Thời gian vừa qua, một số tổ chức tài chính nước ngoài lớn như HSBC Hồng Kông, Merrill Lynch… đã đưa ra báo cáo đánh giá tiêu cực về TTCK Việt Nam . Ông có nhận định gì về những báo cáo này?
Theo tôi, mỗi tổ chức được phép đưa ra nhận định độc lập, đó là nhận định của riêng họ và chúng ta không có quyền ngăn cản những thông tin này đưa ra ngoài thị trường. Về cơ bản, những nhận định này chỉ mang tính tham khảo, không phải mang tính chất định hướng hoạt động đầu tư của nhà đầu tư trong nước cũng như nước ngoài. Đó có thể là những nhận định trái chiều và chúng ta không thể chắc chắn về tính đúng đắn của các nghiên cứu. Thực tế cho thấy, ngay cả báo cáo của IMF hồi tháng 3 vừa qua cũng có sự nhầm lẫn hay như Giám đốc HSBC Việt Nam cho biết, bản thân ông ta có quan điểm không trùng khớp với nghiên cứu của nhóm chuyên gia Hồng Kông.
Hiện tại, chúng tôi chưa rõ cách thu thập số liệu của Merrill Lynch nên chưa thể đưa ra bình luận nhiều về bản báo cáo. Tuy nhiên, lãnh đạo UBCK rất quan tâm tới thông tin này và sẽ có những thông tin đưa ra thị trường theo hướng làm cho công chúng hiểu và quen với việc tiếp nhận những thông tin như vậy.
Ngay bản thân nhà đầu tư cũng thấy, trên thị trường có những luồng thông tin rất trái chiều. Trong khi HSBC Hồng Kông nhận định thị trường sẽ giảm thì vừa qua, CTCK Sài Gòn, CTCK Thăng Long đưa ra những nhận định khả quan về thị trường. Các nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) vẫn tăng mua sau khi có báo cáo của HSBC. Trong 2-3 tuần trở lại đây, số tài khoản mới mở của nhà đầu Nhật Bản tăng mạnh, trái hẳn với dự báo của HSBC hay khuyến nghị của Merrill Lynch. Thời gian vừa qua, UBCK cũng đã làm việc với nhiều tổ chức nước ngoài và họ có nhận định hết sức khả quan về hoạt động đầu tư tại Việt Nam .
Trong bản nghiên cứu của Merrill Lynch, một trong những nguyên nhân khiến chỉ số của TTCK Việt Nam kém hấp dẫn là do tình trạng phát hành thêm quá nhiều. Điều đó được ông nhìn nhận thế nào?
Đúng là trong thời gian vừa qua, các công ty của Việt Nam thực hiện phát hành cổ phiếu để tăng vốn quá nhanh và ồ ạt, đặc biệt là các ngân hàng thương mại cổ phần. Hàng loạt ngân hàng tăng vốn, trong đó có những ngân hàng nông thôn quy mô vốn và nhân lực còn hạn chế mà vẫn tăng thêm hàng nghìn tỷ đồng. Khi tăng vốn không đi kèm với năng lực quản trị, nhân sự và phương án kinh doanh tốt thì hiệu quả kinh doanh của họ sẽ kém đi.
Tuy nhiên, đối với các doanh nghiệp niêm yết, việc tăng vốn phải dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có những điều kiện cụ thể về phương án phát hành. Do vậy, nếu nói là việc tăng vốn ồ ạt làm giảm hiệu quả kinh doanh thì không hoàn toàn đúng. Báo cáo sơ lược kết quả kinh doanh quý I, II vừa qua cho thấy tình hình khả quan về hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp.
Merrill Lynch có đưa ra thông điệp rút khỏi TTCK Việt Nam để đầu tư sang Trung Quốc. Việc này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến TTCK?
Thực tế, bộ phận nghiên cứu và đầu tư tách rời nhau, nên chưa hẳn hoạt động đầu tư của họ sẽ giống như những gì chúng ta được biết trong bản nghiên cứu. Trong suốt thời gian kể từ sau báo cáo của HSBC, hay sau bản khuyến nghị của Merrill Lynch hồi đầu tháng 7 này, lượng mua vào của nhà đầu tư nước ngoài vẫn tăng mạnh. Rõ ràng là chưa hề có động thái rút ra khỏi thị trường.
Trong điều kiện hiện nay của thị trường Việt Nam, phân tích rất khó. Các định chế tài chính cố gắng vào Việt Nam với mục tiêu đầu tư dài hạn nhưng khi giá cổ phiếu tăng nhanh như thời gian trước, họ có thể chuyển đầu tư dài hạn thành ngắn hạn bởi mục tiêu lợi nhuận đã đạt, hồi đầu tháng 3 năm nay các quỹ bán ra rất nhiều. Tuy nhiên, phần lớn các quỹ mà tôi được biết vẫn có chiến lược đầu tư dài hạn.
Một số ý kiến cho rằng, việc đưa ra các bản nghiên cứu đánh giá này có thể là công cụ để nhà ĐTNN làm giá nhằm thu lợi trên thị trường. UBCK có kiểm soát việc này không?
Đây là một trong những câu hỏi mà chúng tôi đặt ra khi diễn biến đầu tư của nhà ĐTNN trên thị trường đi ngược lại với bản khuyến nghị, tuy nhiên để đi đến một kết luận nào đó quả thật rất khó. TTCK Việt Nam có những thời điểm mà dùng các chỉ tiêu phân tích thì không nên mua vào nhưng người ta vẫn cứ mua và có lãi.
Một thực trạng dễ thấy là ngay khi các bản khuyến nghị được đưa ra thị trường, người bị ảnh hưởng tâm lý đầu tiên là các nhà đầu tư trong nước. Họ đã bán ra ồ ạt nếu bản khuyến nghị thể hiện xu hướng tiêu cực hoặc ngược lại, điều này dẫn tới những thiệt hại khá nặng nề. Ông có lời khuyên nào dành cho nhà đầu tư?
Chúng ta cũng biết là kiến thức về TTCK của nhà đầu tư trong nước hiện nay còn khá thấp. Rất ít nhà đầu tư có thể tự mình xem xét bản cáo bạch, báo cáo tài chính... rồi tự mình đưa ra phân tích. Do vậy, thông tin chính giúp nhà đầu tư có cách nhìn nhận về TTCK chính là qua các đánh giá độc lập như: báo chí, các tổ chức tài chính độc lập... Đã đến lúc nhà đầu tư phải làm quen với biển thông tin như hiện nay để có thể tiếp thu những thông tin này một cách có chọn lọc. Chúng ta không thể cứ giữ thói quen đầu tư theo đám đông, hôm nay họ bình luận tốt thì tranh nhau mua, ngày mai nói không tốt thì ồ ạt bán ra.
Về phía UBCK, chúng tôi sẽ tích cực khuyến cáo các trung tâm giao dịch, trung tâm lưu ký, các công ty chứng khoán... để họ đưa ra những bản khuyến nghị, đánh giá khách quan và chuẩn mực nhất, giúp nhà đầu tư có cái nhìn đa chiều và bám sát thực tế do chính những người ở trong cuộc đánh giá. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về chính nhà đầu tư.