Thời điểm này thanh khoản của các NHTM đang rất tốt.
… Có mà như không
Khi được hỏi ý kiến về chính sách này, một vị lãnh đạo NHTM nhà nước lắc đầu ngán ngẩm cho biết, về cơ bản là giúp các NHTM có thêm nguồn vốn vay ngắn hạn thông qua nghiệp vụ thị trường mở nhưng hiện nay, hầu hết NHTM đều "thừa" giấy tờ có giá, do đó chính sách này có được đưa ra hay không cũng không ảnh hưởng gì tới lãi suất huy động, cho vay trên thị trường. Mức lãi suất cho vay khoảng 20% đang khiến ngân hàng ngại cho vay và doanh nghịêp cũng ngại đi vay. Tín dụng không tăng trưởng khiến các NHTM hiện nay đang thừa vốn. Nhiều NHTM cổ phần cố gắng "đẩy" vốn qua thị trường liên ngân hàng với lãi suất chỉ 13 - 14% với các kỳ hạn qua đêm tới 1 - 2 tuần, nhưng cũng ít ngân hàng có nhu cầu vay. Còn thị trường mở, giao dịch hiện tại chỉ khoảng 300 - 400 tỷ đồng/ngày, nghĩa là nhu cầu vay vốn của NHTM không còn cao như những tháng trước với một số phiên tới 10.000 tỷ đồng.
Về phía NHNN, một mặt tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, chống lạm phát, nhưng mặt khác có vẻ như đang muốn các NHTM giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp. Nhưng nếu xét theo mục tiêu này thì áp dụng chính sách nói trên không có tác dụng, bởi bản chất của chính sách là hỗ trợ thanh khoản, đưa ra vào thời điểm này thì thanh khoản của các NHTM đang rất tốt. Và như nhận định của vị lãnh đạo trên thì chính sách này nếu có tác dụng thì cũng phải chờ đến… Tết, nghĩa là khoảng thời gian từ giữa tháng 12 tới Tết Nguyên đán, khi mà nhu cầu vay vốn của doanh nghiệp tăng theo thời vụ.
Giá mà…
Không chỉ NHNN, mà các NHTM cũng muốn giảm lãi suất cho vay để có thêm nguồn thu từ dịch vụ truyền thống này. Tuy nhiên, vấn đề ở chỗ, hầu hết NHTM trong thời gian vừa qua đã phải chịu lỗ do mức lãi suất cho vay không đủ bù đắp lãi suất huy động và các chi phí hoạt động. Và muốn giảm lãi suất cho vay, phải tạo điều kiện cho các NHTM giảm lãi suất huy động trước. Trong tình huống này, các NHTM đều có nhận định, giảm lãi suất cơ bản không thể giải quyết được vấn đề, mà sẽ còn làm cho các NHTM lỗ nhiều hơn khi cho vay, bởi giảm lãi suất cơ bản sẽ ép các NHTM giảm ngay lãi suất cho vay, trong khi để giảm được lãi suất huy động cần phải mất nhiều thời gian hơn. Trên thực tế, hiện tại mức lãi suất cho vay chủ yếu của các NHTM cũng đã thấp hơn 0,5-1% so với mốc 21%/năm.
Hiện tại, có 2 phương án được các NHTM đề đạt là tăng thêm lãi suất cho dự trữ bắt buộc như đã làm vài tuần trước (từ 1,2% lên 3,6%) hoặc giảm lãi suất cho vay qua thị trường mở. Hiện nay, lãi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 1 năm chỉ còn khoảng 13%/năm, lãi suất trên thị trường liên ngân hàng ngắn hạn dưới 2 tuần cũng chỉ 13-14%/năm, do đó lãi suất trên thị trường mở 15%/năm là cao hơn mặt bằng thực tế.
Trong lúc chờ các động thái hỗ trợ của cơ quan quản lý nhằm đưa mức lãi suất huy động bình quân xuống thấp hơn, một làn sóng "âm thầm" giảm lãi suất huy động đang diễn ra tại hầu hết ngân hàng. Tuy nhiên, các NHTM hầu như giảm lãi suất tại các kỳ hạn dài trên 1 năm, các kỳ hạn chính mà người gửi tiền chủ yếu chọn như 1, 3, 6 tháng thì các bước giảm đều rất chậm, do vừa giảm vừa thăm dò phản ứng của khách hàng.
Theo kiến nghị của nhiều ngân hàng, để có thể giảm lãi suất huy động một cách thực sự, có lẽ phải nhờ tới vai trò trung gian của Hiệp hội Ngân hàng nhằm tạo được sự đồng thuận giảm lãi suất trong toàn hệ thống, có như vậy mới không có tình trạng rút chỗ này, gửi chỗ khác như hồi đầu năm nay, gây xáo trộn thị trường.
