Sau giai đoạn phục hồi hậu Covid-19, du lịch Việt Nam bước vào chu kỳ mới, với kỳ vọng cao hơn cả về lượng và chất. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nhiều điểm đến vẫn đang chạm “trần” phát triển do hạ tầng quá tải, thiếu liên kết vùng hoặc phát triển manh mún. Trong bức tranh đó, hạ tầng được xem là yếu tố quyết định khả năng tích lũy nguồn lực cho du lịch. Ngoài đường sá, sân bay, hay bến cảng, thì hạ tầng du lịch ngày nay là một hệ sinh thái hoàn chỉnh, bao gồm giao thông kết nối, hạ tầng đô thị, dịch vụ công cộng, năng lượng, môi trường và cả hạ tầng số. Khi hệ sinh thái này vận hành trơn tru, du lịch mới thực sự trở thành ngành kinh tế tổng hợp, lan tỏa giá trị sang nhiều lĩnh vực khác.
Nhận thức rõ vai trò của hạ tầng trong tăng trưởng dài hạn, nhiều nghị quyết lớn của Trung ương đã đặt nền tảng chính sách cho phát triển hạ tầng gắn với du lịch. Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn nhấn mạnh yêu cầu ưu tiên đầu tư kết cấu hạ tầng du lịch, đặc biệt là hạ tầng giao thông kết nối các trung tâm du lịch lớn và các vùng có tiềm năng.
Ở tầm điều hành, Nghị quyết số 01/NQ-CP hàng năm của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội liên tục nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, lấy đầu tư hạ tầng làm động lực tăng trưởng. Trong đó, nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như cao tốc, sân bay, cảng biển đồng thời là “mạch máu” của du lịch.
Thực tiễn cho thấy, đầu tư công đang đóng vai trò mở đường cho không gian phát triển du lịch. Hàng loạt tuyến cao tốc Bắc - Nam, các trục kết nối vùng, sân bay Long Thành, cùng việc mở rộng các sân bay trọng điểm như Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Phú Quốc, Cam Ranh… không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn tái định hình bản đồ du lịch quốc gia.
Tuy nhiên, để hạ tầng du lịch thực sự trở thành nguồn lực cho tăng trưởng 2 con số, đầu tư công là chưa đủ. Vai trò của đầu tư tư nhân, đặc biệt trong phát triển hạ tầng dịch vụ, đô thị du lịch, logistics du lịch và hạ tầng số, ngày càng rõ nét. Khi dòng vốn tư nhân được khơi thông, hạ tầng du lịch không chỉ phục vụ du khách, mà còn tạo giá trị gia tăng cho bất động sản, thương mại, dịch vụ và thị trường lao động.
Nhiều địa phương đã chủ động chuyển từ tư duy làm du lịch bằng tài nguyên sang làm du lịch bằng hạ tầng và dịch vụ, coi hạ tầng là tài sản tích lũy dài hạn. Cách tiếp cận này phù hợp với mục tiêu tăng trưởng cao, nhưng bền vững, tránh tình trạng tăng trưởng nóng dựa trên khai thác tài nguyên ngắn hạn.
Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, du lịch có lợi thế đặc biệt khi vừa kích cầu tiêu dùng, vừa thu hút đầu tư, vừa tạo việc làm trên diện rộng. Song, để đóng góp thực chất vào mục tiêu này, du lịch phải vượt qua giới hạn phát triển tự phát, chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên hạ tầng và năng suất.
Hạ tầng tốt giúp kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của du khách, mở rộng chuỗi giá trị du lịch. Ở góc độ vĩ mô, đầu tư hạ tầng du lịch còn là kênh hấp thụ vốn hiệu quả trong bối cảnh cần kích thích tăng trưởng, đồng thời tạo nền tảng cho các ngành kinh tế khác phát triển. Đây chính là logic tích lũy nguồn lực mà nhiều nghị quyết đã hướng tới, thay vì chỉ chạy theo các chỉ tiêu ngắn hạn.
Khi hạ tầng giao thông kết nối thông suốt, hạ tầng đô thị được nâng cấp, hạ tầng số được đầu tư bài bản, du lịch sẽ không còn là ngành tiêu dùng thuần túy, mà trở thành động lực tăng trưởng có chiều sâu.
