Toàn cảnh phiên thẩm tra. Ảnh: H.L
Bổ sung nhiều giải pháp quan trọng
Nội dung trên được nêu tại Báo cáo ngày 25/3 về đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội năm 2025; tình hình triển khai Kế hoạch năm 2026 của Chính phủ. Đây là một trong các nội dung được Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thẩm tra cuối tuần qua, cùng với dự kiến Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030.
Đề cập các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong thời gian còn lại của năm 2026, Chính phủ cho biết, sẽ kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương của Đảng, Nghị quyết và Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, các Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị, Kết luận của Trung ương về Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030, các nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026 gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
“Nâng cao nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về tầm quan trọng và yêu cầu chiến lược, cấp bách thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số, xem đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; kiểm tra, giám sát, đánh giá dựa trên tiêu chí kết quả thực hiện; kịp thời thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm; khen thưởng, bổ nhiệm cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Tiếp tục tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn thể chế, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển”, báo cáo nhấn mạnh.
Trực tiếp báo cáo tại phiên thẩm tra, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, trên cơ sở phân tích, đánh giá toàn diện những thuận lợi, khó khăn và với quyết tâm cao, căn cứ ý kiến của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính đã tiếp tục rà soát, cập nhật, hoàn thiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm 5 năm 2026-2030 và năm 2026.
Báo cáo của Chính phủ đã dự kiến 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu về hoàn thiện thể chế, pháp luật; xác lập mô hình tăng trưởng mới; huy động nguồn lực; phát triển văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hệ thống kết cấu hạ tầng; quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu; tăng cường quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại; nâng cao hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền…
Lãnh đạo Bộ Tài chính nhấn mạnh một số giải pháp mới được Chính phủ bổ sung. Đó là hoàn thiện thể chế, pháp luật về sản xuất - kinh doanh, đầu tư, đấu thầu, đất đai…, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kỹ thuật; nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở. Rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, sớm tổng kết và đánh giá nguồn lực đầu tư công, trên cơ sở đó nghiên cứu gộp Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Tăng cường quản lý công tác đấu giá đất bảo đảm công khai, minh bạch, chống đẩy giá, trục lợi. Hoàn thiện sớm hệ thống quy hoạch với tầm nhìn dài hạn. Nâng cao năng lực phân tích, dự báo, thống kê; quản trị rủi ro, sẵn sàng phương án ứng phó với tình huống bất ngờ, chống khủng hoảng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực…
“Chính phủ đánh giá rõ hơn tác động bất ổn của tình hình thế giới năm 2026, bổ sung giải pháp vượt qua khó khăn của năm 2026, bứt phá trong giai đoạn 2027-2030 để hoàn thành mục tiêu Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương nêu rõ.
Đáng chú ý, báo cáo của Chính phủ đã bổ sung các giải pháp tối ưu nguồn lực từ tài nguyên đất đai để phục vụ tăng trưởng. Bổ sung các giải pháp cải thiện tình trạng ô nhiễm môi trường tại các đô thị, cụm công nghiệp, làng nghề… Ngoài ra, 53 chỉ tiêu chủ yếu của các ngành, lĩnh vực, chỉ tiêu tăng trưởng GRDP cụ thể của các địa phương trong năm 2026 và 5 năm 2026-2030 để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số cũng đã được bổ sung tại báo cáo sẽ trình Quốc hội.
Tăng trưởng cao nhưng phải bền vững
Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi và nhiều đại biểu đã dẫn lại quan điểm của Tổng Bí thư Tô Lâm trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ hai vừa qua. Đó là “tăng trưởng thực chất, tức là không đánh đổi chất lượng, tính bền vững lấy tốc độ tăng trưởng đơn thuần”.
Tán thành với nhiều nội dung tại báo cáo của Chính phủ, cho rằng các giải pháp được Chính phủ đề ra tương đối đầy đủ toàn diện, ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội, ông Trần Văn Lâm nhấn mạnh, muốn tăng trưởng 2 con số (10%), thì tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 40% GDP như trong báo cáo của Chính phủ đã nêu.
“Để đầu tư ở mức này mà lại phải kiểm soát được lạm phát và nợ công, thì thách thức đầu tiên đặt ra là phải có các giải pháp để nâng cao hiệu quả đầu tư, đặc biệt là đầu tư công, tránh lãng phí, dàn trải, đây mới là yếu tố mang tính then chốt, nền tảng nhất để bảo đảm cho tốc độ tăng trưởng cao”, ông Lâm phát biểu.
Nhìn nhận hiệu quả đầu tư công thời gian qua vẫn là “vấn đề nhiều trăn trở”, Hệ số ICOR đang ở khoảng 6, đại biểu Lâm đặt vấn đề khi vốn đầu tư tăng liệu hệ số này có giảm?
“Phải tính toán một cách đầy đủ, toàn diện từ việc đầu tư vào đâu, triển khai như thế nào để sớm phát huy hiệu quả, quản lý, phát huy khai thác tài sản sau đầu tư như thế nào để nâng cao hiệu quả đầu tư cả đầu tư công và đầu tư tư nhân. Đặc biệt đối với đầu tư công, tiền bỏ ra nhiều thì hiệu quả phải tăng lên, chứ không phải là hiệu quả giảm đi”, ông Lâm nhấn mạnh.
Bên cạnh vốn, để tăng trưởng thực chất, theo đại biểu Lâm, cần đầu tư thỏa đáng cho nguồn nhân lực, để năng suất lao động có thể tăng lên 8,5% như Chính phủ xác định ở kế hoạch 5 năm tới.
Nhấn mạnh quan điểm tăng trưởng phải thực chất đã được Tổng Bí thư Tô Lâm nêu, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn cho rằng, cần phải đưa “kiểm soát lạm phát” lên đầu tiên, thay vì “ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát” như thể hiện tại báo cáo của Chính phủ. “Nếu lạm phát cao, thì không bao giờ tăng trưởng được trong dài hạn”, ông Toàn nêu quan điểm.
Liên quan đến hiệu quả đầu tư, cho biết các bộ, ngành liên quan đã được giao trong tháng 4/2026 phải ban hành được bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư, ông Toàn khuyến cáo, bộ tiêu chí này “phải tốt” để không trở thành “điểm nghẽn” như Nghị định 46/2026/NĐ-CP vừa qua.
“Nhận diện được vấn đề nhưng cần có giải pháp đồng bộ, muốn tăng trưởng 2 con số thì cần kịch bản cho từng yếu tố đầu vào”, ông Phan Văn Mãi lưu ý trong phát biểu kết luận.
Bắt đầu từ năm 2026, theo ông Mãi, cần quyết liệt cải thiện tính đồng bộ và hiệu quả của thể chế hóa với thực thi chính sách pháp luật. Cùng với đó, năng lực của bộ máy hành chính và thực lực của đội ngũ doanh nghiệp cũng cần phải tiếp tục được quan tâm cải thiện để đáp ứng được yêu cầu phát triển mới.
Theo chương trình dự kiến, tại Kỳ họp thứ nhất (khai mạc sáng 6/4), Quốc hội sẽ dành 1,5 ngày thảo luận tại hội trường, đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước năm 2025; tình hình thực hiện kế hoạch những tháng đầu năm 2026, Kế hoạch Phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030.
Điều hành kinh tế vĩ mô đối mặt với nhiều thách thức
Nhiệm vụ tăng trưởng năm 2026, điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát đối mặt với với nhiều thách thức. Nền tảng kinh tế vĩ mô chưa thực sự vững chắc, năng suất, chất lượng, hiệu quả, khả năng chống chịu và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa cao. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp chưa nhiều cho tăng trưởng. Thể chế, pháp luật đã được quan tâm hoàn thiện, nhưng cần tiếp tục rà soát để phù hợp với thực tiễn, đặc biệt cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh; vẫn còn tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết, tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực trong giải quyết hồ sơ công việc của người dân, doanh nghiệp.
- Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương
