Đa dạng hóa thị trường để giữ nhịp phi nước đại
Năm 2025 đánh dấu thời điểm Việt Nam chính thức bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc - một giai đoạn phát triển mới, giàu khát vọng. Hàng loạt chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế được ban hành theo tinh thần đổi mới, sáng tạo, tăng tốc và bứt phá.
Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động đã và đang đặt ra không ít thách thức đối với cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Các cuộc xung đột địa chính trị như Nga - Ukraine, Israel - Iran tác động mạnh đến nền kinh tế thế giới và gián tiếp ảnh hưởng đến hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam. Đặc biệt, chính sách thuế đối ứng của Mỹ đã tạo ra những tác động sâu rộng đến kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam.
Kể từ thời điểm Mỹ công bố thông tin vào ngày 2/4/2025 đến khi chính sách chính thức có hiệu lực từ ngày 7/8/2025, thị trường đã trải qua những đợt rung lắc mạnh. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu buộc phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để thích ứng. Theo chính sách thuế mới, hàng hóa xuất khẩu vào Mỹ có thể chịu mức thuế lên tới 20% tùy mặt hàng, trong khi hàng trung chuyển bị áp thuế rất cao, lên tới 40%.
Những “con ngựa” chinh chiến trên thị trường quốc tế, dù dày dạn kinh nghiệm, cũng không tránh khỏi những khoảnh khắc chững lại trước các chính sách bất ngờ. Ông Trần Như Tùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Dệt may - Đầu tư - Thương mại Thành Công (mã TCM) chia sẻ, trong những ngày đầu Mỹ công bố chính sách thuế đối ứng với các quốc gia xuất khẩu lớn, trong đó có Việt Nam, bản thân ông không tránh khỏi những lo lắng, trăn trở. TCM là doanh nghiệp xuất khẩu dệt may, trong đó Mỹ là một thị trường trọng điểm, chiếm khoảng 15-20% tổng cơ cấu doanh thu tùy từng giai đoạn. Để thích ứng với những biến động mới, chiến lược đa dạng hóa thị trường là hướng đi trọng tâm. Doanh nghiệp chủ động tiếp cận và mở rộng sang các thị trường trong khối CPTPP, EU, Trung Đông, Nam Mỹ…
Nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa thị trường được xem là hai “chìa khóa” giúp các doanh nghiệp xuất khẩu dệt may như TCM vượt qua thách thức. Việc tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương, giảm rủi ro phụ thuộc vào các thị trường lớn, đồng thời đẩy mạnh nội địa hóa để tránh nguy cơ bị xem là hàng trung chuyển, đã giúp doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn lực để sẵn sàng “phi nước đại”.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thời, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Đầu tư Thương mại TNG (mã TNG) bày tỏ sự tự tin khi TNG có lợi thế riêng nhờ sở hữu tệp khách hàng truyền thống lớn và ổn định. Trước những thông tin về chính sách thuế quan mới, TNG không quá lo ngại, bởi theo phản hồi từ đối tác, họ khó tìm được lựa chọn nào khác tốt hơn so với sản phẩm của TNG.
Chiến lược giảm thiểu rủi ro của TNG là phân bổ thị phần tương đối đồng đều giữa các thị trường lớn, bảo đảm mỗi thị trường chiếm dưới 30% tổng cơ cấu doanh thu nhằm hạn chế tác động khi có biến động. Hiện nay, các thị trường xuất khẩu chủ lực của TNG gồm Mỹ, châu Âu và mở rộng thêm sang thị trường Nga.
Kinh nghiệm và bản lĩnh đối diện với khó khăn đã giúp TNG vượt qua thách thức một cách ngoạn mục. Năm 2025, doanh nghiệp ghi nhận doanh thu đạt 8.696 tỷ đồng - mức cao nhất trong lịch sử hoạt động, vượt 7% kế hoạch đề ra (8.100 tỷ đồng) và tăng 14% so với cùng kỳ, đánh dấu sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ so với hai năm trước đó.
Linh hoạt chuyển mình trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động là câu chuyện được cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu nhắc đến nhiều nhất trong năm qua. Ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, để thích ứng, các doanh nghiệp ngành gỗ đã chủ động xây dựng chiến lược “bỏ trứng vào nhiều giỏ”, giảm sự phụ thuộc vào những thị trường lớn như Mỹ.
Băng qua sóng gió, giữ vững thế xuất siêu
Bên cạnh ngành gỗ, cà phê…, ngành thủy sản đạt kim ngạch xuất khẩu 11 tỷ USD là kết tinh của mồ hôi, của sự bền gan và tinh thần không buông tay chèo trước dòng nước xoáy.
Băng qua những “cơn gió ngược” của chính sách thuế quan, rào cản kỹ thuật và biến động kinh tế toàn cầu, năm 2025, Việt Nam tiếp tục duy trì vị thế là quốc gia xuất siêu với giá trị hơn 20 tỷ USD. Nỗ lực bền bỉ của từng doanh nghiệp đã góp phần tạo nên dấu ấn tích cực cho bức tranh xuất khẩu của nền kinh tế.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 930,05 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt 475,06 tỷ USD, tăng 17,14%; nhập khẩu đạt 455,01 tỷ USD, tăng 19,4%.
Có 36 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 94% tổng kim ngạch xuất khẩu; trong đó, 8 mặt hàng có kim ngạch trên 10 tỷ USD, chiếm 70,2%. Nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục giữ vai trò là nhóm hàng xuất khẩu mũi nhọn. Bên cạnh đó, nhiều nhóm ngành khác ghi nhận mức tăng trưởng trên 1 tỷ USD như máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng; cà phê; dệt may; điện thoại và linh kiện; giày dép; thủy sản; rau quả; phương tiện vận tải, phụ tùng; đồ chơi, dụng cụ thể thao…
Ngành gỗ cho thấy sự vững vàng trước sóng lớn khi năm 2025 vượt xa chỉ tiêu đề ra, với kim ngạch xuất khẩu đạt 18,5 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2024, đồng thời ghi nhận mức xuất siêu lên tới 14,9 tỷ USD.
Không chỉ ngành gỗ, nhiều lĩnh vực khác cũng “về đích” ngoạn mục. Xuất khẩu cà phê Việt Nam lần đầu tiên lập kỷ lục vượt mốc 8 tỷ USD, đạt 8,6 tỷ USD, tăng trưởng 52%.
Trong khi đó, xuất khẩu thủy sản đạt trên 11,34 tỷ USD, tăng 13%. Dấu ấn của ngành thể hiện rõ nét qua sự linh hoạt thích ứng của các doanh nghiệp như Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (mã VHC), Công ty cổ phần Nam Việt (mã ANV), Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (mã FMC)…
Ông Lê Minh Hoan, Phó chủ tịch Quốc hội cho rằng, năm 2025 khép lại với ngành thủy sản Việt Nam là một hải trình nhiều gió ngược. Biển không chỉ dậy sóng ngoài khơi, mà còn nổi sóng trong từng ao nuôi, từng nhà máy, từng hợp đồng xuất khẩu.
Thiên tai, bão lũ làm xô lệch những vùng nuôi vốn đã mong manh. Biến đổi khí hậu âm thầm nhưng dai dẳng, làm thay đổi môi trường nước, tập tính sinh trưởng, kéo theo chi phí sản xuất gia tăng. Ngoài khơi xa là áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt; những hàng rào kỹ thuật và chính sách thương mại, đặc biệt từ Mỹ, ngày một siết chặt. Trên tất cả là “thẻ vàng” IUU - lời nhắc nhở nghiêm khắc về trách nhiệm với biển, với luật lệ quốc tế và với chính tương lai của ngành.
“Trong bối cảnh đó, việc ngành thủy sản vẫn vượt sóng để cán đích với kim ngạch xuất khẩu 11 tỷ USD không chỉ là một con số. Đó là kết tinh của mồ hôi, của sự bền gan và tinh thần không buông tay chèo trước dòng nước xoáy của cộng đồng thủy sản Việt Nam”, ông Hoan nhấn mạnh.
Bước sang năm 2026 - năm Bính Ngọ với linh vật là chú Ngựa mạnh mẽ - ngành xuất khẩu Việt Nam kỳ vọng sẽ tiếp tục chạy nhanh hơn, đúng hướng hơn, bằng sự bền bỉ, linh hoạt và bản lĩnh đã được tôi luyện qua những “đường đua” nhiều thử thách của năm vừa qua.