Fed đang tạo ra thách thức lớn cho nền kinh tế toàn cầu

(ĐTCK) Việc Mỹ liên tục tăng lãi suất đang có tác động lan tỏa đối với phần còn lại của thế giới.
Fed đang tạo ra thách thức lớn cho nền kinh tế toàn cầu

Vào tháng 3/2021, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn mua vào chứng khoán 120 tỷ USD mỗi tháng, các ngân hàng trung ương của Brazil đã tăng lãi suất thêm 75 điểm cơ bản do lo ngại rằng giá hàng hóa toàn cầu tăng cao sẽ kích hoạt lạm phát.

Phải mất một năm sau đó, ngân hàng trung ương Mỹ mới nhận định được thực tế rằng áp lực giá cả sẽ không còn tồn tại nhất thời và cuối cùng đã nâng lãi suất từ mức gần bằng 0. Vào thời điểm đó, Brazil đã tăng lãi suất lên 11,75%.

Thời gian đã chứng minh những động thái bảo vệ tiền tệ của Brazil chính xác. Tuy nhiên, sự chậm trễ của Fed trong việc kiểm soát lạm phát khó có thể khiến Brazil - hoặc thực tế là ở bất cứ đâu - không bị tổn hại.

Hôm thứ Tư (21/9), Fed đã tăng lãi suất thêm 75 điểm cơ bản thứ ba liên tiếp. Mặc dù đó có thể là hướng hành động tốt nhất cho nền kinh tế Mỹ, nhưng động thái tăng lãi suất ở mức độ lớn liên tục đang kích hoạt những yếu tố khó lường. Hậu quả của những hành động diều hâu của Fed có thể tạo gánh nặng cho các đối tác thương mại của Mỹ.

Lãi suất cao hơn của Mỹ đã củng cố đồng đô la, làm trầm trọng thêm lạm phát ở những nơi khác bằng cách tăng giá hàng hóa thường được định giá bằng đồng bạc xanh.

Một "cuộc chiến tiền tệ đảo ngược" đang hoàn toàn diễn ra với các cơ quan quản lý tiền tệ trên toàn thế giới hiện. Các ngân hàng trung ương đã bỏ mức tăng 25 điểm cơ bản như thường lệ, thay vào đó là các mức tăng cao hơn, 50 hay 75 điểm cơ bản, thậm chí là 100 điểm cơ bản để ngăn chặn sự sụt giảm của các đồng tiền so với đồng bạc xanh.

Mặc dù việc tăng lãi suất là cần thiết để dập tắt lạm phát, nhưng Ngân hàng Thế giới (WB) đã cảnh báo rằng, điều này có nguy cơ đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một cuộc suy thoái kinh hoàng khiến các nước nghèo nhất thế giới có nguy cơ sụp đổ.

WB đã mô tả tình hình bây giờ giống với đầu những năm 1980, khi lãi suất toàn cầu tăng vọt và thương mại thế giới sụt giảm, làm bùng phát cuộc khủng hoảng nợ Mỹ Latinh và làn sóng vỡ nợ ở châu Phi cận Sahara.

Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Fed và các ngân hàng trung ương lớn khác đã triển khai hết làn sóng kích cầu này đến làn sóng kích cầu khác. Điều đó khiến lãi suất toàn cầu ở mức cực thấp trong nhiều năm qua. Kết quả của điều đó cộng với đại dịch dẫn tới mức nợ quốc tế gần với mức cao nhất mọi thời đại.

Khi chi phí tài chính tăng lên, ngày càng nhiều quốc gia nghèo nhất trên thế giới phải tìm kiếm sự hỗ trợ từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và WB. Trong khi đó, Trung Quốc đang cung cấp gói hỗ trợ khẩn cấp trị giá hàng chục tỷ đô la cho những nước như Sri Lanka, Pakistan và Argentina.

Một số nhà kinh tế muốn nhận thức rõ hơn về tác động lan tỏa của chính sách tiền tệ và hợp tác quốc tế hơn.

Raghuram Rajan, giáo sư tại Trường Kinh doanh Booth của Đại học Chicago và là cựu Giám đốc Ngân hàng Trung ương của Ấn Độ cho biết: “Nếu một quốc gia nghèo hơn đi vay trong thời kỳ tốt vì lãi suất toàn cầu thấp, thì Mỹ có trách nhiệm gì đối với cái đó? Chúng tôi cần tìm một phạm vi thoả hiệp”.

Tuy nhiên, rất khó để thấy Fed có thể làm gì ngoài việc tăng lãi suất. Khi được hỏi về những tác động toàn cầu đối với các hành động của Fed về việc tăng lãi suất mới đây, Chủ tịch Fed, Jerome Powell khẳng định rằng, ông có nhiệm vụ giảm lạm phát trong nước và bảo vệ việc làm trong nước, dù nhận thức được những gì đang diễn ra ở nơi khác. Rõ ràng từ các dự báo kinh tế của mình, Fed tin rằng cách tốt nhất để hoàn thành nhiệm vụ đó là áp đặt mức tăng 75 điểm cơ bản nữa vào cuộc họp tiếp theo, tiếp theo là tăng thêm 50 điểm cơ bản trước khi năm nay kết thúc.

Mặc dù động thái này có thể tạo ra những hậu quả nghiêm trọng, nhưng không có cách hành động nào mà không có những tác dụng phụ nguy hiểm.

Daniela Gabor, giáo sư tại Đại học West of England đã đề cập đến một kỷ nguyên của ngân hàng trung ương “Zugzwang” - một tình huống trong cờ vua. Theo đó, sự kết hợp mang tính chất tiêu cực giữa lạm phát kéo dài và tăng trưởng chậm lại đã khiến các nhà hoạch định chính sách phải đối mặt với tình huống phổ biến đối với những người chơi cờ vua gọi là Zugzwang, tức là khi người chơi không còn cách nào khác và bắt buộc phải đi nước bất lợi cho mình. Với lạm phát ở Mỹ vẫn còn hiện hữu, chi phí đi vay ngày càng tăng có vẻ như là điều ít tồi tệ nhất.

Hạc Hiên
Theo báo chí nước ngoài

Tin liên quan

Tin cùng chuyên mục