Theo báo cáo M&A thường niên của Bain & Company, mặc dù có khởi đầu chậm chạp do chính sách thuế quan sâu rộng của Tổng thống Donald Trump hồi đầu năm ngoái đã tạm thời làm đình trệ các thương vụ mua lại và niêm yết mới, tổng giá trị hoạt động M&A toàn cầu vẫn tăng vọt 40% lên 4.900 tỷ USD trong năm 2025.
Đây là mức cao thứ hai trong lịch sử, chỉ đứng sau mức đỉnh 5.600 tỷ USD vào năm 2021 khi chi phí vay thấp và thị trường chứng khoán sôi động đã thúc đẩy cơn sốt M&A toàn cầu.
Thị trường đang kỳ vọng rằng đà tăng trưởng sẽ tiếp tục, khi Phố Wall lấy lại sự quan tâm với các thương vụ lớn trong bối cảnh chi phí vay vốn thấp hơn.
Một cuộc khảo sát của Bain & Company với 300 giám đốc điều hành M&A cho thấy, 80% kỳ vọng sẽ duy trì hoặc gia tăng hoạt động giao dịch trong năm nay, trong bối cảnh điều kiện kinh tế vĩ mô được cải thiện và lượng tài sản vốn tư nhân và vốn mạo hiểm đang chờ thoái vốn ngày càng tăng.
“Khi những thay đổi đột ngột trong chính sách thương mại dần ổn định thành một mô hình thay đổi ít có rủi ro hơn, sự nhẹ nhõm đã chuyển thành sự tự tin và sau đó là nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội”, Jake Henry, đồng lãnh đạo toàn cầu của bộ phận M&A của McKinsey cho biết.
Điểm mấu chốt của sự thay đổi là nỗ lực quyết định của các công ty trong việc đánh giá lại danh mục đầu tư, khi các rủi ro địa chính trị, sự phân mảnh kinh tế và tăng trưởng toàn cầu không đồng đều buộc các lãnh đạo doanh nghiệp phải xem xét lại nơi hoạt động và những rủi ro mà họ sẵn sàng chấp nhận.
“Các lãnh đạo trong nhiều ngành công nghiệp nhận ra rằng, nhiều mô hình kinh doanh truyền thống đã đạt đến giới hạn của động lực tăng trưởng… Các công ty cần khẩn trương tự đổi mới để đi trước những lực lượng lớn của sự gián đoạn công nghệ, nền kinh tế hậu toàn cầu hóa và sự dịch chuyển lợi nhuận”, Suzanne Kumar, Phó chủ tịch điều hành bộ phận M&A và thoái vốn toàn cầu của Bain & Company cho biết.
| |
Tổng giá trị hoạt động M&A toàn cầu đã tăng vọt trong năm 2025 |
Goldman Sachs đã đứng đầu bảng xếp hạng M&A toàn cầu năm ngoái, khi tư vấn gần 40 thương vụ với tổng giá trị lên tới 1.480 tỷ USD. Theo Reuters, dẫn dữ liệu từ LSEG lưu trữ từ năm 1980, đây là giai đoạn sôi động nhất về các “mega-deal” tính theo tổng giá trị giao dịch.
Dù vậy, các doanh nghiệp vẫn giữ tâm lý thận trọng. Chỉ số tâm lý M&A của Boston Consulting Group đã phục hồi lên mức 75 từ mức đáy cuối năm 2022, nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với mức trung bình dài hạn là 100, cho thấy tâm lý “cải thiện nhưng còn dè dặt”. Theo cách tính của chỉ số này, mức cao hơn so với tháng trước cho thấy đà M&A đang tăng tốc, trong khi mức thấp hơn phản ánh sự chững lại của thị trường.
Tình trạng thiếu vốn trầm trọng nhất trong nhiều thập kỷ
Trong khi nhu cầu về các thương vụ vẫn mạnh mẽ, nguồn vốn tự do để tài trợ cho chúng lại rất hạn chế, buộc các lãnh đạo doanh nghiệp chỉ theo đuổi những giao dịch mang lại lợi nhuận rõ ràng.
Theo báo cáo của Bain & Company, tỷ lệ vốn được phân bổ cho M&A đã chạm mức thấp nhất trong 30 năm vào năm 2025, khi các công ty hướng nhiều tiền mặt hơn vào cổ tức, mua lại cổ phiếu, chi tiêu vốn cũng như R&D.
“Các lãnh đạo phải kiểm tra kỹ lưỡng xem các lộ trình M&A và các thương vụ cụ thể có giúp công ty cạnh tranh tốt hơn tại các thị trường hấp dẫn nhất hay không…, phải suy nghĩ lại về ranh giới danh mục đầu tư và đưa ra những quyết định lớn hơn, táo bạo hơn về những năng lực mà họ phải sở hữu so với việc tiếp cận”, bà Suzanne Kumar cho biết.
Sự thiếu hụt nguồn vốn đã đẩy vốn tư nhân vào trung tâm của các thương vụ. Các công ty cổ phần tư nhân đang tìm cách sử dụng tiền mặt nhàn rỗi, người đi vay đang chuyển sang các quỹ tín dụng tư nhân để có sự linh hoạt, và các quỹ tài sản quốc gia ngày càng đóng vai trò là nhà đầu tư chính thay vì nhà đầu tư thụ động.
Theo Goldman Sachs, hiện nay vốn tư nhân chiếm khoảng 40% hoạt động M&A toàn cầu. Bất chấp những dấu hiệu căng thẳng trên thị trường tín dụng tư nhân - hiện được định giá khoảng 2.100 tỷ USD - Goldman Sachs dự đoán loại hình này sẽ tăng hơn gấp đôi vào năm 2030, mở rộng nguồn vốn sẵn có để tài trợ cho các giao dịch lớn.
Chu kỳ siêu tăng trưởng chi tiêu vốn cho AI
Các thương vụ bom tấn đang thúc đẩy sự hồi sinh của hoạt động M&A, được hỗ trợ bởi nhu cầu liên quan đến AI.
Theo Bain, các thương vụ khổng lồ trị giá hơn 5 tỷ USD chiếm hơn 73% mức tăng giá trị giao dịch trong năm 2025. Số lượng thương vụ vượt ngưỡng 10 tỷ USD đã tăng lên 60 vào năm ngoái, mức cao nhất kể từ năm 2021.
“Chúng tôi kỳ vọng sẽ có nhiều thương vụ lớn hơn vào năm 2026, với sự hợp nhất và mở rộng địa lý liên tục”, ông Jake Henry cho biết.
Tuy nhiên, theo Brian Levy, người đứng bộ phận M&A toàn cầu tại PwC, việc chi tiêu vốn lớn cho AI có thể hạn chế hoạt động M&A trong ngắn hạn.
Khi việc áp dụng AI tăng tốc, nhu cầu về sức mạnh tính toán đã tăng mạnh trên các lĩnh vực cơ sở hạ tầng kỹ thuật số, năng lượng, chất bán dẫn và tối ưu hóa phần cứng. Đáp lại, nhiều công ty đang lựa chọn đi mua lại thay vì tự xây dựng toàn bộ hệ sinh thái công nghệ.
Theo Goldman Sachs, từ quý I/2024 đến quý III/2025, chi tiêu vốn của các nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây quy mô lớn tại Mỹ trung bình đạt 760 triệu USD mỗi ngày. Ngân hàng đầu tư này ước tính rằng đến năm 2030, sẽ có thêm 65 gigawatt công suất trung tâm dữ liệu được đưa vào hoạt động - gấp hơn hai lần so với giai đoạn từ năm 2019 đến năm 2024.
“Đầu tư vào AI đang được hướng đến các trung tâm dữ liệu, năng lượng và các cơ sở hạ tầng khác cũng như phát triển và tùy chỉnh công nghệ… Trong ngắn hạn, quy mô của khoản đầu tư hàng nghìn tỷ đô la này có thể làm chuyển hướng vốn và hạn chế hoạt động M&A”, ông Brian Levy cho biết.