Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sáng 24/10.
Sáng 24/10, tiếp chương trình Kỳ họp thứ hai - Quốc hội khoá XVI, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).
Chuyển tư duy từ bị động sang chủ động quản lý an toàn thực phẩm
Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan trình bày Tờ trình tóm tắt về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật khắc phục một số tồn tại, vướng mắc, bất cập sau hơn 15 năm thi hành Luật hiện hành.
Cụ thể là mô hình quản lý nhà nước còn phân tán, cắt khúc giữa nhiều bộ, ngành; phương thức quản lý thực phẩm chưa phù hợp với thực tế và thông lệ quốc tế; dữ liệu còn phân mảnh, chưa hệ thống hóa từ trung ương đến địa phương; còn khoảng trống pháp lý đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử.
Dự thảo luật gồm 9 chương, 74 điều với những nội dung cơ bản như sau:
Thay đổi lớn nhất mà dự thảo Luật đề xuất là quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo toàn bộ chuỗi cung ứng. Theo đó, quản lý an toàn thực phẩm, kiểm soát ngay từ khâu sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ) đến khi sản phẩm ra thị trường.
Dự thảo luật quy định mức giới hạn quản lý an toàn thực phẩm về mức tồn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm ngay từ khâu sản xuất ban đầu.
Dự thảo Luật cũng quy định việc thực hiện giám sát, hậu kiểm trên thị trường trong quá trình lưu thông của thực phẩm; tăng cường vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở kiểm nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát, chủ động lấy mẫu đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường.
Dự thảo Luật chuyển đổi tư duy từ bị động sang chủ động trong công tác quản lý an toàn thực phẩm thông qua việc xây dựng hệ thống đánh giá, quản lý và truyền thông nguy cơ nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn sự cố.
"Khi sự cố xảy ra thì truy xuất nguồn gốc, thu hồi và tiêu hủy thực phẩm không an toàn một cách nhanh chóng, hiệu quả thông qua Bộ công cụ đánh giá nguy cơ do Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế hướng dẫn mà nhiều quốc gia trên thế giới đang áp dụng", Bộ trưởng Bộ Y tế cho hay.
Nội dung quan trọng thứ hai là dự thảo Luật đã cắt giảm thủ tục hành chính tối đa, cải cách biện pháp quản lý thực phẩm, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Bên cạnh đó, thực hiện số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu về an toàn thực phẩm với hệ thống thông tin dữ liệu gồm vòng đời sản phẩm, cơ sở sản xuất kinh doanh thực phẩm, tổ chức thử nghiệm... được kết nối, chia sẻ thống nhất từ trung ương đến địa phương thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia.
 |
Quốc hội nghe Tờ trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) sáng 24/10. |
Dự thảo cũng quy định quản lý kinh doanh thực phẩm trên sàn thương mại điện tử bằng cách quy định trách nhiệm của người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, cơ sở giao đồ ăn trực tuyến và trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử để giám sát việc kinh doanh, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm khi xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc nguy cơ mất an toàn.
Nhằm hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, dự thảo Luật quy định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong phạm vi địa phương theo hướng thống nhất một đầu mối tại mỗi cấp.
Lưu ý đánh giá hiệu quả thực thi khi đề xuất hàng loạt cơ chế mới
Trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nêu rõ: Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Ủy ban) tán thành sự cần thiết sửa đổi luật; hồ sơ đã được chuẩn bị đầy đủ, công phu, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét.
 |
| Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) |
Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát 5 vấn đề lớn như sau:
Thứ nhất, về tính khả thi: Dự thảo đề xuất nhiều cơ chế mới nhưng điều kiện để thực thi chưa được đánh giá đầy đủ, nhất là nhân lực tại địa phương, năng lực thử nghiệm, hậu kiểm, trang thiết bị. Nếu yêu cầu siết chặt quản lý nhưng nguồn lực chưa đáp ứng, có khả năng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh ách tắc khi triển khai.
Thứ hai, về hài hòa giữa quản lý và kiến tạo phát triển: Đề nghị rà soát quy định hai lớp tiền kiểm đối với hàng nhập khẩu tại Điều 39 và yêu cầu gia hạn giấy đăng ký bản công bố sản phẩm sau 5 năm tại Điều 47. Nếu áp dụng đồng loạt không căn cứ mức độ rủi ro và lịch sử tuân thủ sẽ làm tăng mạnh số lượng hồ sơ, chi phí doanh nghiệp và áp lực xử lý của cơ quan quản lý.
Thứ ba, về ủy quyền lập pháp: Đề nghị luật hóa tối đa các nội dung đã rõ, đã ổn định; đối với nội dung ủy quyền phải xác định rõ nguyên tắc, phạm vi và giới hạn, tránh hướng dẫn vượt luật hoặc phát sinh trục lợi chính sách.
Thứ tư, về tính thống nhất của hệ thống pháp luật: Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa phân loại ba mức độ rủi ro (cao, trung bình, thấp), trong khi dự thảo luật chia hai mức độ nguy cơ (cao và thấp).
"Đề nghị thống nhất khái niệm, tiêu chí và mức độ phân loại, đồng thời rà soát sự thống nhất với Luật Quảng cáo hiện đang trình Quốc hội. Có sự khác biệt về khái niệm thực phẩm chức năng, thực phẩm bổ sung, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và hình thức tự công bố sản phẩm", Báo cáo thẩm tra nêu.
Thứ năm, về mô hình một đầu mối quản lý nhà nước: Dự thảo đã xác định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối nhưng vẫn giao nhiều bộ cùng thực hiện quản lý. Cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát theo nguyên tắc: một đầu mối phải đi đôi với trách nhiệm đến cùng, phân cấp phải gắn với thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình.
