Đường ống này là một van giảm áp quan trọng đối với nhà xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, cho phép nước này tránh được sự tắc nghẽn ở Hormuz và duy trì dòng chảy dầu từ Biển Đỏ.
Nhưng Ả Rập Xê Út đã đóng cửa đường ống từ giữa tháng 9, điều này càng làm gia tăng các mối đe dọa đối với cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út và xuất khẩu dầu từ Biển Đỏ khi căng thẳng Trung Đông đang leo thang trở lại.
Việc gián đoạn dòng chảy qua đường ống Đông-Tây đã làm rung chuyển một thị trường vốn đã đang khát nguồn cung. Giá dầu đã phần nào hạ nhiệt mặc dù vẫn ở mức trên 100 USD/thùng trong bối cảnh có khả năng một số lượng dầu sẽ được vận chuyển trở lại trong thời gian ngắn sắp tới.
Theo một số thông tin, Tập đoàn dầu khí quốc doanh Saudi Aramco đang tìm cách khôi phục đường ống dẫn dầu lên khoảng một nửa công suất trong vài ngày tới và đạt công suất tối đa trong khoảng sáu tuần.
Đường ống dẫn dầu Đông-Tây quan trọng như thế nào đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu?
Đường ống dẫn dầu Đông-Tây được xây dựng vào những năm 1980 trong thời kỳ chiến tranh Iran-Iraq giữa những lo ngại rằng việc vận chuyển hàng hải qua Vịnh Ba Tư sẽ bị ảnh hưởng.
Kế hoạch dự phòng này đã phát huy tác dụng khi đường ống này giúp Ả Rập Xê Út tránh được sự gián đoạn qua eo biển Hormuz trong năm nay và cho phép nước này tận dụng được giá dầu thô cao hơn.
Đường ống này cũng đóng vai trò như một huyết mạch cho thị trường dầu mỏ toàn cầu. Trong khi các chuyến hàng từ cảng Ras Tanura ở Vịnh Ba Tư bị tạm dừng, Ả Rập Xê Út đã vận chuyển nhiều hàng hóa hơn từ bờ biển phía tây của mình.
Trước khi xung đột bùng nổ vào cuối tháng 2, chỉ có 2,8 triệu thùng dầu thô mỗi ngày được vận chuyển qua đường ống Đông-Tây, thấp hơn nhiều so với công suất 7 triệu thùng mỗi ngày. Nhưng sau khi giao thông tàu chở dầu qua eo biển Hormuz bị đình trệ, Aramco đã nhanh chóng tăng lưu lượng lên mức tối đa của đường ống.
Do một phần lượng dầu được chuyển đến người tiêu dùng trong nước, các chuyến hàng từ Yanbu không thể hoàn toàn đáp ứng được lượng xuất khẩu khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày của Ả Rập Xê Út trước xung đột.
Tuy nhiên, lượng xuất khẩu đã đạt mức cao nhất là 4,7 triệu thùng mỗi ngày vào tháng 6, tương đương 5% nguồn cung toàn cầu. Các chuyến hàng của Ả Rập Xê Út từ Yanbu rất quan trọng trong việc hạn chế quy mô tăng giá dầu và giúp bảo vệ nền kinh tế toàn cầu khỏi lạm phát tăng vọt.
Ả Rập Xê Út đang điều chỉnh như thế nào khi đường ống dẫn dầu Đông-Tây ngừng hoạt động?
Trong trường hợp không có dòng chảy qua đường ống, dầu thô vẫn có thể được bốc lên tàu tại Yanbu bằng cách sử dụng dầu dự trữ tại cảng.
Tuy nhiên, Nicholas Dyer, nhà phân tích dầu mỏ tại Energy Aspects cho biết lượng dầu dự trữ này đang ở mức thấp kỷ lục và Ả Rập Xê Út khó có thể sử dụng hết lượng dự trữ tại các bể chứa này. Điều đó có thể làm giảm xuất khẩu từ Yanbu.
Ông cho biết, tình trạng tắc nghẽn tại Yanbu có thể kéo theo nhiều sự chậm trễ và hủy chuyến hơn tại Sidi Kerir, một cảng của Ai Cập, là nơi Ả Rập Xê Út vận chuyển dầu thô qua Kênh đào Suez để khách hàng nhận hàng.
Các nhà sản xuất dầu khác ở vùng Vịnh Ba Tư, trong đó có UAE, Iraq và Kuwait đã phụ thuộc nhiều vào việc vận chuyển dầu bằng tàu qua eo biển Hormuz để xuất khẩu dầu thô. Trong khi Ả Rập Xê Út trước đây không phụ thuộc nhiều vào phương thức này do có thể đưa dầu qua đường ống Đông-Tây. Tuy nhiên, điều này có thể sẽ thay đổi trong thời gian tới.
Theo một nguồn tin thân cận, Ả Rập Xê Út đang tìm cách tăng cường xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Hiện chưa rõ họ có thể làm điều đó nhanh đến mức nào để bù đắp cho sự gián đoạn của đường ống Đông-Tây, hoặc họ có thể tăng cường các chuyến hàng này đến mức nào để tránh thiệt hại hàng chục tỷ đô la từ doanh thu xuất khẩu.
Cơ sở hạ tầng năng lượng của Ả Rập Xê Út đã bị nhắm mục tiêu trong những tháng đầu của cuộc xung đột. Nguy cơ bị tấn công tàu chở dầu đã đẩy xuất khẩu dầu của Ả Rập Xê Út xuống mức thấp nhất trong ít nhất chín năm vào tháng 8, trong khi sản lượng dầu thô của nước này cũng sụt giảm mạnh.
Tuy nhiên, ngay cả khi đường ống dẫn dầu Đông-Tây được khởi động lại, xuất khẩu từ Yanbu có thể không phục hồi hoàn toàn nếu việc đi qua eo biển Bab el-Mandeb bị lực lượng Houthi hạn chế. Nhiều chuyến hàng có thể được chuyển hướng về phía bắc qua Kênh đào Suez, nhưng đây là một lựa chọn tốn kém hơn và mất nhiều thời gian hơn đối với người mua ở châu Á.