Lãi vay giảm giúp 231 doanh nghiệp hưởng lợi, VBSE gợi ý theo dõi 4 cổ phiếu

(ĐTCK) Theo VBSE, lãi suất cho vay ngắn hạn giảm có thể giúp 231 doanh nghiệp niêm yết tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí vốn mỗi quý, nhưng lợi ích phân hóa đáng kể giữa các doanh nghiệp, tùy thuộc quy mô dư nợ, tốc độ luân chuyển vốn và lượng tiền gửi đang nắm giữ.
Theo VBSE, mặt bằng lãi vay mới bình quân đến cuối tháng 10/2026 đã giảm khoảng 0,2–0,5 điểm phần trăm và có thể giảm thêm 0,5–1 điểm phần trăm đến cuối năm nay

Lợi ích hàng nghìn tỷ đồng nhưng không chia đều

Theo báo cáo chuyên đề mới công bố hôm 17/11 của Công ty Chứng khoán VietinBank (VBSE), mặt bằng lãi suất cho vay mới bình quân đến cuối tháng 10/2026 đã giảm khoảng 0,2–0,5 điểm phần trăm. Trong kịch bản cơ sở, lãi suất cho vay ngắn hạn có thể giảm thêm 0,5–1 điểm phần trăm đến cuối năm nay.

Diễn biến này được kỳ vọng hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt trong giai đoạn doanh nghiệp bước vào mùa cao điểm vốn lưu động cuối năm. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các doanh nghiệp không giống nhau, bởi bên cạnh chi phí vay, lãi suất giảm còn tác động đến thu nhập từ tiền gửi và các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn.

VBSE thống kê 231 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX, có vốn hóa từ 1.000 tỷ đồng tại ngày 16/11/2026. Nhóm doanh nghiệp này đang có khoảng 886.000 tỷ đồng dư nợ vay ngắn hạn tại ngày 30/9/2026.

Theo tính toán, mỗi 1 điểm phần trăm giảm của lãi suất cho vay ngắn hạn có thể giúp các doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 8.900 tỷ đồng chi phí lãi vay mỗi năm, tương đương khoảng 7.100 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế.

Dù vậy, các doanh nghiệp cũng đang nắm giữ khoảng 1,178 triệu tỷ đồng tiền và đầu tư tài chính ngắn hạn, cao hơn quy mô dư nợ vay ngắn hạn. Nếu thu nhập lãi trên số dư này giảm 0,5 điểm phần trăm, lợi nhuận sau thuế có thể giảm tối đa khoảng 4.700 tỷ đồng mỗi năm.

Vì vậy, khi tính cả hai chiều tác động, VBSE ước tính 231 doanh nghiệp có thể tiết kiệm khoảng 890–1.770 tỷ đồng chi phí lãi vay sau thuế mỗi quý khi mặt bằng lãi suất mới được phản ánh đầy đủ, nhưng phần thu nhập lãi bị giảm khiến tác động ròng toàn nhóm chỉ dao động từ âm 290 tỷ đồng đến dương 590 tỷ đồng mỗi quý.

VBSE cho rằng ba yếu tố cần được xem xét đồng thời là tỷ trọng vay ngắn hạn cao, tốc độ luân chuyển vốn nhanh và chi phí lãi vay lớn so với lợi nhuận trước lãi vay và thuế (EBIT).

Lãi suất bình quân liên ngân hàng theo tuần, tháng 7 – tháng 11/2026 (%/năm), tính đến hết ngày 13/11/2026 (Nguồn: FiinX; VBSE Research tổng hợp)

HSG, PET, NKG và SBT nằm trong nhóm cần theo dõi

Từ 151 doanh nghiệp phi tài chính có vốn hóa từ 1.000 tỷ đồng và dư nợ vay ngắn hạn từ 300 tỷ đồng, VBSE lựa chọn 8 doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các tiêu chí định lượng, gồm HSG, PET, NKG, FRT, DBC, TNG, DGW và HPG. Trong đó, SBT được bổ sung có điều kiện do chi phí lãi vay rất lớn.

Ở nhóm được đánh giá hưởng lợi rõ nhất, HSG có dư nợ vay ngắn hạn 7.333 tỷ đồng, chiếm toàn bộ nợ vay. Doanh thu 4 quý gần nhất bằng 5,1 lần dư nợ vay ngắn hạn, trong khi chi phí lãi vay tương đương 35% EBIT.

Đáng chú ý, niên độ tài chính của HSG bắt đầu từ ngày 1/10. Trong hai năm gần đây, dư nợ vay ngắn hạn của doanh nghiệp tăng lần lượt 19% và 39% trong quý IV dương lịch, giai đoạn doanh nghiệp tăng nhập nguyên liệu cho niên độ mới. Đây cũng là thời điểm lãi suất cho vay giảm có thể phát huy tác dụng rõ hơn đối với chi phí vốn.

Với PET, dư nợ vay ngắn hạn đạt 6.945 tỷ đồng, chiếm toàn bộ nợ vay. Doanh thu 9 tháng năm 2026 đạt 20.348 tỷ đồng, tăng 43% so với cùng kỳ, nhưng chi phí lãi vay tăng 73%, lên 339,5 tỷ đồng. Dòng tiền kinh doanh âm 1.493 tỷ đồng do các khoản phải thu và hàng tồn kho tăng.

Theo VBSE, chi phí lãi vay là khoản mục nhạy cảm trong kết quả kinh doanh của PET. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích từ giảm lãi suất, nhà đầu tư cần theo dõi khả năng thu hồi công nợ và kiểm soát hàng tồn kho của doanh nghiệp.

NKG có dư nợ vay ngắn hạn 6.214 tỷ đồng, chiếm 72% tổng nợ vay. Chi phí lãi vay bằng 42% EBIT. Kết quả kinh doanh cải thiện trong quý III/2026, với biên lợi nhuận gộp tăng từ 4,8% lên 9%, lợi nhuận sau thuế 9 tháng đạt 252 tỷ đồng, tăng 124%.

231 DN niêm yết hưởng lợi do lãi vay giảm, trong đó 4 doanh nghiệp hưởng lợi nhiều nhất là HSG, PET, NKG, SBT (Nguồn: FiinPro-X; VBSE Research từ dữ liệu BCTC quý III/2026)

Tuy nhiên, VBSE lưu ý chi phí vay bình quân của NKG trong quý III chỉ khoảng 4,7%/năm, thấp hơn đáng kể mặt bằng chung. Một phần dư nợ có thể là vay ngoại tệ hoặc vay ưu đãi, do đó mức độ hưởng lợi thực tế từ việc giảm lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam có thể thấp hơn tính toán ban đầu.

Một trường hợp đáng chú ý khác là SBT. Doanh nghiệp có dư nợ vay ngắn hạn 13.971 tỷ đồng, chiếm 75% tổng nợ vay; chi phí lãi vay tương đương khoảng 65% EBIT, cao nhất trong nhóm được sàng lọc. Chi phí lãi vay quý III/2026 khoảng 487 tỷ đồng.

Dù vậy, hệ số doanh thu trên dư nợ vay ngắn hạn của SBT chỉ đạt 2,1 lần, thấp hơn ngưỡng 2,5 lần trong bộ tiêu chí của VBSE. Đặc thù tích trữ hàng tồn kho đường theo vụ khiến vòng quay vốn chậm hơn, do đó lãi suất mới có thể thẩm thấu vào chi phí với độ trễ lớn hơn.

Trong khi đó, HPG có dư nợ vay ngắn hạn lên tới 78.615 tỷ đồng, nhưng chi phí lãi vay chỉ bằng 16% EBIT. VBSE xếp doanh nghiệp vào nhóm có quy mô tiết kiệm lớn về giá trị tuyệt đối nhưng mức cải thiện tương đối so với nền lợi nhuận không đáng kể.

Về định lượng, trong kịch bản lãi suất cho vay ngắn hạn giảm thêm 0,5–1 điểm phần trăm, VBSE ước tính mức tiết kiệm ròng mỗi quý từ quý I/2027 của HSG khoảng 6–14 tỷ đồng, PET khoảng 2–9 tỷ đồng, SBT khoảng 3–17 tỷ đồng và NKG khoảng 3–9 tỷ đồng.

Mức tiết kiệm này tương đương khoảng 2–15% lợi nhuận bình quân quý của nhóm HSG, PET, SBT và NKG. Tuy nhiên, đây là ước tính theo kịch bản của VBSE, không phải mức lợi nhuận đã ghi nhận hoặc cam kết của doanh nghiệp.

VBSE cho rằng quý IV/2026 mới là giai đoạn đầu ghi nhận lợi ích từ mặt bằng lãi suất thấp hơn. Do các khoản vay ngắn hạn thường có kỳ hạn 1–6 tháng, chi phí vốn sẽ dần điều chỉnh khi khoản vay đáo hạn và được tái cấp vốn. Lợi ích rõ hơn dự kiến xuất hiện từ quý I/2027.

Với nhà đầu tư, thay vì chỉ nhìn vào thông tin lãi suất giảm, cần theo dõi chi phí vay bình quân, dư nợ vay ngắn hạn, dòng tiền kinh doanh và khả năng duy trì các gói tín dụng ưu đãi. Đây sẽ là những chỉ báo quan trọng để kiểm chứng mức độ hưởng lợi thực tế trong báo cáo tài chính quý IV/2026.

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến cuối tháng 10/2026, lãi suất cho vay mới bình quân giảm khoảng 0,2–0,5 điểm phần trăm và lãi suất huy động mới bình quân giảm khoảng 0,4 điểm phần trăm so với giữa tháng 10; cả 46 ngân hàng thương mại đã giảm lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.

Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất qua đêm bình quân tuần giảm từ khoảng 6,1% (tuần đến 6/11) xuống 4,8% (tuần đến 13/11), kỳ hạn 1 tháng dao động quanh 5,0–5,6%.

Ngày 3/11, NHNN triển khai hoán đổi ngoại tệ – VND kỳ hạn 6 tháng để bổ sung nguồn VND dài hơn cho các ngân hàng, tạo điều kiện cho mặt bằng lãi suất thấp hơn trong quý IV/2026.

Minh Minh

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục