Minh bạch địa điểm kinh doanh
Hoạt động kinh doanh của khu vực kinh tế hộ và cá nhân từ lâu đã đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển chung của toàn bộ nền kinh tế quốc gia. Tuy nhiên cùng với sự bùng nổ mạnh mẽ của các hình thức thương mại điện tử, các phương thức thanh toán không dùng tiền mặt và yêu cầu cấp thiết về hiện đại hóa công tác quản lý tài chính công, hành lang pháp lý về quản lý thuế đòi hỏi sự nhất quán, rõ ràng và minh bạch hơn bao giờ hết.
Văn bản hợp nhất số 24/2026/VBHN-TT-BTC được xem là khung khổ pháp lý then chốt giúp người nộp thuế chủ động thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, đồng thời hỗ trợ cơ quan thuế quản lý chặt chẽ nguồn thu ngân sách nhà nước.
Một trong những điểm mới nổi bật được quy định chi tiết tại Văn bản hợp nhất số 24/2026/VBHN-TT-BTC chính là quy trình quản lý thông tin địa điểm kinh doanh của hộ và cá nhân kinh doanh. Quy định này ra đời nhằm thiết lập lại trật tự trong việc quản lý các cơ sở kinh doanh phân tán, tránh tình trạng kinh doanh ngoài địa điểm đăng ký mà không báo cáo với cơ quan quản lý nhà nước.
| |
Công chức thuế hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai thuế. Ảnh: Dũng Minh |
Theo đó, khi thành lập mới, khi có bất kỳ thay đổi nào về thông tin hoạt động, hoặc khi quyết định tạm ngừng, chấm dứt hoạt động của từng địa điểm kinh doanh, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có trách nhiệm gửi thông báo bằng văn bản đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp nơi đặt trụ sở chính.
Quy định bắt buộc này giải quyết triệt để tình trạng bỏ ngỏ thông tin khi các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh mở rộng địa bàn hoạt động, hoặc thay đổi quy mô, mô hình kinh doanh, nhưng không cập nhật kịp thời với cơ quan quản lý thuế.
Đáp lại nghĩa vụ của người nộp thuế, cơ quan thuế có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ và ban hành Thông báo về việc ghi nhận thông tin địa điểm kinh doanh, hoặc ban hành Thông báo về việc không ghi nhận thông tin nếu bộ hồ sơ không hợp lệ theo quy định của pháp luật.
Việc phản hồi bằng văn bản hành chính chính thức này vừa nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan thuế, vừa là cơ sở pháp lý vững chắc giúp hộ kinh doanh xác nhận trạng thái hoạt động hợp pháp của các cơ sở liên quan trên phạm vi toàn quốc.
Chuẩn hóa hồ sơ kê khai thuế
Nhằm xóa bỏ sự mơ hồ trong việc áp dụng mẫu biểu kê khai thuế giữa các nhóm hộ kinh doanh khác nhau, Văn bản hợp nhất số 24/2026/VBHN-TT-BTC đã phân định rất rõ ràng các tập hồ sơ khai thuế tương ứng với từng nhóm đối tượng và từng phương pháp xác định nghĩa vụ thuế cụ thể.
Đối với hộ cá nhân không thuộc diện chịu thuế, các trường hợp có doanh thu phát sinh trong năm dưới ngưỡng chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, bao gồm cả các cá nhân hay hộ gia đình mới ra kinh doanh, sẽ thực hiện Thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm.
Cùng với đó, nếu có phát sinh các loại thuế khác như: thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường, người nộp thuế thực hiện kê khai theo Tờ khai thuế ban hành kèm theo phụ lục quy định. Việc này giúp giảm nhẹ tối đa áp lực thủ tục cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ nhưng vẫn đảm bảo cơ quan quản lý nắm bắt được quy mô doanh thu thực tế của thị trường.
Văn bản hợp nhất hướng dẫn nhiều quy định mới như: thông báo địa điểm kinh doanh, đăng ký tài khoản thanh toán, kê khai phân loại theo phương pháp tính thuế đến quy trình hoàn thuế nộp thừa
Đối với trường hợp nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu, đối với các hộ cá nhân kinh doanh nộp thuế thu nhập cá nhân tính bằng tỷ lệ phần trăm nhân với doanh thu tính thuế, hồ sơ khai thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và các loại thuế khác được chuẩn hóa theo Tờ khai thuế dành riêng cho hộ kinh doanh cá nhân kinh doanh áp dụng phương pháp tỷ lệ.
Mẫu biểu mới này tích hợp đầy đủ các chỉ tiêu cần thiết, giúp rút ngắn thời gian kê khai của hộ kinh doanh và thuận tiện cho việc kiểm tra của cơ quan thuế.
Đối với trường hợp nộp thuế thu nhập cá nhân theo phương pháp tính thuế trên thu nhập, đây là nhóm hộ kinh doanh có quy mô hoạt động lớn hơn, hoặc thuộc diện áp dụng chế độ kế toán. Quy định mới tách biệt rõ ràng nghĩa vụ kê khai trong năm và nghĩa vụ khi kết thúc năm tài chính.
Trong năm, hộ kinh doanh thực hiện khai thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân định kỳ theo tháng hoặc theo quý. Đến khi kết thúc năm tính thuế, hộ kinh doanh phải lập và nộp Tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân theo đúng mẫu biểu quy định. Cơ chế quản lý này tương đồng với phương thức quản lý thuế doanh nghiệp, đảm bảo tính chính xác trong việc xác định chi phí hợp lý và thu nhập chịu thuế.
Yêu cầu bắt buộc về tài khoản thanh toán: Nhằm tăng cường tính minh bạch của dòng tiền và ngăn chặn tình trạng thất thu thuế thương mại điện tử, quy định mới bắt buộc các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đang hoạt động phải thông báo chính xác số tài khoản ngân hàng và số hiệu ví điện tử dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh đến cơ quan thuế. Mọi phát sinh thay đổi hay bổ sung tài khoản thanh toán cũng phải được cập nhật kịp thời.
Quản lý thuế đối với hoạt động cho thuê bất động sản
Hoạt động cho thuê bất động sản của các cá nhân là một nguồn thu quan trọng, nhưng trước đây từng đối mặt với nhiều khó khăn trong khâu quản lý thu thuế. Văn bản hợp nhất số 24/2026/VBHN-TT-BTC đã hệ thống lại chi tiết các quy định về hồ sơ áp dụng riêng cho mảng hoạt động này, ngoại trừ mảng dịch vụ lưu trú du lịch.
Trong trường hợp tổ chức cá nhân khai thay nộp thay, các doanh nghiệp hoặc tổ chức thuê tài sản thực hiện nghĩa vụ khai thuế thay cho cá nhân phải nộp Tờ khai thuế đối với hoạt động cho thuê tài sản, kèm theo Phụ lục bảng kê chi tiết hợp đồng cho thuê bất động sản. Việc này giúp minh bạch hóa hoàn toàn nghĩa vụ khấu trừ thuế ngay tại nguồn phát sinh thu nhập.
Trong trường hợp cá nhân trực tiếp khai thuế, cá nhân cho thuê bất động sản làm việc trực tiếp với cơ quan thuế nộp Tờ khai thuế hoạt động cho thuê tài sản cùng Phụ lục bảng kê chi tiết từng bất động sản cho thuê. Bảng kê này bắt buộc phải làm rõ các thông tin về vị trí địa lý, diện tích cho thuê, giá thuê theo hợp đồng và thời hạn cho thuê, giúp cơ quan thuế đối soát dễ dàng trên hệ thống dữ liệu tập trung quốc gia.
Rõ ràng quy trình hoàn thuế nộp thừa
Lần đầu tiên, quy trình xử lý số tiền thuế nộp thừa đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được hệ thống hóa một cách vô cùng chi tiết và minh bạch. Hộ kinh doanh có số thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân hoặc các loại thuế khác nộp thừa vào ngân sách nhà nước hoàn toàn có quyền gửi hồ sơ đề nghị hoàn trả khoản thu ngân sách nhà nước đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Hồ sơ hoàn thuế được tích hợp cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập cá nhân đối với trường hợp tính thuế trên thu nhập, hoặc lập thành bộ hồ sơ độc lập theo mẫu quy định. Sau khi tiếp nhận hồ sơ, cơ quan thuế có trách nhiệm thẩm định và xử lý theo đúng trình tự pháp luật.
Nếu hồ sơ hoàn toàn hợp lệ, cơ quan thuế ban hành Quyết định hoàn trả khoản thu ngân sách nhà nước hoặc Quyết định hoàn trả kiêm bù trừ khoản thu ngân sách nhà nước, đồng thời phát hành Lệnh hoàn trả gửi Kho bạc Nhà nước để chi trả trực tiếp cho người nộp thuế.
Nếu hồ sơ không đủ điều kiện xử lý, cơ quan thuế ban hành Thông báo về việc không được hoàn thuế, nêu rõ lý do pháp lý cụ thể để người nộp thuế nắm rõ thông tin và thực hiện quyền khiếu nại nếu thấy cần thiết.
Về quy định chuyển tiếp, Văn bản hợp nhất khẳng định các kỳ tính thuế, hồ sơ thuế hoặc các nghĩa vụ thuế phát sinh trước ngày văn bản có hiệu lực thi hành vẫn tiếp tục thực hiện theo đúng các quy định tại thời điểm phát sinh. Điều này tạo ra sự ổn định tâm lý, tránh gây xáo trộn cho hoạt động sản xuất kinh doanh thường nhật của người dân.
Có thể nói, việc ban hành Văn bản hợp nhất số 24/2026/VBHN-TT-BTC là bước tiến quan trọng trong lộ trình hiện đại hóa ngành thuế. Các hộ và cá nhân kinh doanh cần chủ động rà soát, cập nhật các thay đổi về mẫu biểu, thời hạn và nghĩa vụ khai báo tài khoản thanh toán để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật, hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý và phạt vi phạm hành chính trong thời gian tới.