Sáng 11/11, tại Kỳ họp thứ 2 - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội nghe Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga trình bày Báo cáo tóm tắt Kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.
Số đơn thư gửi đến Quốc hội giảm
Báo cáo cho thấy, số lượt công dân và đơn thư gửi đến các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội đều giảm so với năm trước.
Cụ thể, trong kỳ báo cáo, các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội đã tiếp 3.478 lượt người đến khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh về 3.081 vụ việc, với 104 lượt đoàn đông người. So với năm 2025, số lượng giảm 1.514 lượt người, 1.392 vụ việc và 199 lượt đoàn đông người.
Tổng số đơn thư công dân gửi đến các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội là 26.915 đơn, giảm 3.390 đơn so với năm trước.
Qua công tác tiếp công dân, các cơ quan đã ban hành 586 văn bản chuyển đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết; hướng dẫn bằng văn bản đối với 295 vụ việc; trực tiếp giải thích, thuyết phục, vận động 2.200 lượt công dân chấp hành các bản án, kết luận, quyết định giải quyết của cơ quan có thẩm quyền.
Đối với công tác tiếp nhận và xử lý đơn thư, qua nghiên cứu 12.491 đơn đủ điều kiện xử lý, các cơ quan đã chuyển 2.878 đơn đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết; ban hành văn bản hướng dẫn, trả lời công dân đối với 972 đơn và tiếp tục nghiên cứu 87 đơn.
Trên cơ sở nghiên cứu nội dung đơn thư và kết quả giải quyết, trả lời của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội đã đôn đốc, theo dõi và giám sát việc giải quyết đối với 66 vụ việc.
Dù số lượt công dân và đơn thư giảm, Báo cáo cho biết tình hình khiếu nại, tố cáo tại một số địa phương vẫn tiềm ẩn nguy cơ phức tạp. Đáng chú ý là các địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, triển khai nhiều công trình, dự án quan trọng quốc gia, kéo theo việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Một số nhóm vấn đề khác cũng được lưu ý, gồm quản lý, sử dụng đất nông, lâm trường tại Tây Nguyên và hoạt động khai thác tài nguyên, khoáng sản. Đây là những lĩnh vực có thể phát sinh khiếu nại, tố cáo liên quan đến quyền, lợi ích của người dân và việc thực hiện các chính sách, quyết định quản lý tại địa phương.
Báo cáo cũng cho biết, thực hiện kiến nghị của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sửa đổi, bổ sung Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo để đáp ứng yêu cầu sắp xếp tinh gọn bộ máy nhà nước, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp; Chính phủ đã chỉ đạo Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, nghiên cứu, xây dựng và báo cáo, đề xuất Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của ba luật này; đồng thời ban hành 5 nghị định quy định chi tiết thi hành.
Còn 151 vụ việc tồn đọng từ năm trước
Một trong những nội dung đáng chú ý trong báo cáo là kết quả giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền đối với đơn thư khiếu nại, tố cáo do Quốc hội chuyển đến. Trong kỳ báo cáo, các bộ, ngành, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và UBND các tỉnh, thành phố đã nhận tổng cộng 561 vụ việc do các cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội chuyển đến.
| |
Hội trường Quốc hội sáng 11/11 |
Đến nay, các cơ quan đã xem xét, giải quyết và trả lời 373 vụ việc, đạt tỷ lệ 66,5%; còn 188 vụ việc đang tiếp tục được giải quyết. Trong đó, các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố đã giải quyết, trả lời 87/149 vụ việc; Tòa án nhân dân các cấp giải quyết, trả lời 208/286 vụ việc; Viện kiểm sát nhân dân các cấp giải quyết, trả lời theo thẩm quyền 78/126 vụ việc.
Đối với các vụ việc phức tạp, đông người, kéo dài, các cơ quan chức năng đã kiểm tra, rà soát và giải quyết dứt điểm 226 vụ việc theo yêu cầu. Việc rà soát được triển khai trong bối cảnh thực hiện kiến nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thanh tra Chính phủ và các cơ quan chức năng ở Trung ương, địa phương, trong đó có việc thực hiện kết luận của Tổng Bí thư tại Thông báo số 142-TB/VPTW ngày 20/3/2025 về giải quyết khiếu nại, tố cáo kéo dài, vượt cấp lên Trung ương trên địa bàn Hà Nội.
Tuy nhiên, đối với 268 vụ việc cụ thể đã được đề cập trong báo cáo năm 2025 và được Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị khẩn trương xem xét, giải quyết dứt điểm, đến nay các cơ quan mới giải quyết, trả lời 117 vụ việc, đạt 43,65%; còn 151 vụ việc đang được xem xét, giải quyết.
Trong số này, các bộ, ngành Trung ương đã giải quyết, trả lời 6/11 vụ việc; UBND các cấp giải quyết, trả lời 76/215 vụ việc; Tòa án nhân dân các cấp giải quyết, trả lời 15/18 vụ việc, trong đó có một vụ đã tiến hành kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm; Viện kiểm sát nhân dân các cấp giải quyết, trả lời 20/24 vụ việc.
Đối với 58 vụ việc được nêu trong các báo cáo công tác dân nguyện hằng tháng của Quốc hội năm 2026, các cơ quan có thẩm quyền đã giải quyết, trả lời 32 vụ việc, còn 26 vụ việc đang được xem xét, giải quyết. Theo báo cáo, nhiều vụ việc đã được UBND các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh chỉ đạo quyết liệt, giải quyết dứt điểm ngay tại cơ sở; các hành vi vi phạm của tổ chức, cá nhân được xử lý kịp thời, nghiêm minh, đúng quy định pháp luật.
Từ kết quả giám sát, Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Chính phủ tăng cường quản lý nhà nước, thanh tra công vụ về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; chủ động nắm tình hình tại các địa phương có nguy cơ phát sinh vụ việc đông người, phức tạp để phối hợp, đôn đốc giải quyết.
Đặc biệt, Chính phủ được đề nghị có giải pháp xử lý dứt điểm tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp lên các cơ quan Trung ương; tiếp tục rà soát các vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài. Thanh tra Chính phủ cần nghiên cứu, hoàn thiện các quy định và hướng dẫn nghiệp vụ phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời đẩy mạnh triển khai, vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiếp công dân, xử lý đơn và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Báo cáo cũng đặt yêu cầu nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu chính quyền địa phương. Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cần chủ động giải quyết các vụ việc khiếu nại, tố cáo mới phát sinh ngay tại địa phương; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương để khẩn trương giải quyết những vụ việc tồn đọng, phức tạp, kéo dài đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị.
Đối với Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục nâng cao chất lượng, tiến độ giải quyết các vụ án, bảo đảm các bản án, quyết định đã có hiệu lực được thực thi, góp phần hạn chế phát sinh khiếu nại, tố cáo kéo dài.
Hai cơ quan cũng được đề nghị khẩn trương xem xét các vụ việc đã được cơ quan của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội kiến nghị nhưng chưa được giải quyết dứt điểm, kịp thời thông báo tiến độ và kết quả xử lý.