Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi (Dự thảo) cần được hoàn thiện theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ tài chính, khuyến khích tích tụ và sử dụng đất hiệu quả, tăng tính chủ động của địa phương trong quản lý đất đai, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Quan điểm trên được đại biểu Nguyễn Đình Xuân (Tây Ninh) nêu khi Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự thảo, sáng 22/10.
Cụ thể, về xác định nghĩa vụ tài chính khi chuyển đất nông nghiệp sang đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, ông Xuân đề nghị bổ sung quy định bảo đảm ghi nhận giá trị quyền sử dụng đất nông nghiệp hợp pháp mà người dân, doanh nghiệp đã nhận chuyển nhượng trước khi chuyển mục đích sử dụng đất sang đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp.
Giá trị đất trước khi chuyển mục đích cần được xác định tối thiểu theo giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích và được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính hoặc quy đổi thành thời gian đã hoàn thành nghĩa vụ tiền thuê đất hằng năm theo quy định của Chính phủ.
Quy định này nhằm bảo đảm công bằng giữa trường hợp Nhà nước cho thuê đất sạch và trường hợp doanh nghiệp tự thỏa thuận nhận chuyển nhượng đất, tự chịu chi phí tạo lập quỹ đất trước khi thực hiện dự án; tránh tính nghĩa vụ tài chính trên toàn bộ giá trị đất sau chuyển mục đích mà không ghi nhận giá trị quyền sử dụng đất hợp pháp đã có, ông Xuân lý giải.
Về điều kiện nhận chuyển nhượng đất nông nghiệp để tiếp tục sản xuất nông nghiệp, đề nghị từ vị đại biểu Tây Ninh là sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 28 dự thảo theo hướng: tổ chức kinh tế nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất nông nghiệp hợp pháp để tiếp tục sử dụng đúng mục đích nông nghiệp, đáp ứng đầy đủ điều kiện nhận chuyển nhượng và không vượt hạn mức theo quy định thì không phải xin chấp thuận riêng phương án sử dụng đất.
Việc quản lý nên thực hiện thông qua quy hoạch, hạn mức, điều kiện nhận chuyển nhượng, đăng ký đất đai và kiểm tra việc sử dụng đất. Chỉ yêu cầu lập, chấp thuận phương án đối với trường hợp tích tụ đất quy mô lớn hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến quy hoạch, môi trường, an ninh lương thực và quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất.
Theo đại biểu, quy định này nhằm khuyến khích tích tụ đất đai, phát triển sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và giảm thủ tục hành chính không cần thiết.
Về tích hợp thủ tục nhận chuyển nhượng đất và thực hiện dự án đầu tư, ông Xuân cho rằng cần rà soát, tích hợp thủ tục chấp thuận nhận chuyển quyền sử dụng đất, chấp thuận chủ trương đầu tư và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trong trường hợp phải thực hiện thành một quy trình hành chính thống nhất, liên thông, có đầu mối tiếp nhận và thời hạn giải quyết rõ ràng.
Nhà đầu tư chỉ cần nộp một bộ hồ sơ; các cơ quan có thẩm quyền phối hợp thẩm định đồng thời các nội dung thuộc lĩnh vực đầu tư và đất đai. Kết quả giải quyết phải xác định rõ phạm vi, diện tích đất, mục đích sử dụng, điều kiện thực hiện dự án và nghĩa vụ tài chính có liên quan. Việc tích hợp nhằm hạn chế tình trạng nhà đầu tư phải thực hiện nhiều thủ tục chấp thuận liên tiếp đối với cùng một dự án, giảm thời gian và chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.
Liên quan đến điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đối với đất có nguồn gốc nông, lâm trường, ông Xuân đề nghị rà soát quy định tại khoản 4 Điều 83 dự thảo về việc tiếp tục thực hiện các phương án sử dụng đất, quy hoạch đã được phê duyệt trong giai đoạn trước.
Cần bổ sung cơ chế cho phép chính quyền địa phương điều chỉnh phương án, kế hoạch sử dụng đất đối với diện tích có nguồn gốc nông, lâm trường khi không còn phù hợp với quy định pháp luật hiện hành, quy hoạch được duyệt hoặc điều kiện thực tế.
Việc điều chỉnh phải bảo đảm công khai, minh bạch, xác định rõ nguồn gốc và hiện trạng sử dụng đất, quyền lợi hợp pháp của người dân, đồng thời tránh kéo dài tình trạng quy hoạch không còn phù hợp, gây khó khăn cho công tác quản lý và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đại biểu Xuân nêu.
Với quy định phân loại đất nông nghiệp và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ông Xuân đề nghị làm rõ nguyên tắc quản lý đất nông nghiệp theo hướng không yêu cầu thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất chỉ vì thay đổi loại cây trồng trong cùng nhóm đất nông nghiệp, khi việc sử dụng đất vẫn đúng mục đích và đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Đối với đất trồng lúa, đất lâm nghiệp và các loại đất có yêu cầu quản lý đặc thù, cần tiếp tục thực hiện các điều kiện, thủ tục riêng theo pháp luật có liên quan. Quy định cần tạo điều kiện cho người sử dụng đất chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện sản xuất, nhu cầu thị trường và hiệu quả kinh tế, đồng thời bảo vệ đất lúa, rừng và tài nguyên đất.
Chiều 22/10 Quốc hội vẫn tiếp tục thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi.