Giới đầu tư đổ xô vào hợp đồng tương lai vĩnh viễn cổ phiếu Nvidia và SpaceX

0:00 / 0:00
0:00
(ĐTCK) Sự biến động mạnh mẽ của thị trường công nghệ sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và những bê bối tại thượng tầng Nvidia đang trở thành chất xúc tác hoàn hảo cho một dòng sản phẩm phái sinh mới nổi: Hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perpetual futures).
Giới đầu tư đổ xô vào hợp đồng tương lai vĩnh viễn cổ phiếu Nvidia và SpaceX

Tâm bão cổ phiếu công nghệ

Hợp đồng tương lai vĩnh viễn (perps) không phải là khái niệm mới mẻ đối với giới đầu tư tiền mã hóa (crypto). Ông Noel Kimmel, Chủ tịch công ty môi giới Ripple Prime, tiết lộ rằng perps từ lâu đã chiếm tới hơn 2/3 khối lượng giao dịch trên các sàn crypto lớn ngoài nước Mỹ. Sức hấp dẫn của perps nằm ở chỗ nó không có ngày đáo hạn như hợp đồng tương lai truyền thống, cho phép nhà đầu tư nắm giữ vị thế vô thời hạn để hưởng lợi (hoặc chịu lỗ) theo biến động giá tài sản cơ sở mà không cần thực sự sở hữu chúng.

Giờ đây, Kalshi, một nền tảng giao dịch tại Mỹ, đã mang công cụ mới mẻ này áp dụng vào thị trường cổ phiếu truyền thống. Chính thức lên sàn từ ngày 5/11, đúng thời điểm cổ phiếu công nghệ hứng chịu đợt bán tháo tồi tệ nhất kể từ năm 2020, perps nhanh chóng trở thành công cụ đắc lực để nhà đầu tư "đặt cược" hoặc phòng vệ rủi ro (hedging).

Sự kiện CEO Jensen Huang bất ngờ rời ghế điều hành Nvidia đã lập tức kích hoạt một cơn sóng giao dịch. Khối lượng perps cổ phiếu Nvidia trên Kalshi nhanh chóng vượt mốc 100 triệu USD trong vòng 24 giờ. Tương tự, hợp đồng Micron cũng phá vỡ ngưỡng 100 triệu USD, trong khi SpaceX thiết lập mức giao dịch ấn tượng 88 triệu USD/ngày.

Sức hút lớn nhất của perps trên Kalshi chính là tỷ lệ đòn bẩy linh hoạt. Nền tảng này cung cấp đòn bẩy tối đa 4,6 lần đối với cổ phiếu Nvidia, và 3,5 lần đối với Micron và SpaceX. Thông qua một thanh trượt đơn giản, chỉ với 100 USD tiền mặt, nhà đầu tư có thể sở hữu sức mua lên tới 458,81 USD.

Không chỉ hấp dẫn nhà đầu tư cá nhân, perps còn lọt vào mắt xanh của các quỹ phòng hộ. Theo Noel Kimmel, bước ngoặt đưa perps vượt ra khỏi thế giới tiền số chính là nhu cầu giao dịch hàng hóa vào dịp cuối tuần - thời điểm các thị trường phái sinh truyền thống đóng cửa. Ông nhận định: "Đây không phải trào lưu nhất thời. Chắc chắn sản phẩm này sẽ lan rộng và được nhiều loại hình quỹ quản lý tài sản tin dùng".

Thực tế, hồ sơ lợi nhuận của perps vận hành tương tự như "hợp đồng hoán đổi tổng lợi suất" (total return swap), một công cụ phái sinh phi tập trung vốn chỉ dành riêng cho các định chế tài chính lớn tại Phố Wall hoặc nằm sâu trong cấu trúc của các quỹ ETF đòn bẩy. Giờ đây, Kalshi đã "bình dân hóa" công cụ này, mang nó đến tận tay nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Nguy cơ từ lỗ hổng quản lý

Sự trỗi dậy của perps cổ phiếu đang thổi bùng một cuộc chiến pháp lý chưa từng có trong lịch sử cấu trúc quản lý tài chính Mỹ, trực tiếp phơi bày sự chồng chéo quyền lực giữa Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC).

Tâm điểm của cuộc tranh cãi pháp lý nằm ở một câu hỏi cốt lõi: Perps cổ phiếu bản chất là "hợp đồng tương lai" (futures) hay "hợp đồng hoán đổi" (swaps)?

Từ trước đến nay, CFTC vẫn phân loại perps là hợp đồng tương lai (giống như cách họ phân loại perps trên thị trường crypto hay dầu mỏ). Dưới "chiếc ô" này, perps được hưởng lợi từ các quy định báo cáo nhẹ nhàng và chế độ thuế suất ưu đãi. Tuy nhiên, các sàn giao dịch truyền thống khổng lồ như CME Group, Cboe Global Markets hay Citadel Securities đã đồng loạt khởi kiện CFTC, phản đối kịch liệt cách phân loại này.

Họ lập luận rằng bản chất của perps gắn với cổ phiếu là một loại chứng khoán hoặc hợp đồng hoán đổi, do đó phải chịu sự giám sát khắt khe của SEC theo Đạo luật Dodd-Frank. Lãnh đạo các sàn truyền thống chỉ trích Kalshi đang lợi dụng lỗ hổng pháp lý và sử dụng cơ chế giám sát lỏng lẻo của CFTC (vốn thiết kế cho nhà sản xuất hàng hóa) để bán các sản phẩm chứng khoán rủi ro cao cho nhà đầu tư cá nhân, phớt lờ các lớp bảo vệ nghiêm ngặt của SEC.

Ông Terry Duffy, CEO của CME Group, phát biểu đầy gay gắt: "Chúng hoàn toàn không phải là hợp đồng tương lai. Tôi tin rằng chúng ta đang quay lại bối cảnh năm 2007 đối với nhà đầu tư cá nhân. Có quá nhiều người đang mù quáng chạy theo dòng tiền, và đáng buồn là những nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ là người gánh chịu hậu quả".

Đồng quan điểm, Rob Hocking, Trưởng bộ phận phái sinh toàn cầu của Cboe, thẳng thừng tuyên bố: "Chế độ quản lý của CFTC có quá nhiều lỗ hổng trong việc bảo vệ nhà đầu tư đối với sản phẩm chứng khoán. Chúng ta đang thực sự sống trong một "miền Tây hoang dã"".

Đáp lại những cáo buộc này, ông Udesh Jha, Giám đốc Rủi ro của Kalshi, khẳng định công ty hoàn toàn tuân thủ các tiêu chuẩn giám sát của CFTC, đồng thời nhấn mạnh rằng mức đòn bẩy mà Kalshi cung cấp (tối đa 4,6 lần) thực chất còn thấp hơn nhiều so với đòn bẩy được phép trên các sàn giao dịch truyền thống (như mức đòn bẩy 6 lần đối với hợp đồng tương lai cổ phiếu đơn lẻ đang niêm yết trên chính CME).

Mặc dù đang tạo ra một cơn sốt truyền thông và pháp lý, cần nhìn nhận khách quan rằng quy mô của thị trường perps cổ phiếu vẫn chỉ là "hạt cát" so với thị trường cơ sở. Khối lượng 100 triệu USD của perps Nvidia trên Kalshi quá bé nhỏ so với mức thanh khoản 78 tỷ USD của cổ phiếu cơ sở, hay giá trị danh nghĩa 125 tỷ USD của thị trường quyền chọn niêm yết (options) được ghi nhận trong phiên ngày 9/11.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của perps không nằm ở quy mô tuyệt đối, mà ở khả năng khuếch đại tâm lý đầu cơ. Trong bối cảnh ngành AI đang đối mặt với bài toán lớn về chi phí vốn và cuộc khủng hoảng thượng tầng tại Nvidia, việc nhà đầu tư cá nhân dễ dàng tiếp cận công cụ đòn bẩy vô thời hạn có thể biến những nhịp điều chỉnh kỹ thuật thành các đợt bán giải chấp (margin call) khốc liệt.

Chừng nào phán quyết cuối cùng từ tòa án về vị thế pháp lý của perps cổ phiếu chưa được đưa ra, "miền Tây hoang dã" của thị trường phái sinh Mỹ sẽ vẫn tiếp tục là sân chơi đầy cám dỗ nhưng tiềm ẩn rủi ro khôn lường đối với dòng vốn nhỏ lẻ. Tương lai của perps, do đó, sẽ không chỉ định hình bởi nhu cầu thị trường, mà còn phụ thuộc vào cái vạch kẻ lằn ranh quyền lực giữa hai cơ quan quyền lực bậc nhất Phố Wall: SEC và CFTC.

Qui Ánh
Theo báo chí nước ngoài

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục