Mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng nhanh mạng lưới văn phòng và đội ngũ đại lý đang trở nên nặng gánh đối với các công ty bảo hiểm nhân thọ
Những “tân binh” và kế hoạch ra quân
Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) mới đây công bố Công ty cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Ngân hàng Việt Nam Thịnh Vượng (VPLife) đã chính thức được cơ quan quản lý nhà nước cấp phép, dự kiến đi vào hoạt động trong quý I/2027.
Theo định hướng được công bố, VPLife trở thành doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ tiên phong trong kỷ nguyên số, khai thác công nghệ, dữ liệu và năng lực số hóa, kết hợp với hệ sinh thái VPBank để phát triển các giải pháp bảo vệ phù hợp từng giai đoạn cuộc sống. Với nền tảng hơn 40 triệu khách hàng của hệ sinh thái này, VPLife có sẵn “điểm chạm” để mở rộng khả năng tiếp cận bảo hiểm nhân thọ, mà không phải xây ngay một mạng lưới văn phòng và đại lý quy mô lớn.
Trong chiến lược 5 năm giai đoạn 2026-2030, VPBank đặt mục tiêu kiến tạo hệ sinh thái tài chính hàng đầu Việt Nam với sự đồng hành của cổ đông chiến lược Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC), trong đó VPLife giữ vai trò hoàn thiện năng lực cung cấp giải pháp tài chính và bảo vệ, đồng hành cùng khách hàng từ tạo dựng, tích lũy… đến bảo vệ và chuyển giao tài sản. Từ nay đến thời điểm chính thức vận hành, VPLife tập trung hoàn thiện bộ máy tổ chức, mô hình quản trị, nhân sự, hạ tầng công nghệ, mạng lưới phân phối và danh mục sản phẩm, trong đó ưu tiên năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và hệ thống dữ liệu kết nối với hệ sinh thái VPBank.
Ở một hướng khác, theo Nikkei Asia được Thông tấn xã Việt Nam (VNA) đưa lại, Asahi Mutual Life Insurance (Asahi Life) của Nhật Bản dự kiến xây dựng lực lượng bán hàng khoảng 1.000 người tại Việt Nam, song song với việc hoàn tất thương vụ mua lại MVI Life. Được biết, cuối tháng 11/2025, Manulife Financial Corporation - thông qua công ty trực thuộc The Manufacturers Life Insurance Company - đã thông báo ký thỏa thuận chuyển nhượng MVI Life cho Asahi Life. Đây là thương vụ mua lại ở nước ngoài đầu tiên của hãng bảo hiểm Nhật Bản.
Việc nhiều nhà bảo hiểm ưu tiên bancassurance không có nghĩa kênh đại lý hết vai trò, mà phản ánh thực tế rằng, tăng trưởng nhờ số lượng nhân sự đã đến giới hạn.
Bước đầu, Asahi Life dự kiến tuyển dụng khoảng 100 nhân viên bán hàng vào tháng 1/2027, thời điểm hy vọng bắt đầu hoạt động qua công ty mới, sau đó mở rộng dần, bao gồm cả quản lý bán hàng và nhân viên hiện trường, với mục tiêu cuối cùng là 1.000 người. Hãng dự kiến vận hành mô hình 2 kênh gồm chi nhánh ngân hàng và đội ngũ bán hàng trực tiếp, mỗi kênh hướng tới khoảng một nửa doanh thu phí bảo hiểm mới hàng năm.
Bên cạnh hai “tân binh” đã có kế hoạch cụ thể, thị trường còn ghi nhận cái tên Sacom Life. Bộ Tài chính đã ban hành Giấy phép điều chỉnh số 102/GPĐC1/KDBH, chính thức chấp thuận đổi tên Công ty cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ LP (LP Life) thành Công ty cổ phần Bảo hiểm Nhân thọ Sacom (Sacom Life).
Ở một diễn biến khác, Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam (MSB) cũng lên kế hoạch góp vốn, mua cổ phần để thành lập hoặc mua lại công ty con bảo hiểm nhân thọ. Theo tờ trình, Hội đồng quản trị MSB đề nghị Đại hội đồng cổ đông thống nhất chủ trương, đồng thời giao Hội đồng quản trị chủ động lựa chọn 1 trong 2 phương án, căn cứ hiệu quả đầu tư, điều kiện thị trường, yêu cầu của cơ quan nhà nước và chiến lược phát triển của MSB.
Phương án thứ nhất là góp vốn thành lập công ty con, vốn điều lệ dự kiến tối thiểu bằng mức vốn pháp định, hoạt động trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm sức khỏe, được Bộ Tài chính chấp thuận. Phương án thứ hai là góp vốn, nhận chuyển nhượng cổ phần của một công ty bảo hiểm nhân thọ đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, bảo đảm doanh nghiệp sau giao dịch trở thành công ty con của MSB.
Nếu được Đại hội đồng cổ đông chấp thuận, nghị quyết sẽ có hiệu lực kể từ ngày ban hành và không bị giới hạn thời gian. Tờ trình cũng chỉ rõ xu hướng tích hợp dịch vụ tài chính toàn diện trong hệ sinh thái ngân hàng - bảo hiểm diễn ra nhanh và mạnh trong 3 năm gần đây với nhiều ngân hàng đang sở hữu, có kế hoạch sở hữu hoặc góp vốn vào công ty bảo hiểm.
Dòng tiền dịch chuyển, công ty bảo hiểm tính lại chiến lược
Một diễn biến đáng chú ý của thị trường bảo hiểm nhân thọ thời gian qua là thông tin về việc một công ty bảo hiểm điều chỉnh chiến lược phát triển: Thay vì mở rộng đồng loạt, doanh nghiệp tập trung củng cố một số kênh phân phối có lợi thế như bancassurance và kênh số. Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, việc một hay một số doanh nghiệp thay đổi chiến lược trong thời gian tới là điều dễ hiểu.
Theo số liệu từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV), doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ 8 tháng đầu năm 2026 ước đạt 14.105 tỷ đồng, giảm 11,7% so với cùng kỳ năm trước. Xét theo kênh phân phối, kênh đại lý truyền thống đóng góp hơn 50% tổng doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới. Kênh phân phối qua ngân hàng (bancassurance) tăng khoảng 7% và nâng tỷ trọng lên gần 45%, trong khi các kênh phân phối khác đóng góp khoảng 4%.
Sự dịch chuyển này cho thấy dòng tiền đang rời các mô hình vận hành tốn kém để đến nơi có sẵn điểm chạm khách hàng. Với các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, xu hướng này còn rõ ràng hơn khi nguồn lực tài chính không cho phép tiếp tục duy trì bộ máy cồng kềnh, dư địa thị trường thu hẹp.
Kênh đại lý doanh thu phí vẫn giảm và tiếp tục thu hẹp về nhân lực. Theo IAV, số lượng đại lý mới tuyển dụng trong 6 tháng năm 2026 là 28.140 đại lý, giảm 24,5% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, tổng số lượng đại lý có mặt trên thị trường là 555.481 đại lý, giảm 15,5% so với cùng kỳ. Các doanh nghiệp có số lượng đại lý cao nhất là Bảo Việt Nhân thọ (163.616 đại lý), Manulife (65.593 đại lý), Dai-ichi Life (58.968 đại lý), Prudential (51.501 đại lý) và Hanwha Life (41.845 đại lý).
Theo các chuyên gia trong ngành, mô hình tăng trưởng quen thuộc vốn dựa vào mở thêm văn phòng, bổ nhiệm quản lý và mở rộng nhanh đội ngũ đại lý, đang trở nên nặng gánh đối với các công ty bảo hiểm nhân thọ do chi phí mặt bằng, tuyển dụng, đào tạo và vận hành rất lớn. Trong khi đó, số đại lý còn gắn bó với nghề sau nửa năm đến một năm sụt giảm đáng kể. Vì vậy, chỉ số cần theo dõi không còn là số đại lý tuyển mới mỗi tháng, mà là doanh thu mỗi đại lý mang lại và chi phí phải bỏ ra để có được mỗi đồng phí bảo hiểm mới.
Tuy nhiên, việc nhiều nhà bảo hiểm ưu tiên kênh bancassurance không có nghĩa kênh đại lý hết vai trò, mà phản ánh thực tế rằng, tăng trưởng nhờ số lượng nhân sự đã đến giới hạn. Các công ty bảo hiểm sở hữu thương hiệu mạnh, cơ sở khách hàng lớn và đội ngũ đại lý hoạt động hiệu quả vẫn có lợi thế đáng kể. Ngược lại, hướng đi chỉ trông vào mở thêm văn phòng, tuyển thêm người… ngày càng khó theo đuổi.
Trở lại với câu chuyện của VPLife và Asahi Life, cả 2 doanh nghiệp này đều đặt mục tiêu ra mắt thị trường trong quý I/2027. Tuy nhiên, tiến độ thực tế còn phụ thuộc vào cơ quan quản lý, đặc biệt với thương vụ mua lại MVI Life của Asahi Life. Nếu đúng kế hoạch, quý I/2027 sẽ là dấu mốc đầu tiên đánh giá tác động của các “tân binh” đối với bức tranh cạnh tranh, trong khi bước đi của MSB và các ngân hàng khác có thể tiếp tục làm thị trường thêm đông đúc.
