Không nên coi giá nhân công rẻ là thế mạnh.
Tuy nhiên, lao động của Việt
Ngành nông, lâm nghiệp có năng suất lao động thấp nhất (chỉ đạt 7,09 triệu đồng, chưa bằng một phần ba mức năng suất lao động chung của cả nước), nhưng lại có tỷ trọng lao động lớn nhất (52,1%), nên kéo năng suất lao động chung của cả nước xuống.
Năng suất lao động nông nghiệp thấp chủ yếu do diện tích bình quân một lao động nông nghiệp ít, năng suất cây, con thấp, nhất là lúa, ngô (năng suất lúa của Việt Nam năm 2005 đạt 48,9 tạ/ha, trong khi Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đạt 62 tạ/ha, năng suất ngô của Việt Nam đạt 36 tạ/ha, trong khi của Mỹ, Australia, Pháp đạt 80 tạ/ha.
Năng suất lao động ngành công nghiệp tuy cao hơn mức chung của cả nước, nhưng số ngành, lĩnh vực sử dụng công nghệ hiện đại còn ít. Trong công nghiệp chế biến, các ngành gia công, lắp ráp chiếm tỷ trọng khá lớn; tốc độ đổi mới công nghệ trong hầu hết các ngành công nghiệp còn chậm (tỷ lệ sử dụng công nghệ cao trong công nghiệp của Việt Nam mới đạt 20%, trong khi Philippines là 29%, Thái Lan 30,8%, Malaysia 51,1%, Singapore 73%). Năng suất lao động nhóm ngành dịch vụ cũng còn thấp, do còn mang nặng tính kiêm nhiệm, thiếu tính chuyên nghiệp. Khả năng tiếp cận thị trường và cạnh tranh của lao động còn yếu; lao động xuất khẩu chủ yếu vẫn là giúp việc gia đình, làm công việc giản đơn… Ngoài ra, tình trạng đình công xảy ra tại một số địa phương chưa được ngăn chặn bằng các biện pháp cơ bản mang tính lâu dài.
Trong khi các mặt yếu kém khắc phục còn chậm, thì lợi thế về giá nhân công rẻ cũng đang mất dần, do nhu cầu và tốc độ tăng tiền lương danh nghĩa hiện cao hơn tốc độ tăng năng suất lao động. Nhu cầu trả công tăng do nhiều yếu tố. Một mặt do bản thân nhu cầu của người lao động tăng lên. Mặt khác, do giá cả mấy năm nay tăng với tốc độ khá cao (năm 2004 tăng 9,5%, năm 2005 tăng 8,4%, năm 2006 tăng 6,6%, khả năng năm nay sẽ tăng trên 7%). Lao động làm việc ở các khu công nghiệp còn phải tốn nhiều chi phí cho việc thuê nhà ở, chi phí đi lại trong điều kiện tắc nghẽn, chi phí về thăm gia đình vào những ngày Tết…
Hơn nữa, các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư vào nước ta ngoài nhiều yếu tố khác (như sự ưu đãi của Nhà nước, tranh thủ cơ hội xuất khẩu khi Việt Nam gia nhập WTO, nhằm vào tiềm năng thị trường sẽ có dung lượng lớn với số dân đông hàng năm vẫn còn tăng hàng triệu người, có thu nhập tăng, tỷ lệ mua bán trên thị trường ngày một cao…), còn nhằm vào yếu tố giá nhân công rẻ. Ngay các nhà đầu tư trong nước cũng coi đây là một lợi thế để tăng hiệu quả và sức cạnh tranh.
Tuy nhiên, cần tư duy lại, không thể duy trì mãi, thậm chí không nên coi giá nhân công rẻ là một lợi thế. Ngược lại, cần xem lại việc trả công quá thấp, thậm chí ép giá nhân công trong nước, trong khi lại bị kiện bán phá giá ở nước ngoài. Thực tế thời gian qua cho thấy, những cuộc đình công của lao động bên cạnh một số nguyên nhân khác, đều có nguyên nhân từ lương thấp!
