Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, tổng kế hoạch vốn đầu tư công giao năm 2025 (bao gồm kế hoạch 2025 Thủ tướng Chính phủ giao, kế hoạch vốn cân đối địa phương giao tăng, kế hoạch các năm trước chuyển sang) là trên 1.180.935,4 tỷ đồng.
Trong số này, tổng số vốn các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết cho các nhiệm vụ, dự án là 1.105.961 tỷ đồng. Nếu không tính kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương các địa phương giao tăng (208.833 tỷ đồng), tổng số vốn đã phân bổ chi tiết là hơn 897.128 tỷ đồng, đạt 99,1% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ đã giao.
Như vậy, số vốn còn lại chưa triển khai phân bổ chi tiết cho các dự án là 8.353,6 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương (chiếm 0,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).
Trong khi đó, giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục đạt kết quả tích cực. Cụ thể, với vốn chuyển tiếp, giải ngân từ đầu năm đến ngày 30/12/2025 là 49.548,3 tỷ đồng, đạt 74,4% kế hoạch (trên 66.620 tỷ đồng).
Còn với vốn kế hoạch năm 2025, lượng giải ngân đến ngày 31/1/2026 là 858.621,8 tỷ đồng, đạt 94,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (905.481,7 tỷ đồng). Trong đó, vốn ngân sách trung ương là 320.358,1 tỷ đồng, đạt 74,5%; vốn ngân sách địa phương là 538.263,7 tỷ đồng, đạt 113,1%.
Con số này, nếu so với cả năm 2024 (cùng kỳ 13 tháng năm 2024 giải ngân 624.540,4 tỷ đồng, đạt 91,45%), cao hơn 3,4% về tỷ lệ và hơn 234.081 tỷ đồng về số tuyệt đối.
Nhìn vào con số giải ngân này có thể thấy, mặc dù vốn ngân sách địa phương có tỷ lệ giải ngân cao, tăng 17,1% so với năm 2024 (96,1%), song tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách địa phương còn thấp, giảm 8,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2024 (83,4%). Đó cũng là nguyên nhân khiến giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 chưa đạt kỳ vọng.
Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo năm 2025 phải giải ngân 100% vốn đầu tư công. Tuy vậy, dù tiến độ giải ngân chung của cả nước đến hết 31/1/2026 theo cam kết của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đạt được kết quả rất tích cực, vượt tỷ lệ giải ngân năm 2024 tỷ đồng về số tuyệt đối và % về tỷ lệ, nhưng mục tiêu giải ngân 100% vốn kế hoạch đã không đạt.
Theo Bộ Tài chính, năm 2025 là năm cuối cùng của giai đoạn trung hạn 2021-2025, ghi nhận lượng vốn đầu tư công lớn nhất trong cả giai đoạn, khiến áp lực giải ngân vốn đầu tư công gia tăng. Đồng thời, tình hình thiên tai diễn biến hết sức phức tạp, gây thiệt hại nặng nề về con người lẫn cơ sở vật chất phục vụ công tác thi công các công trình, dự án.
Dù các bộ, ngành, địa phương đã rất nỗ lực, vừa khắc phục hậu quả thiên tai, vừa phấn đấu đẩy mạnh tiến độ để đáp ứng mục tiêu đã được Đảng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đề ra, nhưng kết quả chưa như kỳ vọng.
Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 16 bộ, cơ quan trung ương và 17 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước. Ngược lại, vẫn còn 19 bộ, cơ quan trung ương và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới bình quân chung cả nước.
Trong số này, đáng chú ý có Tuyên Quang; Đắk Lắk; Quảng Trị; Cần Thơ; Lâm Đồng; Khánh Hòa; Sơn La; Cà Mau; Đà Nẵng; An Giang; Vĩnh Long; TP.HCM; Quảng Ngãi; Điện Biên; Lai Châu; Thành phố Huế.
Theo Bộ Tài chính, cùng mặt bằng pháp lý, cùng bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển giao sang mô hình chính quyền mới, có bộ, cơ quan trung ương, địa phương giải ngân tốt nhưng vẫn có những bộ, cơ quan trung ương, địa phương giải ngân chưa tốt.
Đúc rút lại, Bộ Tài chính cho rằng, việc đạt được kết quả giải ngân tốt là nhờ có sự quyết liệt và quyết tâm chính trị trong công tác chỉ đạo, điều hành, đặc biệt là vai trò của người đứng đầu. Những địa phương này đã thành lập các Tổ công tác giải ngân do Chủ tịch hoặc Phó chủ tịch UBND làm Tổ trưởng; sớm xác định vấn đề “nút thắt” trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, thành lập ban chỉ đạo riêng để tháo gỡ khó khăn tại hiện trường…
Cùng với đó, tăng cường kỷ luật tài chính - đầu tư, gắn trách nhiệm giải ngân với công tác thi đua, công khai danh sách các dự án, chủ đầu tư, nhà thầu chậm tiến độ cùng với cơ chế “thưởng - phạt” rõ ràng.
Đây là những bài học kinh nghiệm cho giải ngân kế hoạch đầu tư công năm 2026.