Tăng trưởng lợi nhuận không còn phụ thuộc vào một vài “trụ lớn” mà đang lan tỏa rộng hơn trên toàn thị trường
Tăng trưởng lợi nhuận lan rộng, không còn phụ thuộc “trụ lớn”
Bức tranh lợi nhuận quý I/2026 của doanh nghiệp niêm yết đang phát đi tín hiệu đáng chú ý: tăng trưởng không còn tập trung ở một vài doanh nghiệp riêng lẻ mà đã lan tỏa rộng hơn trên toàn thị trường. Dầu khí, viễn thông, tài nguyên cơ bản và bất động sản là những ngành ghi nhận mức cải thiện lợi nhuận mạnh nhất. Đáng kể hơn, ngay cả khi loại trừ nhóm doanh nghiệp liên quan Vingroup - vốn đóng góp lớn vào tăng trưởng - lợi nhuận toàn thị trường vẫn tăng tới 33,8%. Diễn biến này phản án nền phục hồi đang mang tính nền tảng hơn so với các giai đoạn trước, khi tăng trưởng thường phụ thuộc vào một số “trụ” lớn.
Từ bức tranh lợi nhuận này, có thể thấy một xu hướng đáng chú ý cho năm 2026: thị trường đang bước vào giai đoạn phân hóa mạnh, trong đó các doanh nghiệp hưởng lợi từ đầu tư công, chu kỳ hàng hóa, phục hồi tiêu dùng và tái cấu trúc dòng vốn sẽ có triển vọng nổi bật hơn phần còn lại.
 |
Bất động sản, dầu khí và vật liệu nổi lên
Một trong những nhóm gây chú ý nhất là bất động sản. Sau giai đoạn khủng hoảng kéo dài từ 2022-2024, nhiều doanh nghiệp bất động sản đã bắt đầu phục hồi tăng trưởng lợi nhuận. Ngành bất động sản ghi nhận mức tăng lợi nhuận 32,2% trong quý I/2026, trong đó riêng VHM tăng tới 850% nhờ các thương vụ bán buôn lớn tại Ocean Park 2&3 và Green Paradise.
Điều đáng nói không chỉ nằm ở con số tăng trưởng đột biến. Thị trường đang cho thấy tín hiệu thanh khoản quay lại ở phân khúc đại đô thị, bất động sản có pháp lý rõ ràng và doanh nghiệp sở hữu quỹ đất lớn. Điều này khác với giai đoạn trước, khi dòng tiền chủ yếu mang tính đầu cơ ngắn hạn.
Năm 2026 nhiều khả năng sẽ là giai đoạn thị trường tái định giá nhóm bất động sản. Các doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, còn khả năng triển khai dự án và sở hữu hàng tồn kho giá vốn thấp sẽ có lợi thế rất lớn. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp nợ vay cao, phụ thuộc trái phiếu hoặc thiếu dự án mới sẽ tiếp tục gặp áp lực.
Dầu khí cũng nổi lên là nhóm tăng trưởng mạnh nhất thị trường với lợi nhuận tăng tới 603,7%. Động lực đến từ giá dầu Brent tăng cao sau xung đột Trung Đông, đồng thời chênh lệch giữa giá các sản phẩm chính bán ra và giá dầu thô nguyên liệu đầu vào (crack spread) cải thiện giúp BSR ghi nhận mức lợi nhuận đột biến hơn 8.200 tỷ đồng.
Sự phân hóa trong nội bộ ngành đang diễn ra khá rõ nét. Trong khi BSR, PVD hay PVS hưởng lợi từ chu kỳ giá dầu và đầu tư năng lượng, PLX lại ghi nhận thua lỗ do áp lực dự phòng tồn kho. Điều này cho thấy năm 2026 không còn là câu chuyện “mua cả ngành dầu khí”, mà là lựa chọn đúng doanh nghiệp hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư mới.
Đặc biệt, các doanh nghiệp thượng nguồn và dịch vụ dầu khí đang có triển vọng dài hạn hơn nhờ các dự án lớn như Lô B - Ô Môn hay điện gió ngoài khơi. Đây có thể là nhóm hưởng lợi trong nhiều năm, thay vì chỉ mang tính thời điểm như một số doanh nghiệp lọc hóa dầu.
Một điểm đáng chú ý khác là sự phục hồi mạnh của nhóm tài nguyên cơ bản và thép. Lợi nhuận ngành này tăng gần 170% trong quý I. Ngoài yếu tố giá kim loại hồi phục, dữ liệu cho thấy nhu cầu vật liệu cho xây dựng hạ tầng và bất động sản đang cải thiện rõ rệt.
HPG không chỉ hưởng lợi từ chu kỳ thép mà còn từ chiến lược đa dạng hóa sang bất động sản khu công nghiệp và đô thị. Xu hướng này cho thấy các doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn, có khả năng mở rộng hệ sinh thái, đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.
 |
Đầu tư công bắt đầu phản ánh vào lợi nhuận doanh nghiệp
Nhìn rộng hơn, lợi nhuận nhóm xây dựng và vật liệu tăng hơn 23% so với cùng kỳ, phản ánh xu hướng quan trọng: đầu tư công đang dần chuyển hóa thành doanh thu và lợi nhuận thực tế của doanh nghiệp.
Khi Chính phủ tiếp tục thúc đẩy các dự án hạ tầng quy mô lớn như cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, đường vành đai hay hệ thống điện khí LNG, các doanh nghiệp xây dựng, đá, nhựa đường, thép và vật liệu sẽ là nhóm hưởng lợi trực tiếp trong giai đoạn 2026-2027.
Điện cũng là một trong những nhóm đáng chú ý. Lợi nhuận ngành điện - nước - xăng dầu khí đốt tăng 38,1%, với đóng góp lớn từ POW và PGV.
Điều đáng chú ý là tăng trưởng lần này không chỉ đến từ yếu tố giá bán, mà còn phản ánh việc hệ thống điện bắt đầu bước vào chu kỳ thiếu hụt công suất mới. Nhu cầu điện của nền kinh tế tăng nhanh trong khi nhiều dự án nguồn điện chậm tiến độ đã tạo dư địa lớn cho các doanh nghiệp điện khí và nhiệt điện vận hành hiệu quả.
Việc Nhơn Trạch 3&4 bắt đầu đóng góp sản lượng cho thấy chu kỳ đầu tư LNG đang dần hiện hữu. Trong dài hạn, các doanh nghiệp sở hữu nhà máy điện khí, hạ tầng LNG hoặc năng lượng tái tạo có khả năng giải tỏa công suất sẽ có lợi thế lớn.
 |
Ngân hàng chậm lại, viễn thông phân hóa ngày càng rõ
Ở chiều ngược lại, ngân hàng, nhóm vốn hóa lớn nhất thị trường, lại cho thấy bức tranh thận trọng hơn. Lợi nhuận vẫn tăng 11,5% nhưng tốc độ đã chậm lại đáng kể so với các năm trước.
Điểm đáng lưu ý nằm ở áp lực suy giảm biên lãi ròng (NIM) khi chi phí vốn tăng nhanh, trong khi tăng trưởng huy động thấp hơn tăng trưởng tín dụng. CASA giảm, nợ xấu gia tăng trong khi áp lực trích lập dự phòng vẫn hiện hữu cho thấy giai đoạn tăng trưởng dễ dàng của ngành ngân hàng có thể đã qua.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa ngân hàng mất triển vọng. Ngược lại, thị trường có thể bước vào giai đoạn phân hóa sâu giữa các ngân hàng. Những ngân hàng có CASA cao, chất lượng tài sản tốt, tỷ lệ bao phủ nợ xấu lớn và hệ sinh thái khách hàng mạnh sẽ tiếp tục duy trì tăng trưởng ổn định. Trong khi đó, nhóm phụ thuộc tín dụng bất động sản hoặc có chi phí vốn cao sẽ gặp áp lực lớn hơn trong nửa cuối năm.
Một điểm thú vị trong báo cáo là sự nổi lên của nhóm viễn thông. Lợi nhuận ngành tăng tới 256,7%, chủ yếu nhờ VGI đảo chiều mạnh mẽ, qua đó phản ánh lợi thế của các doanh nghiệp sở hữu thị trường quốc tế, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi, đang bắt đầu hưởng lợi từ xu hướng số hóa toàn cầu.
Đối với nhóm công nghệ thông tin, tăng trưởng không còn bùng nổ như giai đoạn trước. Dù FPT vẫn tăng trưởng hai chữ số, toàn ngành gần như đi ngang do ảnh hưởng từ SGT.
Diễn biến này phản ánh một thực tế quan trọng: thị trường đã bước qua giai đoạn định giá quá cao cho mọi doanh nghiệp công nghệ. Nhà đầu tư giờ đây sẽ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng dòng tiền, năng lực mở rộng quốc tế, cũng như khả năng duy trì biên lợi nhuận.
Cơ hội dịch chuyển sang nhóm vốn hóa vừa
Năm 2026 có thể là giai đoạn thị trường chuyển từ “đầu cơ theo sóng” sang “định giá theo chất lượng tăng trưởng”.
Điểm nổi bật khác là nhóm vốn hóa vừa đang có tốc độ tăng trưởng lợi nhuận cao nhất thị trường, lên tới 85,9%, vượt xa VN30.
Qua đó cho thấy cơ hội năm 2026 có thể không còn nằm chủ yếu ở các bluechip truyền thống mà sẽ mở rộng sang nhóm doanh nghiệp vốn hóa vừa có câu chuyện tăng trưởng riêng: tái cấu trúc thành công, hưởng lợi chu kỳ ngành hoặc bước vào giai đoạn tăng trưởng mới.
Đây thường là giai đoạn hình thành những cổ phiếu tăng trưởng mạnh nhất thị trường.
Thị trường chuyển từ “đầu cơ theo sóng” sang chọn chất lượng tăng trưởng
Nhìn tổng thể, dữ liệu lợi nhuận quý I/2026 cho thấy nền kinh tế đang bước vào pha phục hồi có chiều sâu hơn. Tăng trưởng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào tín dụng hay bất động sản như trước mà đã lan sang năng lượng, vật liệu, tiêu dùng, viễn thông và công nghiệp.
Từ đó, có thể rút ra ba nhóm doanh nghiệp triển vọng nhất cho giai đoạn còn lại của năm 2026.
Thứ nhất là nhóm hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư công và công nghiệp hóa, gồm thép, vật liệu, xây dựng, điện và hạ tầng năng lượng.
Thứ hai là nhóm hưởng lợi từ chu kỳ hàng hóa và năng lượng toàn cầu như dầu khí, hóa chất, khai khoáng.
Thứ ba là nhóm có khả năng mở rộng hệ sinh thái tiêu dùng - dịch vụ và sở hữu nền tảng tài chính mạnh, đặc biệt trong bất động sản, bán lẻ, ngân hàng và công nghệ.
Ngược lại, các doanh nghiệp tăng trưởng dựa nhiều vào đòn bẩy tài chính, lợi nhuận bất thường hoặc mô hình kinh doanh thiếu dòng tiền thực sẽ ngày càng khó thu hút dòng vốn.
Nói cách khác, năm 2026 có thể là giai đoạn thị trường chuyển từ “đầu cơ theo sóng” sang “định giá theo chất lượng tăng trưởng”. Trong bối cảnh đó, cơ hội sẽ không còn trải đều mà thuộc về những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, hưởng lợi đúng chu kỳ và sở hữu năng lực tăng trưởng bền vững.
