Tại tọa đàm “Quản trị rủi ro & Tăng cường khả năng tiếp cận tài chính: Bảo hiểm tín dụng thương mại hỗ trợ tăng trưởng doanh nghiệp” do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) phối hợp cùng Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO), FiinGroup và Diễn đàn Nghị viện châu Á - Thái Bình Dương (APFF) tổ chức ngày 15/06, các chuyên gia đã chỉ ra vai trò ngày càng quan trọng của công cụ này đối với hoạt động thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng.
Theo TS. Đào Minh Tú, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký VNBA, những biến động của môi trường kinh doanh toàn cầu không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp, mà còn đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản trị rủi ro của các ngân hàng thương mại.
Bên cạnh vai trò cung ứng vốn, các ngân hàng còn là đối tác đồng hành cùng doanh nghiệp trong hoạt động thương mại, xuất nhập khẩu và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Vì vậy, các sản phẩm tài trợ thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành một trong những lĩnh vực trọng tâm của nhiều ngân hàng.
Tuy nhiên, việc đánh giá rủi ro tín dụng, rủi ro thanh toán cũng như năng lực tài chính của các đối tác trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn là thách thức lớn đối với cả ngân hàng và doanh nghiệp.
“Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng các công cụ quản trị rủi ro hiện đại nhằm nâng cao chất lượng tín dụng và mở rộng khả năng tiếp cận tài chính đang trở thành xu hướng quan trọng trên thế giới.
Đặc biệt, bảo hiểm tín dụng thương mại được đánh giá là một công cụ hữu hiệu giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán trong các giao dịch thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp quản lý nợ hiệu quả hơn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để các ngân hàng mở rộng các hoạt động tài trợ thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng”, ông Tú cho biết.
 |
Theo TS. Đào Minh Tú, bảo hiểm tín dụng thương mại được đánh giá là một công cụ hữu hiệu giúp giảm thiểu rủi ro thanh toán. |
Từ bảo vệ công nợ đến mở khóa dòng vốn
Giải thích rõ hơn về công cụ này, ông Wang Hui, Chuyên gia về bảo hiểm tín dụng thương mại tại Hồng Kông (Trung Quốc) cho biết, theo nghĩa hẹp, TCI là bảo hiểm các khoản phải thu, giúp bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro không thu hồi được công nợ. Các rủi ro được bảo hiểm bao gồm bên mua mất khả năng thanh toán, bên mua chấm dứt thanh toán hoặc các rủi ro chính trị đối với hoạt động xuất khẩu.
Tuy nhiên, theo nghĩa rộng hơn, TCI không chỉ bảo hiểm các khoản phải thu mà còn bảo vệ trước rủi ro không thanh toán của đối tác trong các giao dịch thương mại hoặc tài trợ. Điều này có nghĩa là công cụ này có thể được áp dụng cho cả hợp đồng mua bán giữa bên bán và bên mua, cũng như các hợp đồng tài trợ giữa bên cấp vốn và bên vay vốn.
Theo ông Wang Hui, nguyên tắc cốt lõi của bảo hiểm tín dụng thương mại là phải gắn với một giao dịch thương mại cơ sở. Trong trường hợp liên quan đến hoạt động tài trợ, sản phẩm này thường đi kèm với các giải pháp như bao thanh toán, bao thanh toán ngược, tài trợ trước giao hàng, tài trợ nhà phân phối hoặc các khoản vay thương mại.
Các chuyên gia khẳng định, giá trị của bảo hiểm tín dụng thương mại không chỉ nằm ở việc bảo vệ doanh nghiệp trước nguy cơ mất vốn do khách hàng không thanh toán.
Thông qua việc giảm thiểu rủi ro công nợ, doanh nghiệp có thể mạnh dạn mở rộng sang các thị trường mới, tiếp cận khách hàng mới hoặc áp dụng chính sách bán hàng trả chậm mà vẫn duy trì được khả năng kiểm soát rủi ro. Nhờ đó, doanh số bán hàng có thể tăng lên mà không làm gia tăng đáng kể mức độ rủi ro tài chính.
Bên cạnh đó, các khoản phải thu được bảo hiểm cũng giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc tiếp cận các nguồn tài trợ thương mại và vốn lưu động từ các tổ chức tín dụng.
Đối với các ngân hàng và tổ chức tài trợ, bảo hiểm tín dụng thương mại đóng vai trò như một lớp bảo vệ trước rủi ro không thanh toán trong các giao dịch thương mại. Điều này giúp nâng cao chất lượng tài sản bảo đảm, hỗ trợ quá trình thẩm định và giảm thiểu rủi ro tín dụng khi cấp vốn cho doanh nghiệp.
Ở góc độ nền kinh tế, bảo hiểm tín dụng thương mại góp phần xây dựng môi trường kinh doanh dựa trên tín nhiệm, hỗ trợ sự phát triển của khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng như thúc đẩy các hoạt động thương mại. Khi rủi ro công nợ được kiểm soát tốt hơn, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng quy mô hoạt động, gia tăng doanh thu và đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế.
TCI giúp nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu
Ông Jinchang Lai, Chuyên gia trưởng, Trưởng nhóm phát triển Cơ sở hạ tầng tài chính khu vực châu Á - Thái Bình Dương của IFC chỉ ra nhiều chính phủ trên thế giới đang sử dụng TCI như một công cụ để thúc đẩy thương mại và tài trợ chuỗi cung ứng.
Ông dẫn chứng Hàn Quốc và một số chính quyền địa phương tại Trung Quốc đã triển khai các chương trình hỗ trợ bảo hiểm tín dụng nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hoạt động thương mại. Trong khi đó, tại Đức, Đan Mạch và Vương quốc Anh, công cụ này còn được sử dụng như một chính sách mang tính ngược chu kỳ nhằm hỗ trợ thương mại và tín dụng trong các giai đoạn kinh tế suy giảm.
Ngoài vai trò thúc đẩy thương mại, nhiều quốc gia còn sử dụng bảo hiểm tín dụng như một giải pháp hỗ trợ sự phát triển của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và quản trị rủi ro.
Từ kinh nghiệm thế giới, chuyên gia nhận thấy bảo hiểm tín dụng thương mại có thể trở thành công cụ hữu hiệu để thúc đẩy việc áp dụng sâu rộng hơn các giải pháp tài trợ chuỗi cung ứng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.
