Cơn sốt vàng làm giới đầu tư toàn cầu điên đảo
Tuần qua, thị trường vàng thế giới đã chứng kiến một ngày tăng giá kỷ lục và 30 phút lao dốc mạnh nhất lịch sử. Bất chấp cơn địa chấn đó, giá vàng vẫn kết thúc tháng đầu tiên của năm 2026 với mức tăng trưởng 20% - mức lợi nhuận trong mơ với nhà đầu tư.
Mặc dù dư địa tăng giá của vàng vẫn còn rất lớn, song cú lao dốc kinh hoàng ngày 29/1 cho thấy, vàng dường như ngày càng giống một tài sản đầu cơ hơn là một tài sản phòng thủ. Ông Kevin Grady, Chủ tịch Phoenix Futures and Options - người đã có hơn 30 năm giao dịch vàng và bạc trên sàn CME cho rằng, nguyên nhân cú lao dốc của vàng một phần do những lệnh cắt lỗ khổng lồ được kích hoạt, làm trầm trọng hơn đà lao dốc.
“Thị trường vàng và bạc đang biến động giống như các cổ phiếu đầu cơ, hơn là một thị trường hàng hóa. Nói cách khác, vàng hiện nay không giống một kênh trú ẩn ổn định, mà giá đang nhảy loạn xạ”, ông Grady bình luận.
Mặc dù tin rằng, biến động khủng khiếp của giá vàng, bạc tuần qua là do “các nhà đầu cơ đã tràn ngập thị trường”, song chuyên gia lão luyện này vẫn tin rằng, giá vàng và bạc sẽ còn tiếp tục tăng cao hơn nữa.
Chia sẻ với báo chí, bà Louise Street, Chuyên gia nghiên cứu thị trường cấp cao tại Hội đồng Vàng thế giới nhận định, cả người tiêu dùng và nhà đầu tư đều gia tăng mua và nắm giữ vàng trong bối cảnh rủi ro kinh tế và địa chính trị ngày càng trở thành “trạng thái bình thường mới”. Nhu cầu đầu tư giữ vai trò chủ đạo, khi giới đầu tư đẩy mạnh mua vàng qua nhiều kênh khác nhau, trong khi các phân khúc khác đóng vai trò hỗ trợ.
Trước diễn biến giá vàng trong tháng đầu tiên của năm 2026, bà Louise Street cho rằng, với tình hình bất ổn kinh tế và địa chính trị không có dấu hiệu hạ nhiệt, đà tăng trưởng mạnh mẽ của nhu cầu vàng nhiều khả năng sẽ tiếp diễn.
“Ngay trong tháng đầu tiên của năm, giá vàng đã lần đầu tiên vượt mốc 5.000 USD/ounce, qua đó khẳng định vai trò của vàng như một tài sản trú ẩn an toàn trong bối cảnh nhiều bất định”, bà Louise Street nhận định.
Trong khi đó, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA cho rằng, giá vàng năm 2026 chỉ có thể giảm khi lạm phát thế giới ở mức thấp và kinh tế phục hồi mạnh mẽ, tiền chảy vào sản xuất. Tuy nhiên, khả năng này khó xảy ra.
Bản thân chênh lệch cung - cầu vàng đã tạo ra mức tăng giá tự nhiên của vàng (mỗi năm sản lượng vàng thế giới chỉ tăng khoảng 1,7%/năm, trong khi cung tiền toàn cầu tăng 5-6%).
Ngoài ra, theo ông Tuấn, còn có lý do là bất ổn địa chính trị và các “tay chơi” lớn tiếp tục đầu tư vàng. Làn sóng bán bớt USD và trái phiếu chính phủ Mỹ để chuyển sang mua vàng càng đẩy giá vàng lên cao.
Mặc dù về dài hạn, triển vọng tăng giá của vàng vẫn còn, song trong giai đoạn trước mắt, việc thị trường có những nhịp điều chỉnh là khó tránh. TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia kinh tế cho rằng, giá vàng thế giới và trong nước thời gian qua tăng mạnh một phần do tâm lý FOMO (sợ bị bỏ lỡ).
Tại Việt Nam, tình trạng thường thấy là “vàng tăng giá lại đổ đi mua và giảm giá thì kéo nhau bán tháo”. Nếu giá vàng vào nhịp điều chỉnh, tâm lý sợ hãi lan rộng, thị trường dễ rơi vào tình trạng giảm đột ngột. Chính vì vậy, TS. Hiếu cho rằng, nhà đầu tư không nên dồn quá nhiều vốn vào vàng và không nên “ôm” vàng với mục đích lướt sóng, tuyệt đối không dùng vốn vay để “chơi” vàng.
Thực tế, không chỉ vàng, bất cứ tài sản nào trong quá trình tăng giá đều xuất hiện những nhịp điều chỉnh. Điều này khiến giá vàng có thể biến động mạnh trong ngắn hạn, làm ảnh hưởng nặng nề tới các nhà đầu tư lướt sóng. Nếu xác định vàng là tài sản phòng thủ, mua theo giai đoạn, không sử dụng đòn bẩy, thì việc giá vàng tăng, giảm không tác động nhiều đến nhà đầu tư.
Không “tất tay” vào vàng
Khi giá vàng tăng mạnh trong thời gian qua, nhiều nhà đầu tư đã lựa chọn cách “tất tay” vào vàng, danh mục vàng lên tới hơn 50%. Trong hơn một năm qua, những nhà đầu tư nắm giữ tỷ trọng vàng cao rõ ràng được hưởng lợi rất lớn.
Dù vậy, ông Nguyễn Minh Tuấn cho rằng, nhà đầu tư cần xác định rõ vai trò của vàng trong danh mục tài sản của mình. Theo đó, vàng có ba vai trò: đa dạng hóa danh mục để hấp thụ tổn thất khi thị trường tài chính biến động mạnh; là tài sản có tỷ suất sinh lời dài hạn khá hấp dẫn (số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy, vàng tăng trưởng trung bình 8%/năm trong hơn 50 năm qua); vàng có tính thanh khoản cao.
“Vàng là một ‘chiếc phanh’ an toàn cho nhà đầu tư. Nói cách khác, mua vàng không phải vì vàng mà mua vàng để bảo vệ tài khoản. Tuy vậy, vàng chỉ nên giữ ở tỷ trọng phù hợp, thường ở mức 10-20% tổng danh mục tùy khẩu vị rủi ro. Ngoài ra, nhà đầu tư không nên ‘tất tay’ vào vàng, mà nên mua đều đặn hàng tháng theo dòng tiền”, ông Tuấn khuyến nghị.
Theo các chuyên gia quản lý tài sản, nhà đầu tư nếu xác định vàng là công cụ để bảo vệ tài khoản, mua với tỷ trọng vừa phải, thì sẽ không quá bận tâm đến biến động ngắn hạn của giá vàng. Tuy nhiên, nếu mua vàng mà “canh bảng điện tử” như canh chứng khoán đầu cơ, thì sẽ dễ bị chi phối bởi cảm xúc, dễ rơi vào bất an, đi ngược lại nguyên tắc nắm giữ vàng.
Với thị trường Việt Nam, theo Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, tâm lý “vàng ống bơ” đã có từ lâu đời. Nếu nguy cơ lạm phát tăng, VND mất giá, tâm lý này càng được kích hoạt. “Chỉ khi đồng nội tệ ổn định giá trị, người dân có đủ niềm tin rằng, tiền gửi ngân hàng không bị ‘bốc hơi’ bởi lạm phát, thì vàng hay USD sẽ tự khắc mất dần sức hấp dẫn”, ông Đức nhận xét.
Theo Hội đồng Vàng thế giới, năm 2025, nhu cầu vàng trên toàn cầu tăng mạnh nhất lịch sử, đạt hơn 5.000 tấn. Tuy nhiên, Việt Nam là một ngoại lệ khi cầu đầu tư vàng giảm 15% so với năm 2024, nguyên nhân là nguồn cung vàng bị hạn chế.
Thị trường khan hiếm nguồn cung khiến cảnh xếp hàng mua vàng diễn ra tại nhiều tỉnh, thành phố. Việc khan hiếm nguồn cung càng đẩy tâm lý kỳ vọng tăng cao, gây tác động tiêu cực tới ổn định vĩ mô.
Đầu năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo cần phải vận hành sàn giao dịch vàng ngay trong tháng 2. Các chuyên gia cho rằng, việc thành lập sàn giao dịch là rất cần thiết, giúp thị trường giảm bớt cơn khát vàng vật chất, cung - cầu cân bằng hơn, từ đó hạn chế các biến động do thổi giá, làm giá.
Bên cạnh đó, việc đưa sàn vàng vào hoạt động cũng giúp cơ quan quản lý theo dõi và điều hành thị trường hiệu quả hơn. Thông qua cơ chế giám sát giao dịch, cơ quan quản lý có thể nắm bắt sát diễn biến thị trường, từ đó chủ động hơn trong điều hành chính sách tiền tệ, ngoại hối và quản lý thị trường vàng, thay vì phản ứng bị động như trước.
Cuối cùng, thông qua sàn vàng, cơ quan quản lý có thể đưa một phần vốn vàng trong dân vào phát triển kinh tế đất nước.
Nhận định về diễn biến giá vàng trong thời gian tới, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường đại học Nguyễn Trãi) cho rằng, giá vàng thế giới nhiều khả năng vẫn duy trì ở mặt bằng cao, song diễn biến sẽ đan xen giữa các nhịp tăng - điều chỉnh, phụ thuộc lớn vào triển vọng tăng trưởng kinh tế, chính sách tiền tệ và diễn biến địa chính trị toàn cầu. Vàng trong nước sẽ chịu ảnh hưởng kép từ xu hướng thế giới và các giải pháp điều hành trong nước.
Về dài hạn, giá vàng vẫn được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố như căng thẳng địa chính trị, lãi suất toàn cầu có khả năng tiếp tục giảm, các ngân hàng trung ương và các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vẫn kéo dài chuỗi mua ròng… Nhà đầu tư nên nắm giữ vàng với tỷ trọng hợp lý trong tổng tài sản, mua theo từng giai đoạn và không sử dụng đòn bẩy tài chính nhằm tránh rủi ro.
