Lễ hội Tràng An là lễ hội truyền thống được tổ chức thường niên vào ngày 17/3 âm lịch, gắn với không gian văn hóa - lịch sử đặc sắc của vùng đất Cố đô. Năm 2026, lễ hội diễn ra trong không khí trang trọng, đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp tục khẳng định vị thế của Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới được UNESCO ghi danh năm 2014.
 |
Các đại biểu, nhân dân và du khách thập phương tham dự Lễ hội Tràng An 2026 |
Ngay từ sáng sớm, không khí lễ hội đã trở nên sôi động và choáng ngợp. Dòng người từ khắp nơi đổ về ken đặc khu vực cổng tam quan, kéo dài hàng km. Lượng khách tăng cao do trùng với kỳ nghỉ 30/4 và 1/5, khiến một số thời điểm xảy ra ùn ứ cục bộ, nhưng tổng thể vẫn được điều tiết ổn định.
Đúng 8 giờ, lễ hội chính thức bắt đầu với màn rước kiệu, múa lân sư rồng trong không gian hẻm núi kỳ vĩ. Tiếng trống hội vang vọng giữa núi đá, hòa cùng sắc màu rực rỡ của các đoàn rước, mở ra một không gian vừa linh thiêng, vừa hùng tráng. Từ đây, đoàn rước tiến dần ra dòng Sào Khê, trục không gian trung tâm của lễ hội.
 |
Tiếng trống hội vang vọng hòa cùng sắc màu rực rỡ của các đoàn rước trên sông Sào Khê. |
Trên dòng Sào Khê, nghi thức rước rồng, một trong những điểm nhấn đặc sắc nhất của lễ hội được tái hiện đầy ấn tượng. Những chiếc thuyền nối dài thành đoàn, mang theo hình tượng rồng linh thiêng, lướt qua các hang động, soi bóng núi đá trùng điệp, tạo nên khung cảnh vừa huyền ảo, vừa hoành tráng. Du khách và người dân cùng hòa mình vào đoàn rước, xuôi theo dòng nước tiến về Đền Suối Tiên để thực hiện nghi lễ dâng hương, hoa, lễ vật lên Đức Thánh Quý Minh Đại Vương.
 |
Lễ hội Tràng An 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa – du lịch, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm gìn giữ “ngôi nhà chung” của nhân loại. |
Song hành với đó là nghi lễ lấy và rước nước. Nước từ dòng Sào Khê được cung kính dâng lên các đền, chùa trong khu di sản, tượng trưng cho sự khởi nguồn, tinh khiết và trường tồn. Phật tử và du khách thành kính dâng hương tại các điểm tâm linh như chùa Khai Phúc, cầu mong quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt.
Không gian lễ hội được mở rộng với sân khấu thực cảnh dựng ngay trên mặt nước, giữa lòng di sản. Hàng trăm nghệ sĩ, diễn viên chuyên và không chuyên cùng tham gia biểu diễn, kết hợp âm thanh, ánh sáng với cảnh quan tự nhiên, tạo nên một bức tranh nghệ thuật sống động. Những làn điệu chèo, cải lương, hát xẩm, hát văn, đàn tính, cồng chiêng… hòa quyện, tái hiện chiều sâu văn hóa đa vùng miền ngay trong không gian Tràng An.
 |
Nghi thức lấy và rước nước dâng lên các đền, chùa trong khu di sản, tượng trưng cho sự khởi nguồn và thanh sạch. |
Quần thể danh thắng Tràng An là một trong số ít di sản hỗn hợp của thế giới, hội tụ đầy đủ các giá trị nổi bật toàn cầu về cảnh quan, địa chất, lịch sử và văn hóa. Chính sự kết tinh hiếm có ấy đã tạo nên nền tảng để lễ hội không chỉ mang tính trình diễn, mà còn hàm chứa chiều sâu tư tưởng và triết lý.
Điểm đặc sắc mang tính biểu tượng của Lễ hội Tràng An là nghi lễ “Phát Lác” – lễ mở cửa rừng. Theo tục lệ, suốt mùa đông, rừng được “đóng cửa”, người dân không khai thác tài nguyên. Chỉ duy nhất một ngày trong năm, việc vào rừng mới được cho phép với những quy định chặt chẽ. Đây được xem là một mô hình bảo vệ rừng sớm, tự nhiên và bền vững, phản ánh tư duy sinh thái tiến bộ của cha ông từ rất sớm.
 |
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình thực hiện nghi thức lấy nước tại lễ hội. |
Thông qua các nghi lễ và hoạt động văn hóa, lễ hội gửi tới cộng đồng một thông điệp rõ ràng: con người không đứng trên thiên nhiên mà là một phần của tự nhiên. Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống và tương lai của chính mình.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và những thách thức môi trường ngày càng gia tăng, giá trị của Lễ hội Tràng An càng trở nên nổi bật. Từ một lễ hội mang tính địa phương, Tràng An đang dần trở thành nơi truyền tải những thông điệp mang ý nghĩa toàn cầu về phát triển bền vững và trách nhiệm chung của nhân loại.
 |
Không gian lễ hội được mở rộng với sân khấu thực cảnh dựng ngay trên mặt nước, giữa lòng di sản. |
Bên cạnh ý nghĩa sinh thái, lễ hội còn là dịp tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân, đặc biệt từ thời Đinh Tiên Hoàng và các triều đại kế tiếp đã khai phá, gìn giữ vùng đất này; đồng thời cầu mong quốc thái dân an, đời sống nhân dân ấm no, hạnh phúc.
Lễ hội cũng thể hiện rõ vai trò của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Sự gắn kết giữa bảo tồn thiên nhiên với phát triển du lịch bền vững đang trở thành hướng đi tiêu biểu, góp phần nâng cao hình ảnh Tràng An trên bản đồ du lịch quốc tế. Nhiều du khách quốc tế đánh giá đây là điểm đến hiếm có khi hội tụ hài hòa giữa vẻ đẹp thiên nhiên và chiều sâu văn hóa bản địa.
 |
Lễ hội cũng thể hiện rõ vai trò của cộng đồng trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản. |
Được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 12 năm Tràng An được UNESCO ghi danh là Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, Lễ hội Tràng An 2026 không chỉ là một sự kiện văn hóa – du lịch, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm gìn giữ “ngôi nhà chung” của nhân loại.
Lễ hội Tràng An không phải là lễ hội của riêng Ninh Bình hay Việt Nam, mà là lễ hội của nhân loại – lễ hội nhắc con người biết cúi đầu trước Mẹ Thiên nhiên.
