Lãi suất tín dụng xanh thấp hơn so với lãi suất thương mại thông thường nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn này. Ông có thể chia sẻ bài học kinh nghiệm từ MIZA trong khơi thông dòng vốn xanh chảy vào doanh nghiệp?
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, huy động nguồn vốn xanh là một quá trình mà trước hết doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ lưỡng về nền tảng hoạt động, định hướng phát triển và chiến lược đầu tư.
MIZA hoạt động trong lĩnh vực sản xuất giấy tái chế, với đặc thù có những tác động đến môi trường cần được kiểm soát chặt chẽ, trong đó có vấn đề nước thải. Để đáp ứng các tiêu chí về môi trường, doanh nghiệp phải dành nguồn lực đầu tư đáng kể cho hệ thống xử lý chất thải. Đây là khoản đầu tư lớn, đòi hỏi sự tính toán dài hạn chứ không chỉ giải quyết nhu cầu trước mắt.
Tuy nhiên, không phải cứ có nhu cầu đầu tư cho môi trường là doanh nghiệp có thể ngay lập tức tiếp cận được nguồn vốn xanh. Điều quan trọng là phải có định hướng xuyên suốt từ ban lãnh đạo, gắn yêu cầu bảo vệ môi trường với chiến lược sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch đầu tư cho tương lai, trong đó có định hướng sử dụng năng lượng tái tạo… Khi đã xác định rõ mục tiêu, chiến lược kinh doanh và kế hoạch đầu tư dài hạn, doanh nghiệp mới có cơ sở để tiếp cận các nguồn vốn xanh một cách thực chất.
Từ quá trình chuẩn bị đó, MIZA đã tiếp cận được các nguồn tín dụng xanh của BIDV và UOB, đồng thời trở thành doanh nghiệp giấy đầu tiên tại Việt Nam phát hành thành công trái phiếu xanh. Theo tôi, phát hành trái phiếu xanh là kết quả của một quá trình chuẩn bị và thực hiện các cam kết, chứ không phải điểm khởi đầu của chuyển đổi xanh.
Sau khi được cấp vốn, doanh nghiệp còn phải chú trọng khâu vận hành, bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết trong khung xanh đã xác lập. Các tiêu chí này cần được tuân thủ trong quá trình triển khai dự án và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Khi doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc những cam kết đó, việc tạo dựng niềm tin với các nhà đầu tư và tiếp cận thêm những nguồn vốn xanh trong tương lai cũng có cơ sở thuận lợi hơn.
Doanh nghiệp có những lợi ích như thế nào khi tiếp cận nguồn vốn xanh và khả năng duy trì nguồn vốn?
Một trong những lợi ích đáng chú ý của nguồn vốn xanh là doanh nghiệp có thể được hưởng mức lãi suất thấp hơn so với mặt bằng lãi suất thông thường của các ngân hàng tại cùng thời điểm. Hiện nay, MIZA đang sử dụng nguồn tín dụng xanh của BIDV và UOB So với mặt bằng lãi suất hiện hành, mức lãi suất của các nguồn vốn này chênh lệch khoảng 2-3%.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, đây là yếu tố có ý nghĩa trong việc tính toán hiệu quả đầu tư, nhất là với những dự án đòi hỏi nguồn vốn lớn để cải thiện công nghệ và đáp ứng các yêu cầu về môi trường. Những khoản đầu tư như hệ thống xử lý nước thải không chỉ cần vốn ban đầu mà còn gắn với quá trình vận hành lâu dài. Vì vậy, chi phí vốn là một trong những yếu tố doanh nghiệp phải cân nhắc khi quyết định đầu tư.
Tuy nhiên, từ thực tiễn của MIZA, tôi cho rằng để tiếp cận và sử dụng hiệu quả tín dụng xanh, doanh nghiệp cần chủ động từ khâu xây dựng kế hoạch. Trước hết, phải xác định rõ những hạng mục cần đầu tư, mục tiêu môi trường cần đạt được và khả năng tổ chức vận hành sau đầu tư.
Đối với các doanh nghiệp có hoạt động phát thải ra môi trường, việc đầu tư công nghệ cần hướng đến giảm thiểu tác động môi trường, đồng thời bảo đảm hiệu quả hoạt động sản xuất, kinh doanh. Sau đó, doanh nghiệp cần có chiến lược dài hạn theo mô hình ESG, xây dựng khung xanh và thực hiện đúng các cam kết đã đề ra.
Theo tôi, đây là những yếu tố quan trọng để doanh nghiệp từng bước tiếp cận nguồn vốn xanh có chất lượng, thay vì chỉ nhìn nhận tín dụng xanh như một nguồn vốn có lãi suất thấp hơn.
MIZA có định hướng thế nào khi việt Nam chuẩn bị phát triển thị trường tín chỉ carbon, khả năng tạo ra doanh thu của MIZA ra sao ở thị trường này?
Trong năm 2026, MIZA đã ký hợp đồng hợp tác với một tổ chức để thực hiện việc xác nhận liên quan đến tín chỉ carbon của doanh nghiệp. Đây là một bước trong định hướng phát triển hoạt động xanh của chúng tôi.
Sau khi triển khai và nhận được chứng nhận liên quan đến tín chỉ carbon, MIZA dự kiến tham gia các sàn giao dịch tín chỉ carbon quốc tế, đồng thời tìm kiếm cơ hội tham gia các trung tâm carbon tại Việt Nam.
Để thực hiện được định hướng này, theo tôi, doanh nghiệp vẫn phải bắt đầu từ chiến lược phát triển và tổ chức vận hành của chính mình. Đầu tư xanh cần được xác định là định hướng dài hạn, gắn với các quyết định về công nghệ, quy trình sản xuất và kiểm soát tác động môi trường.
Việc tham gia thị trường tín chỉ carbon không thể tách rời quá trình đầu tư và vận hành đó. Doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu, có kế hoạch triển khai và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để thực hiện những bước tiếp theo.
Với MIZA, chúng tôi đang từng bước triển khai theo định hướng đã xác lập, từ đầu tư xanh đến việc chuẩn bị tham gia thị trường tín chỉ carbon. Chúng tôi kỳ vọng việc tiếp cận thị trường này sẽ mở ra cơ hội mới, nhưng để thực hiện được, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị phù hợp cả về định hướng đầu tư lẫn tổ chức thực hiện.
Để doanh nghiệp tiếp cận dễ dàng hơn các nguồn vốn xanh, ông có kiến nghị gì với các cơ quan quản lý?
Từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, tôi cho rằng cần quan tâm đến hai nhóm vấn đề chính: hoàn thiện cơ chế tiếp cận nguồn vốn xanh và xây dựng các tiêu chí liên quan đến tín chỉ carbon.
Thứ nhất, đối với tín dụng xanh, hiện doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc xác định những tiêu chí cụ thể để một dự án được công nhận là đầu tư xanh. Các tổ chức tín dụng và định chế tài chính cũng chưa có khung hướng dẫn thống nhất, rõ ràng cho từng loại hình doanh nghiệp. Vì vậy, chúng tôi kiến nghị các cơ quan liên quan nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí và khung xanh phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực sản xuất, giúp doanh nghiệp có cơ sở xác định hạng mục đầu tư và chuẩn bị hồ sơ tiếp cận vốn.
Bên cạnh tiêu chí, thời hạn cho vay và lãi suất cũng cần phù hợp với đặc điểm của các dự án xanh. Trên thực tế, chi phí đầu tư cho công nghệ và hệ thống xử lý chất thải có thể lớn hơn so với phương án đầu tư thông thường. Trong khi đó, các hệ thống này cần thời gian vận hành dài để phát huy hiệu quả.
Chẳng hạn, với doanh nghiệp sản xuất giấy tái chế như MIZA, hệ thống xử lý chất thải có vai trò đặc biệt quan trọng. Doanh nghiệp phải lựa chọn công nghệ vừa đáp ứng yêu cầu xử lý chất thải đầu vào, vừa bảo đảm chất lượng nước thải đầu ra theo các tiêu chuẩn môi trường. Quy mô đầu tư vì thế có thể rất lớn.
Trong quá trình tiếp cận nguồn vốn, doanh nghiệp cần được đánh giá trên cơ sở đặc thù công nghệ, quy mô đầu tư và thời gian vận hành của dự án. Nếu thiếu tiêu chí phù hợp, việc giải trình và thẩm định những khoản đầu tư lớn cho mục tiêu môi trường sẽ gặp khó khăn. Do đó, chúng tôi mong muốn các ngân hàng xây dựng khung tiêu chuẩn và sản phẩm tín dụng phù hợp hơn, đồng thời có thời hạn cho vay và lãi suất đáp ứng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp.
Thứ hai, đối với thị trường tín chỉ carbon, chúng tôi kiến nghị các cơ quan quản lý, bộ, ngành liên quan xây dựng những tiêu chí rõ ràng về phát thải carbon, tạo cơ sở để doanh nghiệp xác định, đánh giá và thực hiện các hoạt động liên quan đến tín chỉ carbon.
Chi phí tư vấn, xác nhận và thực hiện các thủ tục cũng là vấn đề cần được quan tâm. Theo tôi, cần có cơ chế để chi phí thuê đơn vị tư vấn phù hợp với nguồn thu mà doanh nghiệp có thể nhận được từ việc bán tín chỉ carbon. Nếu chi phí thực hiện quá cao so với lợi ích kinh tế thu được, doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn khi cân nhắc tham gia thị trường.
Ngoài những yếu tố về chính sách và nguồn vốn, khả năng chuyển đổi còn phụ thuộc vào nội lực của mỗi doanh nghiệp. Doanh nghiệp có sẵn sàng thay đổi công nghệ, dành nguồn lực cho đầu tư dài hạn và kiên trì thực hiện các mục tiêu môi trường hay không là vấn đề rất quan trọng.
MIZA có thuận lợi khi ban lãnh đạo đã xác định rõ định hướng phát triển kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh. Từ kinh nghiệm của mình, tôi cho rằng khi doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng, đồng thời được hỗ trợ bởi các tiêu chí minh bạch, sản phẩm tín dụng phù hợp và cơ chế thực hiện khả thi, quá trình tiếp cận nguồn vốn xanh sẽ thuận lợi hơn.