Trong tuần giao dịch đầu năm từ 05/01 - 09/01, thị trường chứng khoán Việt Nam chứng kiến sự bứt phá mạnh mẽ của nhóm cổ phiếu doanh nghiệp có vốn Nhà nước, là động lực quan trọng giúp VN-Index tăng 83,41 điểm (4,67%) lên mức 1.867,90 điểm.
Trên HOSE, trong top 10 cổ phiếu tăng mạnh nhất tuần qua, dòng tiền tập trung mạnh vào các “ông lớn” dầu khí. Mã GAS ghi nhận mức tăng mạnh 34,12% với nhiều phiên tăng hết biên độ, là cổ phiếu tăng mạnh thứ 2 trên HOSE chỉ sau PMG. Xếp vị trí thứ 3 và 4 là BSR và PLX lần lượt tăng 22,36% và 21,81% chỉ trong một tuần, giúp cổ đông các doanh nghiệp này lãi lớn.
Nhóm ngân hàng nhà nước cũng được chú ý trong tuần qua, trong đó, mã VCB ghi nhận mức tăng ấn tượng 18,26%, xác lập vị thế dẫn dắt nhóm vốn hóa lớn sau nhiều tháng sideway. BID cũng bật tăng mạnh 15,45%; trong khi CTG cũng tăng thêm 14%.
Ngoài ra, GVR sau thời gian điều chỉnh cũng bật tăng đến 20,61%; hay BVH tăng 18,38% giá trị chỉ trong một tuần.
Tại sàn HNX, cổ phiếu KSV có diễn biến bùng nổ với mức tăng lên tới 56,88% trong tuần. Thông tin về việc doanh nghiệp nỗ lực giải trình các điều kiện đặc thù để duy trì tư cách công ty đại chúng đã kích hoạt dòng tiền trở lại mạnh mẽ. Trong khi đó, trên UPCoM, cổ phiếu VGI là cái tên gây chú ý khi chốt tuần đã tăng tổng cộng 29,52%. Thanh khoản của VGI cũng cải thiện rõ rệt, đạt mức cao nhất trong nhiều tháng qua.
Ngoài các cổ phiếu trên có mức tăng mạnh nhất ba sàn tuần qua, hàng loạt nhóm cổ phiếu có vốn doanh nghiệp Nhà nước cũng có một tuần giao dịch rực rỡ cả về giá trị và thanh khoản như CTR, BCM, VTP, PVT, POW, ACV, FOX….
Động lực hỗ trợ mạnh cho nhóm cổ phiếu này đến từ Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 06/01 về phát triển kinh tế Nhà nước. Nghị quyết đặt ra mục tiêu đến năm 2030 phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và từ 1 - 3 doanh nghiệp nhà nước lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.
Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng Khoán Yuanta Việt Nam, trong suốt giai đoạn trước 2025, tư duy quản lý vốn nhà nước chủ yếu tập trung vào việc bảo toàn vốn và tránh thất thoát. Mặc dù cần thiết, tư duy này đã vô tình tạo ra sự trì trệ, khiến các doanh nghiệp nhà nước bỏ lỡ nhiều cơ hội đầu tư chiến lược do quy trình phê duyệt phức tạp và nỗi sợ trách nhiệm. Nghị quyết 79-NQ/TW đã thay đổi hoàn toàn hệ tọa độ này bằng cách xác định kinh tế nhà nước là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt, điều tiết nền kinh tế.
Sự thay đổi này được cụ thể hóa qua việc tách bạch rõ ràng hai nhóm doanh nghiệp.
Thứ nhất là nhóm chiến lược (nắm giữ từ hơn 50% đến 100%) bao gồm: Quốc phòng, an ninh, năng lượng, tài chính ngân hàng, hạ tầng giao thông trọng điểm. Tại nhóm này, Nhà nước không thoái vốn mà tập trung nguồn lực để xây dựng các tập đoàn mạnh ngang tầm khu vực.
Thứ hai là nhóm thương mại (nắm giữ ≤50%) bao gồm các ngành nghề mà tư nhân làm tốt. Nghị quyết đặt mục tiêu vốn nhà nước tại đây chỉ giữ vai trò đầu tư tài chính, và phải giảm xuống mức không chi phối (dưới 50%) để thu hút quản trị tư nhân và dòng vốn quốc tế.
Đặc biệt, quy định “Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống” tại các doanh nghiệp thương mại là một quyết định quan trọng buộc Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) phải đẩy nhanh tiến độ thoái vốn.
Nghị quyết 79 định hướng SCIC trở thành một định chế tài chính chuyên nghiệp, hoạt động như một Quỹ Đầu tư Quốc gia (tương tự Temasek của Singapore). Do đó, SCIC sẽ chuyển từ trạng thái “giữ hộ vốn” sang “kinh doanh vốn”. Động lực bán vốn tại các doanh nghiệp để cơ cấu tái đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ, hạ tầng số, và năng lượng xanh.
Do đó, đà tăng của các cổ phiếu nhóm doanh nghiệp nhà nước trong tuần qua mới chỉ là bước đệm cho một chu kỳ tăng trưởng dài hơi hơn. Trong báo cáo chiến lược 2026, Chứng khoán MB (MBS) cũng nhận định rằng, nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước sẽ là “tâm điểm mới” của thị trường trong cả năm nay.
Theo MBS, hiện tại, các doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang đóng góp khoảng 29% GDP, giữ vị thế đầu ngành về tổng tài sản, doanh thu, thị phần, thậm chí có lợi thế độc quyền trong nhiều lĩnh vực kinh tế (hàng không, dầu khí…), tuy nhiên hiệu quả hoạt động vẫn còn khiêm tốn, chưa khai thác được năng lực quản lý vốn. Vậy nên, nếu được khơi thông nguồn lực, doanh nghiệp nhà nước sẽ tăng tốc trong thời gian tới.
Tương tự như cú hích từ Nghị quyết 68 về kinh tế tư nhân, trong năm 2026, MBS kỳ vọng vào các doanh nghiệp niêm yết vốn Nhà nước là doanh nghiệp đầu ngành, có năng lực tài chính vững vàng (tiền mặt dồi dào), có hiệu quả hoạt động tốt (ROE% trên 10%) và định giá đang ở mức hấp dẫn.
 |
Đặc biệt, MBS Research nhấn mạnh lộ trình thoái vốn Nhà nước sẽ là động lực tăng trưởng then chốt, tập trung vào các doanh nghiệp vốn hoá lớn như thương vụ tại BSR với kế hoạch giảm tỷ lệ sở hữu của PVN xuống dưới 90% và BCM dự kiến giảm vốn Nhà nước từ 95% xuống 74%.
Bên cạnh đó, nhóm doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp và xây dựng như VGC cũng nằm trong danh sách theo dõi sát sao khi Bộ Xây dựng dự kiến thoái toàn bộ 38% vốn. Ngoài ra còn hàng loạt thương vụ thoái vốn tại các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản như: PVI, NTP, cùng các doanh nghiệp điện như HND, QTP cũng mở ra cơ hội cho các nhà đầu tư.
