Đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) thảo luận tại hội trường sáng 10/11 về Luật Phát triển công nghiệp văn hóa
Tài sản trí tuệ chưa trở thành nguồn vốn
Thảo luận tại hội trường sáng 10/11 về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) cho rằng Việt Nam đã có những lĩnh vực văn hóa tạo được sức bật lớn, nhưng vẫn thiếu cơ chế để biến thành ngành kinh tế có khả năng khai thác hiệu quả giá trị sáng tạo.
Dẫn chứng kết quả năm 2025, đại biểu cho biết game Việt đạt 4,9 tỷ lượt tải, đứng thứ hai thế giới; doanh thu phòng vé đạt gần 5.600 tỷ đồng, phim Việt dẫn đầu tại thị trường trong nước; các chương trình âm nhạc thu hút lượng lớn khán giả.
Tuy nhiên, 95% lượt tải game đến từ nước ngoài, tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ gần như đóng băng, trong khi vi phạm bản quyền trực tuyến đã trở thành rủi ro thương mại với các đối tác.
Theo đại biểu, Việt Nam có người sáng tạo và thị trường tiêu thụ, nhưng còn thiếu những cơ chế cốt lõi để biến sản phẩm sáng tạo thành tài sản có thể khai thác thương mại, tạo nguồn thu và mở rộng kênh phân phối.
Đồng quan điểm về yêu cầu chuyển hóa giá trị sáng tạo thành tài sản kinh tế, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) cho rằng dự thảo luật đã mở ra hướng đi mới khi cho phép sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn, làm tài sản bảo đảm, đồng thời hỗ trợ định giá và giao dịch.
Tuy nhiên, theo đại biểu, tài sản sáng tạo chỉ thực sự trở thành nguồn vốn khi có dữ liệu giao dịch, cơ sở xác định giá và khả năng xử lý tài sản.
"Đây là những điều kiện quan trọng để tổ chức tín dụng, nhà đầu tư có căn cứ đánh giá giá trị và mức độ rủi ro khi tiếp nhận quyền sở hữu trí tuệ", ông Sơn nói.
 |
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) |
Một điểm cần lưu ý là tiến độ triển khai các công cụ hỗ trợ thị trường. Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, quy định về sàn giao dịch công nghiệp văn hóa tại Điều 26 dự thảo Luật dự kiến đến ngày 1/8/2028 mới có hiệu lực, chậm một năm so với quy định tại Điều 9 về sử dụng quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn, bảo đảm nghĩa vụ.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế công khai dữ liệu giá giao dịch tại Điều 10, đồng thời đồng bộ lộ trình triển khai các công cụ này.
Theo đó, việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ, định giá, góp vốn và giao dịch cần được thiết kế có tính kết nối, thay vì vận hành rời rạc.
Cần tập trung nguồn lực vào sản phẩm có khả năng thương mại
Không chỉ là câu chuyện định giá tài sản, đại biểu Lê Hoàng Anh còn cho rằng dự thảo Luật cần xác định rõ những lĩnh vực ưu tiên để tập trung nguồn lực, thay vì dàn trải chính sách cho cả 10 nhóm ngành công nghiệp văn hóa.
Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xác định lĩnh vực trọng điểm theo từng giai đoạn 5 năm, trong đó Chính phủ lựa chọn tối đa 3-4 lĩnh vực trên cơ sở các tiêu chí được quy định trong luật, có đánh giá định kỳ và loại khỏi danh mục nếu không đạt yêu cầu.
 |
Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sáng 10/11 |
Trước mắt, đại biểu đề xuất tập trung vào ba nhóm gồm trò chơi điện tử và nội dung số; điện ảnh, phim truyền hình; âm nhạc, biểu diễn và công nghiệp sự kiện.
Để các lĩnh vực này phát triển, đại biểu cũng đề nghị bổ sung cơ chế đặc thù hỗ trợ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, trong đó có giải pháp xử lý nhanh các trang web vi phạm bản quyền tái phạm, ngăn chặn dòng tiền quảng cáo và thanh toán từ các trang vi phạm.
Đồng thời, cần chuyển trọng tâm hỗ trợ từ đầu tư hạ tầng cụm, khu sang tài chính cho sản phẩm trí tuệ của người Việt, theo hướng hỗ trợ căn cứ vào chi phí thực tế và thanh toán sau khi có kết quả.
Về vấn đề này, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn cũng đề nghị giao Chính phủ xác định các ngành ưu tiên theo từng giai đoạn, trên cơ sở danh mục trọng tâm của Nghị quyết 80; đồng thời bổ sung ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Tiếp tục làm rõ bản chất công nghiệp văn hóa với tư cách hoạt động kinh tế
Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục làm rõ bản chất công nghiệp văn hóa với tư cách hoạt động kinh tế dựa trên giá trị văn hóa, sáng tạo và quyền sở hữu trí tuệ, gắn với chuỗi giá trị từ sáng tạo đến tái đầu tư.
 |
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hoá sáng 10/11 |
Theo Bộ trưởng, các chính sách về thuế, tín dụng, đất đai, hợp tác công tư, khai thác và sử dụng tài sản công đang được nghiên cứu, thiết kế nhằm huy động hiệu quả nguồn lực đầu tư.
Việc xác định sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm cũng hướng tới lựa chọn những sản phẩm có giá trị gia tăng cao, sức cạnh tranh và khả năng lan tỏa để tập trung nguồn lực, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải.
Về lựa chọn lĩnh vực ưu tiên, Bộ trưởng cho biết dự thảo luật được xây dựng theo hướng tạo khung pháp lý chung cho 10 lĩnh vực công nghiệp văn hóa. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ lựa chọn, quyết định những lĩnh vực ưu tiên trong từng giai đoạn, làm căn cứ xác định chính sách và nguồn lực đầu tư phù hợp.
