Trong nhóm các dự án trọng điểm, tuyến Đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây giai đoạn I được xem là trục động lực quan trọng của tỉnh Quảng Trị. Dự án có tổng mức đầu tư 2.731 tỷ đồng, chiều dài khoảng 48 km, đi qua nhiều địa bàn ven biển, ảnh hưởng hơn 2.000 trường hợp, trong đó có 160 hộ phải tái định cư.
Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị (chủ đầu tư), đến nay công tác GPMB đã đạt khoảng 90%, với 43,44/48 km được bàn giao. Song, phần còn lại khoảng 4,45 km nằm ở các vị trí khó, liên quan trực tiếp đến tái định cư và hạ tầng kỹ thuật nên làm chậm tiến độ chung. Về thi công, giá trị thực hiện toàn dự án tính đến cuối tháng 3/2026 mới đạt khoảng 44,5% tổng giá trị xây lắp. Khối lượng thi công còn lớn, trong khi áp lực giải ngân vốn ngày càng tăng.
Tương tự, Dự án thành phần 1 - Đường ven biển (địa bàn tỉnh Quảng Bình cũ) dù đạt tỷ lệ GPMB tới 96,55% (77,25/80 km), song phần diện tích còn lại tiếp tục là “điểm nghẽn”. Theo Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng giao thông tỉnh Quảng Trị, dự án đã cơ bản hoàn thành các hạng mục cầu, cống và công trình thoát nước. Các nhà thầu đang thi công nền, mặt đường trong phạm vi đã bàn giao, với giá trị thực hiện đạt hơn 66,4%.
Tuy nhiên, tại các xã Sen Ngư và Cam Hồng, nhiều hộ dân dù đã nhận tiền bồi thường nhưng chưa bàn giao mặt bằng; một số trường hợp không đồng thuận đơn giá hoặc phát sinh kiến nghị.
Đối với dự án Tuyến đường bộ ven biển qua cầu Cửa Tùng - Cửa Việt, tình hình còn khó khăn hơn khi mới bàn giao khoảng 1,75/5,76 km, tương đương 30% chiều dài. Dự án có tổng mức đầu tư 600 tỷ đồng, từng đặt mục tiêu hoàn thành trong năm 2025, nhưng đã phải kéo dài sang năm 2026. Giá trị thi công đến nay mới đạt khoảng 13,3%.
Áp lực mặt bằng cũng xuất hiện tại Dự án đầu tư xây dựng Quốc lộ 15D, đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ - La Sơn, do Sở Xây dựng Quảng Trị làm chủ đầu tư. Đây là dự án quy mô lớn, được Thủ tướng Chính phủ giao bổ sung dự toán vốn ngân sách Trung ương năm 2025 lên đến 1.600 tỷ đồng, trong đó vốn bố trí kéo dài sang năm 2026 là 1.123 tỷ đồng. Sở Xây dựng Quảng Trị đặt mục tiêu giải ngân khoảng 845/1.123 tỷ đồng trong năm 2026, tương đương 75% kế hoạch vốn.
Thực tế cho thấy, điểm chung của các dự án là đều vướng mắc ở công tác GPMB, với nhiều nguyên nhân đan xen từ pháp lý, kỹ thuật đến yếu tố xã hội. Trước hết là vấn đề tái định cư. Tại dự án Đường ven biển kết nối hành lang kinh tế Đông - Tây giai đoạn I, hiện vẫn còn 5/10 khu tái định cư chưa hoàn thành, khiến nhiều hộ dân chưa có nơi ở mới để bàn giao mặt bằng.
Tại dự án Tuyến đường bộ ven biển qua cầu Cửa Tùng - Cửa Việt, việc xây dựng 4 khu tái định cư mới chỉ đang thực hiện các thủ tục pháp lý, chưa được triển khai, dẫn đến nguy cơ kéo dài tiến độ GPMB.
Ngoài ra, nhiều khu vực còn vướng mắc về nguồn gốc đất và đơn giá bồi thường. Một yếu tố đặc thù khác là việc di dời lăng mộ, trong đó có những khu mộ mang yếu tố tâm linh, lịch sử, khiến công tác vận động người dân gặp nhiều khó khăn…
Trước tình hình trên, lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đã yêu cầu siết chặt trách nhiệm đối với các địa phương, coi GPMB là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Các địa phương phải khẩn trương hoàn thành việc xác định nguồn gốc đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tổ chức chi trả, bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.
