Áp lực lên tỷ giá VND dự báo không quá lớn khi USD khó tăng mạnh
Fed giữa vòng xoáy bất định, USD tiếp tục suy yếu
Năm 2025 đánh dấu sự trở lại của “thương chiến 2.0” với quy mô và mức độ căng thẳng cao hơn nhiều so với phiên bản 1.0. Sự bất định của thương mại và thị trường tài chính toàn cầu tăng đột biến sau các quyết định đảo chiều đột ngột của Tổng thống Donald Trump, đặc biệt trong giai đoạn nửa đầu năm. Trong bối cảnh đó, nước Mỹ một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý của thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, khác với giai đoạn 2018-2019 khi kinh tế Mỹ đang ở chu kỳ mở rộng, nền kinh tế lớn nhất thế giới hiện phải đối mặt với nỗi lo đình lạm. Tăng trưởng kinh tế chậm lại từ mức 2,8% về khoảng 2-2,5% do mức độ bất định leo thang, trong khi lạm phát chịu áp lực dai dẳng trên ngưỡng 2% từ các biện pháp thuế quan nhập khẩu.
Trong bối cảnh đó, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) buộc phải thận trọng giữ nguyên lãi suất trong giai đoạn đầu năm và chỉ xoay chiều giảm từ tháng 9 nhằm “quản trị rủi ro”, khi xuất hiện bằng chứng rõ rệt hơn về sự suy yếu của thị trường lao động. Giữa vòng xoáy thuế quan, đồng USD trở thành “nạn nhân bất đắc dĩ” khi giảm mạnh khoảng 11% so với các đồng tiền chủ chốt, xuống mức thấp nhất 3 năm trở lại đây.
Đáng chú ý, thay vì đóng vai trò tài sản trú ẩn như thường lệ, đồng USD lại bị bán tháo mỗi khi xuất hiện thông tin bất lợi liên quan đến thuế quan, phản ánh sự xói mòn nghiêm trọng của niềm tin đối với nền kinh tế Mỹ.
Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, một lãnh đạo cao cấp của BIDV nhận định: “Ngay cả khi căng thẳng thương chiến đã hạ nhiệt đáng kể trong nửa cuối năm, việc Fed quay trở lại chu kỳ giảm lãi suất trong khi các ngân hàng trung ương lớn khác như ECB, PBoC, BoJ giữ nguyên hoặc tăng lãi suất tiếp tục tạo áp lực lên đồng bạc xanh”.
Trong khi phần lớn các đồng tiền chủ chốt tăng giá so với USD như EUR tăng 15%, GBP tăng 9%, JPY tăng 1%, CNY tăng 5%…, VND lại vận động theo quỹ đạo riêng khi tiếp tục mất giá 3,1% trong năm 2025. Diễn biến ngược chiều này chủ yếu xuất phát từ các yếu tố nội tại, khi cung - cầu ngoại tệ trong nước kém thuận lợi, ước thâm hụt khoảng 4-5 tỷ USD.
Theo TS. Cấn Văn Lực, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ Quốc gia, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, thặng dư thương mại hàng hóa và dịch vụ đều thấp hơn so với 2 năm trước, cùng với việc khối ngoại bán ròng mạnh trên thị trường chứng khoán (khoảng 5,2 tỷ USD trong năm 2025) khiến cán cân tài chính rơi vào trạng thái thâm hụt. Bên cạnh đó, tình trạng găm giữ ngoại tệ và đầu cơ vàng tiếp tục diễn biến phức tạp, trong bối cảnh chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới duy trì ở mức cao, khoảng 15 triệu đồng/lượng.
Dưới góc nhìn cấu phần, lãnh đạo BIDV cho biết, dù giải ngân FDI năm 2025 vẫn tăng trưởng tích cực, khoảng 9% so với năm 2024, nhưng thặng dư thương mại lại thu hẹp đáng kể, giảm khoảng 18%. Diễn biến này phản ánh tác động từ thuế quan cũng như nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị tăng cao phục vụ các dự án đầu tư công.
Song song đó, nhu cầu ngoại tệ còn gia tăng để đáp ứng nghĩa vụ trả nợ vay nước ngoài của Kho bạc Nhà nước. Các yếu tố như căng thẳng thuế quan hay việc Fed duy trì mặt bằng lãi suất cao hơn kỳ vọng cũng góp phần làm gia tăng tâm lý găm giữ ngoại tệ và khiến thị trường thận trọng hơn.
Dẫu vậy, áp lực tỷ giá đã phần nào hạ nhiệt trong nửa cuối năm, khi chênh lệch lãi suất VND - USD mở rộng trở lại khoảng 300-400 điểm cơ bản. Thị trường vàng cũng dần ổn định trở lại nhờ Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, cùng với việc Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành đồng bộ các chính sách bình ổn tỷ giá và thị trường vàng.
VND điều chỉnh trong biên độ hẹp
Khi câu chuyện thuế quan tạm thời lắng xuống, thị trường tài chính quốc tế trong năm 2026 nhiều khả năng sẽ chuyển trọng tâm sang xu hướng điều hành lãi suất của Fed. Các quyết định chính sách lúc này không chỉ phụ thuộc vào diễn biến kinh tế Mỹ - vốn vẫn đang trong trạng thái bấp bênh - mà còn chịu ảnh hưởng ngày càng rõ nét từ các biến động chính trị nội bộ, từ khả năng thay đổi chủ tịch Fed cho tới cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ.
Theo lãnh đạo BIDV, chu kỳ giảm lãi suất của Fed nhiều khả năng chưa sớm kết thúc, khi nền kinh tế và thị trường lao động Mỹ vẫn chịu áp lực suy yếu ít nhất trong nửa đầu năm 2026. Lợi nhuận doanh nghiệp bị bào mòn bởi thuế quan có thể thúc đẩy làn sóng cắt giảm việc làm, khiến tỷ lệ thất nghiệp được dự báo tăng lên mức 4,6-4,7% vào đầu năm 2027.
Đáng chú ý, khả năng xuất hiện một chủ tịch Fed mới có quan điểm nới lỏng hơn so với ông Jerome Powell, cùng với áp lực phiếu bầu trước bầu cử, có thể khiến Tổng thống Donald Trump gia tăng sức ép giảm lãi suất lên Fed, qua đó củng cố kịch bản nới lỏng chính sách tiền tệ.
Ở chiều ngược lại, Fed cũng khó giảm lãi suất mạnh mẽ như giai đoạn cuối năm 2025, bởi lạm phát vẫn duy trì dai dẳng trên mức mục tiêu trong bối cảnh chi tiêu tiêu dùng tương đối vững chắc. Thậm chí, áp lực lạm phát có thể quay trở lại trong nửa cuối năm 2026, khi kinh tế Mỹ phục hồi nhờ hiệu ứng tích cực từ các đợt giảm lãi suất trước đó. Ngoài ra, rủi ro địa chính trị tại các điểm nóng như Nga - Ukraine, Trung Quốc - Đài Loan hay Mỹ - Iran cũng tiềm ẩn nguy cơ tạo ra các cú sốc lạm phát thông qua giá dầu và gián đoạn chuỗi cung ứng.
“Fed sẽ giảm lãi suất 1-2 lần, tập trung trong nửa đầu năm 2026 và giữ nguyên trong phần còn lại của năm. Thị trường đang kỳ vọng khả năng cao Fed sẽ giảm lãi suất tại các cuộc họp tháng 4 và tháng 7/2026, với xác suất lần lượt khoảng 80% và 70%”, lãnh đạo BIDV dự báo.
Trong diễn biến liên quan, ông Tim Leelahaphan - chuyên gia Kinh tế cấp cao phụ trách Việt Nam và Thái Lan của Ngân hàng Standard Chartered cho rằng, tỷ giá hiện giao dịch quanh mức 26.300 đồng/USD và nhiều khả năng tiếp tục xu hướng tăng, có thể chạm 26.600 đồng/USD vào giữa năm và tiến tới vùng 26.800 đồng/USD vào cuối năm 2026.
Theo ông Tim Leelahaphan, nguyên nhân chính hỗ trợ xu hướng suy yếu của VND là thâm hụt thương mại. Dù xuất khẩu Việt Nam tăng trưởng mạnh, tình trạng thâm hụt thương mại thời gian gần đây vẫn gây áp lực trực tiếp lên nguồn cung ngoại tệ, đồng thời thúc đẩy dịch chuyển dòng vốn ngoại.
Bên cạnh đó, rủi ro địa chính trị và biến động giá năng lượng cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Những bất ổn toàn cầu có thể đẩy giá dầu tăng cao, trong khi Việt Nam là nền kinh tế có độ mở lớn và phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nguyên liệu đầu vào. Do đó, giá dầu tăng không chỉ tạo áp lực lạm phát, mà còn gây sức ép lên tỷ giá.
“Năm 2026 là một năm đầy hứa hẹn, nhưng cũng không ít thách thức đối với Việt Nam đến từ những biến số bên ngoài như đàm phán thuế quan và áp lực tỷ giá toàn cầu”, ông Tim Leelahaphan nhận định.
Xung quanh vấn đề này, lãnh đạo BIDV cho rằng, tỷ giá VND/USD trong năm 2026 vẫn chịu áp lực tăng, nhưng mức tăng có thể tương đương hoặc thấp hơn so với năm 2025, ước khoảng 2-3%. Áp lực chủ yếu đến từ tâm lý thận trọng trước kỳ vọng lạm phát gia tăng trong môi trường tăng trưởng cao, cũng như nhu cầu nhập khẩu máy móc, thiết bị phục vụ các dự án đầu tư hạ tầng.
Tuy nhiên, các yếu tố hỗ trợ tỷ giá được kỳ vọng sẽ trở nên rõ nét hơn trong năm 2026, cả từ trong nước lẫn quốc tế. Trong đó, yếu tố then chốt vẫn là chênh lệch lãi suất VND - USD dự báo tiếp tục mở rộng trên cả thị trường 1 và thị trường 2, khi Fed có thể giảm lãi suất thêm 1-2 lần, trong khi thanh khoản VND duy trì trạng thái tương đối căng thẳng. Đây cũng là yếu tố được kỳ vọng giúp giải phóng lượng ngoại tệ găm giữ, hạn chế dòng chuyển lợi nhuận ra nước ngoài và làm giảm động cơ vay USD để tài trợ các dự án hạ tầng lớn.
“Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng trong năm 2026 có thể góp phần thu hút dòng vốn ngoại trở lại, đồng thời thúc đẩy làn sóng IPO và M&A. Ngoài ra, chính sách điều tiết, can thiệp linh hoạt và chủ động của Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục ổn định tâm lý thị trường và giảm bớt áp lực tại các thời điểm căng thẳng”, lãnh đạo BIDV nói.
Ở bình diện quốc tế, áp lực lên tỷ giá được đánh giá là không quá lớn, khi đồng USD khó thiết lập xu hướng tăng mạnh trong bối cảnh khả năng Fed quay trở lại chu kỳ tăng lãi suất là thấp. Ngược lại, rủi ro suy yếu của “đồng bạc xanh” vẫn hiện hữu, đặc biệt trong nửa đầu năm do nguy cơ giảm tốc kinh tế, gánh nặng tài khóa và khả năng suy giảm tính độc lập của Fed khi có chủ tịch mới. Theo đó, chỉ số DXY được dự báo chủ yếu giằng co trong biên độ thấp, khoảng 96-100 điểm trong năm nay.
