài phát biểu sau nhậm chức đã nêu 5 định hướng của Chính phủ nhiệm kỳ mới, trong đó nhấn mạnh việc xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo và phục vụ nhân dân, dành ưu tiên cao nhất cho công tác xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế; quyết liệt rà soát pháp luật, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính…
Song song đó, Bộ Tư pháp cũng đang triển khai tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, trong đó cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư, kinh doanh là một nhiệm vụ trọng tâm.
Gần đây nhất, tại Hội nghị đối thoại với các doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội năm 2026 do UBND TP. Hà Nội tổ chức chiều 16/4, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng nêu rõ một số tồn tại trên địa bàn như: cải cách hành chính chưa đồng bộ, thủ tục còn phức tạp; sự phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ; một bộ phận cán bộ chưa thực sự chủ động, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Khẳng định sẽ chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và phục vụ”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm của quá trình phát triển, coi hiệu quả phục vụ doanh nghiệp là thước đo năng lực điều hành, lãnh đạo TP. Hà Nội cho biết Thành phố cam kết tổng hợp, phân loại và xử lý dứt điểm các kiến nghị; yêu cầu các sở, ngành trả lời đầy đủ trong thời hạn tối đa 30 ngày, đồng thời thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ về cắt giảm tối thiểu 50% thủ tục hành chính không cần thiết.
| |
Luật pháp hướng tới mục tiêu giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân |
Dư địa cải cách vẫn còn lớn
Thời gian qua, việc cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đóng góp vào thành công của công tác cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh nói chung.
Từ đầu năm nay, theo Nghị quyết 254/2025/QH15 và Nghị định 50/2026/NĐ-CP, khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, người dân đã được giảm tới 70% tiền sử dụng đất so với trước. Từ 1/7/2026, theo Luật Xây dựng (sửa đổi), công trình nhà ở riêng lẻ có quy mô dưới 7 tầng và tổng diện tích sàn xây dựng dưới 500 m2 được miễn giấy phép xây dựng, giúp giảm khoảng 30% thời gian và chi phí. Bên cạnh đó, các thủ tục về thẩm định thiết kế cơ sở và cấp phép xây dựng trước đây mất khoảng 20-30 ngày thì nay cũng được rút ngắn xuống còn khoảng 10-15 ngày nhờ tích hợp và xử lý trực tuyến.
Nếu như trước đây, quá trình nộp thuế trực tiếp khiến nhiều doanh nghiệp, người dân phải đi lại nhiều lần, mất nhiều thời gian và thực hiện nhiều thủ tục thì đến nay, người nộp thuế có thể thực hiện kê khai, nộp hồ sơ trực tuyến 24/7, theo dõi thông tin nộp thuế hoàn toàn qua cổng điện tử mà không cần đến trực tiếp cơ quan thuế.
Theo Hiệp hội Tư vấn thuế Việt Nam, từ năm 2020 đến nay, đã có 60% thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế được điện tử hóa toàn trình, giúp Việt Nam tăng 22 bậc (từ 141 lên 109 trên thế giới) về mức độ thuận tiện trong việc nộp thuế. Theo ước tính sơ bộ, với khoảng 157.000 doanh nghiệp mới thành lập năm 2024, mỗi doanh nghiệp tiết kiệm được khoảng 3 ngày chờ đợi cho việc nộp thuế, nền kinh tế Việt Nam trong năm 2024 đã tiết kiệm được 471.000 ngày làm việc, tương đương hơn 200 tỷ đồng.
Chỉ riêng thủ tục khai thuế giá trị gia tăng, ngoài hình thức kê khai điện tử, hiện ngành thuế cho phép doanh nghiệp có doanh thu từ 50 tỷ đồng/năm trở xuống được chuyển từ khai thuế theo tháng sang theo quý, giúp doanh nghiệp giảm thời gian trung bình hoàn thành hồ sơ khai thuế hằng năm từ 18-20 giờ/hồ sơ năm 2015 xuống chỉ còn 4 giờ/hồ sơ, tiết kiệm hơn 22 triệu giờ trong năm 2024.
Tuy vậy, theo các chuyên gia, với 198 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 4.603 điều kiện kinh doanh đang tồn tại hiện nay, dư địa cắt giảm thêm vẫn còn rất lớn.
Tính đến ngày 10/4/2026, báo cáo của 16 bộ và cơ quan ngang bộ cho thấy, vẫn còn tới 12 bộ, cơ quan ngang bộ có tỷ lệ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết (sau khi dự kiến đề xuất phân cấp) là 38,86%; cao hơn 8,86% so với mục tiêu dưới 30%; tương ứng với việc còn phải phân cấp tiếp khoảng 516 thủ tục hành chính.
Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, tương đương tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gấp hơn hai lần giai đoạn 2021-2025. Trong bối cảnh gần 80% nguồn vốn được kỳ vọng đến từ khu vực xã hội hóa, thể chế minh bạch và thủ tục đơn giản với chi phí thấp trở thành yếu tố quyết định niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Trong các phát biểu trước Quốc hội vừa qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng cao là rất thách thức, trong khi một số thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà, năng lực cán bộ cơ sở còn hạn chế.
Theo Thủ tướng, năm 2026 được xác định là năm đột phá về thể chế, xử lý dứt điểm các vướng mắc để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt, đồng thời tạo nền tảng cho môi trường kinh doanh minh bạch, cạnh tranh và thuận lợi hơn.
Ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhận định, việc Chính phủ đang chỉ đạo tổng rà soát toàn bộ hệ thống luật pháp cho thấy đây là một cuộc cải cách thể chế toàn diện, có hệ thống, không phân mảnh như trước.
“Nếu cứ sửa luật, cắt giảm thủ tục nhưng thiếu một sự rà soát hệ thống thì việc cải cách thể chế sẽ không triệt để. Tôi rất mong cộng đồng doanh nghiệp cùng tham gia đợt tổng rà soát này”, ông Hiếu nói.
Doanh nghiệp chờ “đường ray thể chế” để tăng tốc
Thể chế minh bạch, thủ tục kinh doanh đơn giản với chi phí thấp là yếu tố quyết định đối với niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư
Tại thời điểm tháng 6/2025, khi Nghị quyết số 66/2025/NQ-CP mới được ban hành, chưa kịp “ngấm” vào cuộc sống, báo cáo của Chính phủ cho thấy, vẫn còn 6.358 thủ tục hành chính, trong đó có 4.377 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất - kinh doanh (chiếm 68,8%). Cùng với đó là 977 điều kiện kinh doanh, 3.086 sản phẩm, hàng hóa phải kiểm tra chuyên ngành và 640 chế độ báo cáo của doanh nghiệp. Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính bình quân hằng năm của cả nền kinh tế lên tới hơn 120.000 tỷ đồng.
Ông Lê Văn Hiểu, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty SEATECH, nguyên Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho biết, qua quá trình tham gia nhiều cuộc đối thoại giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương, ông nhận thấy trong nhiều trường hợp, rào cản lớn nhất của doanh nghiệp không nằm ở vốn hay công nghệ, mà lại nằm ở rủi ro không “tương thích” với cơ chế. Bởi lẽ, đã có không ít dự án đột phá nhưng bị đình trệ chỉ vì những cụm từ như “chưa có tiền lệ”, “vướng quy định hiện hành”…
Nhưng đến nay, khi nhiệm vụ cải cách thể chế được Chính phủ cụ thể hóa bằng những con số và thời hạn rõ ràng, ông Hiểu cho rằng, những “đường ray thể chế” đạt chuẩn đã sẵn sàng được lắp đặt để giúp doanh nghiệp tăng tốc cùng nền kinh tế.
Theo đại biểu Quốc hội Nguyễn Cao Sơn, hàng rào thủ tục tại các khâu trung gian vẫn là rào cản đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có. Nhiều doanh nghiệp vẫn mệt mỏi vì phải đi lại nhiều lần, theo dõi hồ sơ kéo dài, giải trình lặp lại và chờ đợi quá lâu giữa các khâu xử lý.
“Nhiều doanh nghiệp phản ánh, hồ sơ nộp trực tuyến nhưng vẫn phải in và nộp bản giấy. Dữ liệu chưa liên thông, nhiều bước xử lý vẫn thủ công, chưa theo dõi được trạng thái xử lý theo thời gian thực…”, ông Sơn nói.
Do đó, đại biểu đề nghị Chính phủ, Thủ tướng và các bộ, ngành rà soát toàn bộ các thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp nhằm cắt giảm khâu trung gian, loại bỏ yêu cầu trùng lặp, chuẩn hóa dữ liệu và công khai tiến độ xử lý hồ sơ theo thời gian thực.
Tại buổi thảo luận tổ của Quốc hội sáng 10/4 về các vấn đề kinh tế - xã hội, đầu tư công và ngân sách nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đặc biệt nhấn mạnh rằng, việc xây dựng, điều chỉnh pháp luật phải tính toán kỹ bài toán chi phí và lợi ích; theo đó, luật pháp phải hướng tới mục tiêu giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người dân.
“Một quy định dù đúng về lý thuyết nhưng nếu làm phát sinh chi phí tuân thủ quá cao hoặc gây phá sản hàng loạt doanh nghiệp nhỏ thì cần phải điều chỉnh”, ông Hiếu nói, đồng thời đề nghị Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tăng cường giải thích pháp luật, hướng dẫn áp dụng thống nhất để địa phương yên tâm thực hiện, tránh tình trạng “mỗi người hiểu một kiểu”, kéo theo hệ lụy là cán bộ đùn đẩy trách nhiệm, làm việc cầm chừng để né tránh rủi ro khi thanh tra, kiểm tra.