Cạnh tranh về chất lượng dịch vụ trong ngành chứng khoán đang giúp khách hàng tối ưu chi phí vốn, lợi nhuận
Nỗ lực giành thị phần
Tuần trước, khách hàng đăng ký chức năng tự động sinh lời S-Cash của Công ty Chứng khoán SSI nhận được mức lãi suất qua đêm là 5%/năm. Tiền từ khoản chứng khoán tự động chuyển vào tài khoản S-Cash sau giờ giao dịch và chuyển trả trước giờ giao dịch ngày hôm sau. Các công ty chứng khoán có thị phần lớn, có khả năng thu hút khách hàng lớn đều có sản phẩm tối ưu tiền gửi cho khách hàng với mức lãi suất cạnh tranh ở các kỳ hạn từ qua đêm, 1 tuần trở lên. Sản phẩm này giúp duy trì số dư tiền mặt của nhà đầu tư để tại công ty chứng khoán ở mức cao. Số liệu cho thấy, số dư tiền mặt của nhà đầu tư cao tương ứng với vị trí thị phần của công ty chứng khoán trong bảng xếp hạng.
Quan sát trên thị trường, trong khi các công ty chứng khoán lớn đều có nền tảng công nghệ tốt là điều kiện tiên quyết thì cạnh tranh đang tập trung vào chất lượng dịch vụ và khả năng sáng tạo các sản phẩm giúp khách hàng tối ưu chi phí vốn, tăng thu nhập, lợi nhuận.
Mặc dù gia tăng thị phần một cách thận trọng, kiểm soát các chỉ tiêu an toàn, SSI ghi nhận quý thứ 5 liên tiếp tăng trưởng thị phần, đạt 12,5% - mức cao nhất trong 22 quý và 11,53% cho cả năm 2025 - mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây.
TCBS là công ty có thị phần vươn lên mạnh mẽ trong quý IV/2025, xếp vị trí thứ 3 sau SSI. Năm 2025, thị phần của TCBS đạt mức 7,5%, tăng trưởng mạnh so với mức 6,32% của năm 2024. Ông Ngô Hoàng Hà, Phó tổng giám đốc TCBS cho biết, kết quả này nhờ mô hình của Công ty không có đội ngũ môi giới truyền thống.
“Mục tiêu nội bộ của TCBS là tăng 0,5% thị phần mỗi quý nên chúng tôi cần phải cố gắng nhiều hơn nữa”, ông Hà nhấn mạnh.
Cái tên mới xuất hiện trong bảng xếp hạng Top 10 thị phần HOSE trong quý IV/2025 là VPBankS. Số liệu cho thấy, VPBankS gia tăng thị phần nhờ đẩy mạnh nguồn vốn cho margin, trước tiên là tập trung vào các khách hàng lớn trong lúc tiếp tục thu hút các khách hàng đại chúng.
Cuối năm 2025, dư nợ margin của VPBankS đạt trên 34.000 tỷ đồng, gấp gần 4 lần so với đầu năm. Riêng trong quý III/2025, Công ty tăng dư nợ margin thêm 9.500 tỷ đồng, mức tăng cao nhất toàn thị trường trong quý đó. Vì thế, chỉ cần khách hàng tăng giao dịch là VPBankS có thể gia tăng thị phần, tiến lên vị trí thứ 9 trên HOSE.
Với lợi thế vốn, VPBankS đã thu hút được khách hàng, nhất là khách hàng lớn giao dịch để lấy thị phần. Tuy nhiên, sang quý I/2026, khi thanh khoản thị trường giảm, thị phần của VPBank sẽ là dấu hỏi dù lợi nhuận và doanh số từ margin có thể vẫn được duy trì ở mức cao vì nhu cầu vay trên thị trường cao khi tăng trưởng tín dụng bị giảm bớt.
Trong khi đó, VPS vẫn dẫn đầu thị phần nhưng điều chỉnh về mức 14,28%, thấp hơn nhiều so với mức 17,05% của quý trước đó và mức 16,45% của cùng kỳ năm 2024. Thị phần cả năm 2025 của VPS là 15,95%, giảm mạnh so với mức 18,26% của cả năm 2024. Một nguồn tin của Báo Đầu tư Chứng khoán cho biết, VPS sẽ bổ sung lãnh đạo cấp cao, là nhân sự kinh nghiệm từ SSI.
Một vài công ty chứng khoán khác trong bảng xếp hạng Top 10 thị phần môi giới, dù vẫn duy trì thứ hạng nhưng giảm nhẹ thị phần như Vietcap. Mirae Asset Việt Nam, KIS Việt Nam, VNDirect.
Không chỉ là cuộc đua về phí
Theo ông Nguyễn Minh Hạnh, Giám đốc Trung tâm Phân tích Công ty Chứng khoán SHS, cuộc đua thị phần không còn chỉ dựa trên chính sách Zero Fee mà chuyển sang nền tảng công nghệ và hệ sinh thái tài chính. Các công ty chứng khoán có ngân hàng mẹ hỗ trợ (như TCBS, VCBS, VPBankS) hoặc nền tảng công nghệ mạnh (VPS, DNSE) chiếm ưu thế trong việc thu hút nhà đầu tư cá nhân mới.
Ông Hạnh cho rằng, sau giai đoạn “cuộc chiến phí” làm bào mòn lợi nhuận (năm 2023 - 2024), năm 2025 ghi nhận sự cải thiện về biên lợi nhuận khi các công ty chứng khoán tập trung vào việc gia tăng dư nợ margin và các dịch vụ quản lý tài sản, thay vì chỉ dựa vào phí giao dịch thuần túy.
Chiến lược cạnh tranh của các công ty cơ bản phân làm 3 nhóm: Nhóm cạnh tranh chính sách phí (VPS, TCBS). VPS duy trì vị trí số 1 thị phần và doanh thu nhờ mạng lưới cộng tác viên khổng lồ và chính sách ưu đãi linh hoạt cho nhà đầu tư cá nhân. Trong khi TCBS tập trung vào mô hình “Zero Fee” và số hóa hoàn toàn, tối ưu hóa lợi nhuận qua margin và bán chéo các sản phẩm trái phiếu/quỹ. Nhóm định chế tài chính lớn (SSI, HSC, Vietcap) tập trung vào khách hàng tổ chức và nghiệp vụ IB. Nhóm tăng trưởng dựa trên vốn (VIX, MBS) sử dụng các đợt tăng vốn điều lệ mạnh mẽ trong năm 2024 - 2025 để nới trần cho vay margin, từ đó gián tiếp thu hút khách hàng giao dịch và tăng doanh thu môi giới.
Phí môi giới trung bình ngành đang dao động quanh mức 0,07%, duy trì ổn định sau đà giảm từ năm 2021. KIS, VIX và SSI có tỷ lệ lợi nhuận/giá trị giao dịch khá cao trong khi VPS và TCBS thấp do chính sách phí đặc thù hai công ty này hướng tới.
Ông Hạnh cho rằng, năm 2026, các công ty chứng khoán sẽ tiếp tục mở rộng quy mô. Với tổng nguồn vốn ước tính tăng thêm hơn 77.800 tỷ đồng, dư địa để các công ty chứng khoán đẩy mạnh dư nợ margin trong năm 2026 là cực lớn.
Với việc nhiều công ty mới IPO gồm TCBS, VPBankS, VPS, DNSE và sắp tới là Kafi gia nhập đường đua, lãi suất margin sẽ tiếp tục phân hóa. Nhóm công ty chứng khoán có vốn rẻ từ ngân hàng mẹ (TCBS, VPBankS) sẽ ưu tiên hạ lãi suất để chiếm thị phần, trong khi nhóm truyền thống sẽ tập trung vào dịch vụ tư vấn để giữ biên lợi nhuận. Mảng cho vay margin năm 2025 - 2026 không còn là cuộc đua về số lượng tài khoản mở mới, mà là cuộc đua về quy mô vốn và khả năng quản trị chi phí vốn và quản trị rủi ro.
Công ty chứng khoán sẽ tiếp tục mở rộng quy mô, tạo dư địa để đẩy mạnh dư nợ margin 2026 là rất lớn, lãi suất margin sẽ tiếp tục phân hoá. Bên cạnh đó, các công ty chứng khoán tiếp cận vốn rẻ từ ngân hàng mẹ ưu tiên hạ lãi suất để lấy thị phần, nhóm truyền thống thì tập trung dịch vụ tư vấn để giữ biên lợi nhuận.
Theo thống kê, tính đến cuối năm 2025, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán ước tính vào khoảng 411.000 tỷ đồng, tăng khoảng 24.000 tỷ đồng so với cuối quý III/2025 và là mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Trong đó, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) ước tính khoảng 395.000 tỷ đồng - mức cao nhất trong lịch sử chứng khoán Việt Nam.
Tại cùng thời điểm, tổng vốn chủ sở hữu nhóm công ty chứng khoán vào khoảng 375.000 tỷ đồng, tăng gần 70.000 tỷ đồng so với cuối quý III/2025. Tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu tại ngày 31/12/2025 theo đó giảm mạnh từ mức 120% tại cuối quý III/2025 xuống còn 105% vào cuối năm 2025. Đây là lần đầu tiên tỷ lệ này giảm kể từ quý cuối năm 2024.
Đa số các công ty chứng khoán lớn như SSI, TCBS, VNDirect đều giữ tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu ở mức an toàn (74 - 102%), cho thấy việc tăng vốn năm 2025 đã tạo ra một tấm đệm phòng vệ rất tốt cho thị trường. Các công ty SHS, VCI và VIX, SSI, TCBS, VPBankS… còn rất nhiều dư địa để đẩy mạnh cho vay trong giai đoạn tới.
Trong quý III/2025, MBS có tỷ lệ margin/vốn chủ sở hữu cao nhất (224%), vượt mức trần 200% theo quy định thông thường, dẫn đến dư địa cho vay bị âm (-24%). Bước sang quý IV/2025, tỷ lệ này giảm xuống mức 181,58%. Nếu tính cả khoản cho vay ứng trước tiền bán với nhà đầu tư, MBS chỉ còn dư địa cho vay vài trăm tỷ đồng. Dù vậy, hệ thống công nghệ của MBS là điểm trừ khi năm 2025 ghi nhận nhiều sự cố.
Năng lực mở rộng cho vay margin với lãi suất cạnh tranh đang là yếu tố quan trọng để các công ty chứng khoán giữ và gia tăng thị phần trong các quý tới, trước thềm các kỳ đánh giá lại nâng hạng của thị trường Việt Nam và các quỹ ngoại đến thời điểm có thể giải ngân theo tiêu chí nâng hạng thị trường.
