Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, cải thiện công tác quy hoạch, công tác chuẩn bị dự án, không để 'vốn chờ dự án'.
Nội dung trên được Bộ trưởng đề cập trong báo cáo làm rõ thêm các nội dung đã được tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện tại dự thảo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, trước khi Quốc hội bấm nút nội dung này (sáng 9/11).
Hồi âm nhiều ý kiến cho rằng giải ngân đầu tư công còn chậm, cần nâng cao hiệu quả đầu tư công và sử dụng ngân sách nhà nước phân bổ đúng trọng tâm và khả năng thực hiện, Bộ trưởng nêu rõ, Chính phủ nhận thấy đây là vấn đề được các vị đại biểu Quốc hội quan tâm qua nhiều kỳ họp. Chính phủ đã xác định giải ngân đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đóng góp trực tiếp vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội, là động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đã được Trung ương đề ra.
Do đó, Chính phủ đã nỗ lực thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp chỉ đạo quyết liệt. Tỷ lệ giải ngân đầu tư công đến hết tháng 10/2026 đạt 75,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tương ứng với số vốn đã giải ngân khoảng 720,5 nghìn tỷ đồng; là mức đã có cải thiện đáng kể trong những tháng gần đây, cao hơn 21 điểm phần trăm và tăng khoảng 229,4 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025, Bộ trưởng cho hay.
Bộ trưởng cũng cho biết, để tiếp tục nâng cao hiệu quả đầu tư, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, trong dự thảo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 đã thể hiện nguyên tắc Chính phủ chỉ đạo các bộ, cơ quan trung ương và địa phương tập trung tổ chức triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, nâng cao chất lượng công tác chuẩn bị dự án, đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, nhất là các dự án trọng điểm, dự án có tác động lan tỏa, điều chuyển vốn của các dự án chậm tiến độ sang các dự án có khả năng thực hiện và giải ngân.
Trên cơ sở đó, trong điều hành, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thể chế, cụ thể hóa một số nhiệm vụ, giải pháp như: cải thiện công tác quy hoạch, công tác chuẩn bị dự án, không để 'vốn chờ dự án'; đánh giá đầy đủ hiệu quả đầu tư trong cả quá trình lập, thẩm định, phê duyệt, tổ chức thực hiện và vận hành, khai thác; tập trung triển khai thực hiện và giải ngân vốn, sớm hoàn thành đưa dự án vào khai thác, sử dụng.
Trước một số ý kiến cho rằng tổng mức vay ngân sách nhà nước còn cao và đề nghị tính toán kỹ mức bội chi bảo đảm phù hợp, đủ nguồn lực cho tăng trưởng nhưng bảo đảm ổn định vĩ mô, an toàn, an ninh tài chính quốc gia, Bộ trưởng hồi âm, Chính phủ nhận thấy ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội là hoàn toàn xác đáng. Đây là một trong những cân đối lớn về tài chính quốc gia. Chính phủ đã chỉ đạo tính toán chi tiết tổng nhu cầu huy động cho ngân sách năm 2027 khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Trong đó, vay trả nợ gốc khoảng 536.000 tỷ đồng (chiếm 41,8%), bảo đảm thực hiện các nghĩa vụ trả nợ đến hạn. Nhu cầu vay để bù đắp bội chi khoảng 739.000 tỷ đồng nhằm huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển.
Các con số này, theo Bộ trưởng, nằm trong phạm vi đã được Trung ương, Quốc hội cho phép (bội chi ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 bình quân là 5% GDP), đến cuối năm 2027, nợ công khoảng 34% đến 35% GDP. Các chỉ tiêu về nợ, nghĩa vụ trả nợ đều nằm trong phạm vi ngưỡng an toàn cho phép.
Tại Nghị quyết số 26 của Quốc hội về Kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2026 - 2030 đã quy định bội chi ngân sách nhà nước hằng năm theo nhu cầu, tiến độ giải ngân các nhiệm vụ đầu tư phát triển. Trong điều hành, Chính phủ sẽ chỉ đạo rà soát kỹ các nguồn vay, chủ động điều hành linh hoạt thời điểm, kỳ hạn phát hành, bảo đảm ổn định vĩ mô phù hợp với khả năng thực hiện và giải ngân đầu tư công, Bộ trưởng báo cáo.
Về phương án phân chia đối với 4 khoản thu (bao gồm thuế bảo vệ môi trường, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và thuế tiêu thụ đặc biệt), Bộ trưởng khẳng định Chính phủ rà soát, tính toán kỹ lưỡng, vừa bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương vừa bảo đảm chủ động nguồn lực cho ngân sách địa phương thực hiện các nhiệm vụ chi được phân cấp. Theo đó, thu ngân sách trung ương năm 2027 đạt 53% và tiếp tục tăng trong các năm tới, bảo đảm nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia cũng như hỗ trợ các địa phương khó khăn chưa cân đối được ngân sách.
Tổng thu ngân sách địa phương gồm 4 khoản thu phân chia nêu trên và các khoản thu phân chia đã được quy định cụ thể tại Luật Ngân sách Nhà nước tăng 20% so với năm 2026. Trong đó, có 12 địa phương (chủ yếu là các địa phương có khó khăn) tăng số thu ngân sách địa phương được hưởng so với quy định trước đây. Đồng thời, dự toán chi ngân sách địa phương năm 2027 của tất cả 34/34 địa phương không thấp hơn dự toán năm 2026 và có mức tăng hợp lý, bảo đảm nguồn thực hiện các nhiệm vụ, dự án, chế độ chính sách được ban hành. Trường hợp phải điều chỉnh cho phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội, dự thảo Nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước năm 2027 cũng đã quy định tỷ lệ phần trăm phân chia áp dụng từ năm ngân sách 2027 cho đến khi Quốc hội quyết định điều chỉnh, theo báo cáo của Bộ trưởng.