Kết quả kinh doanh tích cực chưa đủ tạo động lực tăng giá đồng thuận cho nhóm cổ phiếu phân bón
Lợi nhuận phân hóa theo nhóm sản phẩm
Phân bón tại Việt Nam chủ yếu được chia thành hai nhóm: phân đơn, chứa một dưỡng chất chính như đạm, lân, kali; và phân hỗn hợp, chứa từ hai dưỡng chất trở lên như NPK.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, nhóm doanh nghiệp sản xuất phân đơn, đặc biệt là urê, ghi nhận kết quả kinh doanh nổi bật nhờ doanh thu tăng và khả năng kiểm soát chi phí.
Tại Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (DCM), doanh thu 6 tháng đạt hơn 11.988 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 1.856 tỷ đồng, tăng gần 55%. Doanh thu tăng trong khi giá vốn được kiểm soát giúp biên lợi nhuận cải thiện đáng kể.
Tại Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (DPM), doanh thu thuần 6 tháng đạt 12.609 tỷ đồng, tăng 33,8%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 1.326 tỷ đồng, gấp 2,12 lần cùng kỳ. Doanh nghiệp đã hoàn thành gần 195% kế hoạch lợi nhuận sau thuế cả năm chỉ sau nửa đầu năm. Theo DPM, giá bán các sản phẩm chủ lực tăng trong quý II cùng với sự gia tăng của thu nhập từ hoạt động tài chính là những yếu tố quan trọng hỗ trợ kết quả kinh doanh.
Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp phân bón phối trộn và hóa chất lại đối mặt nhiều sức ép. Công ty cổ phần Phân bón Bình Điền (BFC) ghi nhận doanh thu hơn 5.043 tỷ đồng, giảm 17,21%; lợi nhuận sau thuế đạt hơn 193,6 tỷ đồng, giảm hơn 25%. Sản lượng tiêu thụ giảm 24%, trong khi giá nguyên liệu đầu vào tăng khiến tỷ suất lợi nhuận gộp suy giảm. Chi phí lãi vay tăng cũng tạo thêm áp lực lên kết quả kinh doanh.
Tại Công ty cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (LAS), doanh thu bán niên sau soát xét giảm 16,2%, xuống 2.235 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm một nửa, còn 50,4 tỷ đồng. Theo doanh nghiệp, bất ổn chính trị trên thế giới khiến giá nguyên vật liệu đầu vào biến động. Cùng với đó, nguồn quặng Apatit ngày càng thiếu về số lượng và suy giảm về chất lượng, buộc LAS phải bổ sung nguyên liệu có hàm lượng P2O5 cao, khiến giá vốn bình quân tăng 23% so với cùng kỳ.
Giá bán trong kỳ được điều chỉnh tăng bình quân 19%, nhưng vẫn thấp hơn tốc độ tăng giá vốn, khiến tỷ lệ giá vốn trên doanh thu tăng 4%. Sản lượng tiêu thụ giảm 121.264 tấn do các nhà phân phối thận trọng hơn trong dự trữ hàng hóa, dẫn đến doanh thu thuần giảm 431 tỷ đồng, lợi nhuận gộp giảm 145,7 tỷ đồng, tương đương hơn 26%.
Công ty cổ phần DAP - Vinachem (DDV) cũng chịu áp lực từ chi phí. Doanh thu thuần quý II tăng hơn 11% nhờ giá bán DAP và amoniac tăng, nhưng giá vốn tăng gần 18% do nguyên liệu và chi phí sản xuất đi lên. Cùng với đó, chi phí tài chính tăng do lãi vay và chênh lệch tỷ giá khiến lợi nhuận sau thuế giảm hơn 31%.
Công ty cổ phần Phân bón Miền Nam (SFG) vẫn duy trì tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận, nhưng chi phí tài chính tăng hơn gấp đôi do dư nợ vay ngắn hạn phục vụ vốn lưu động tăng. Chi phí bán hàng cũng tăng gần 70% theo sản lượng.
Cổ phiếu chưa tương xứng với đà tăng lợi nhuận
Thống kê đến ngày 19/8 cho thấy nhiều cổ phiếu phân bón vẫn chịu áp lực giảm giá. DCM giảm 2,5% trong một tuần và hơn 25% trong một năm; DPM giảm lần lượt 3,3% và 19,2%; DDV giảm 3,2% và hơn 41%; LAS giảm 6,4% và hơn 42%. Riêng BFC giảm 2,3% trong một tuần nhưng vẫn tăng 7,5% trong một năm.
Thực tế, thị trường chứng khoán vận động dựa nhiều vào kỳ vọng tương lai hơn là kết quả đã xảy ra. Với các doanh nghiệp urê, triển vọng lợi nhuận tích cực có thể đã được thị trường dự báo từ trước. Vì vậy, khi kết quả kinh doanh chính thức được công bố, một phần kỳ vọng đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Điều này có thể khiến áp lực chốt lời gia tăng khi nhà đầu tư lo ngại lợi nhuận đang ở vùng cao của chu kỳ, trong khi giá phân bón gần đây có diễn biến điều chỉnh.
Bên cạnh đó, sức mua trên thị trường nội địa vẫn là biến số đáng chú ý. Giá một số mặt hàng nông sản ở mức thấp và diện tích đất nông nghiệp thu hẹp gây áp lực lên thu nhập của người nông dân. Vì vậy, các đại lý có xu hướng thận trọng hơn trong tích trữ hàng hóa, ảnh hưởng đến tốc độ tiêu thụ và vòng quay hàng tồn kho của doanh nghiệp.
Chi phí tài chính cũng trở thành yếu tố cần theo dõi, đặc biệt với những doanh nghiệp phải gia tăng vay ngắn hạn để đáp ứng nhu cầu vốn lưu động. Khi chi phí vốn tăng, phần lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh có thể bị bào mòn.
Thực tế tại LAS cho thấy áp lực này khá rõ. Trong 6 tháng đầu năm, lãi suất ngân hàng tăng khiến chi phí hoạt động tài chính phát sinh thêm 9,6 tỷ đồng. Trong khi đó, lượng tiền nhàn rỗi gửi ngân hàng giảm khiến doanh thu hoạt động tài chính giảm 11 tỷ đồng, làm kết quả hoạt động tài chính giảm 20,6 tỷ đồng so với cùng kỳ.
Sức tiêu thụ và áp lực chi phí tài chính phần nào lý giải mức độ phân hóa ngày càng rõ giữa các doanh nghiệp trong ngành. Các doanh nghiệp có khả năng chủ động nguồn nguyên liệu, sở hữu lượng tiền mặt lớn và nền tảng tài chính lành mạnh như DCM, DPM sẽ có lợi thế hơn trong môi trường biến động. Ngược lại, những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào thị trường nội địa và sử dụng đòn bẩy tài chính cao có thể phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn để duy trì thị phần.
Cơ hội không chia đều dù giá urê phục hồi
Triển vọng ngành phân bón thời gian tới có thể được hỗ trợ bởi chu kỳ phục hồi giá urê bắt đầu từ đầu tháng 7/2026.
Nếu xu hướng giá duy trì, nhóm doanh nghiệp sản xuất phân đơn có thể tiếp tục hưởng lợi nhờ khả năng chuyển mức tăng giá bán thành tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các doanh nghiệp sẽ không giống nhau.
Với nhóm có tỷ trọng tiêu thụ nội địa cao, sức mua của nông dân và diễn biến giá nông sản vẫn là những biến số quan trọng. Bên cạnh đó, hiện tượng El Nino có thể ảnh hưởng bất lợi đến ngành nông nghiệp trong thời gian tới, khiến sức tiêu thụ phân bón giảm. Do đó, giá urê tăng chưa đồng nghĩa toàn bộ nhóm cổ phiếu phân bón sẽ cùng hưởng lợi.
Nhìn chung, cổ phiếu phân bón nhiều khả năng tiếp tục phân hóa. Với nhà đầu tư, vấn đề không chỉ là tốc độ tăng lợi nhuận trong một hoặc hai quý, mà còn là chất lượng lợi nhuận, khả năng kiểm soát chi phí, sức khỏe bảng cân đối và triển vọng chu kỳ giá urê.
Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, lượng tiền mặt dồi dào, ít phụ thuộc vào vốn vay ngắn hạn và có khả năng linh hoạt giữa thị trường nội địa và xuất khẩu sẽ có lợi thế hơn trong việc vượt qua giai đoạn sức mua trong nước còn yếu.
Lợi nhuận tăng mạnh chưa đủ để trở thành động lực cho giá cổ phiếu. Khi kỳ vọng đã được phản ánh vào thị giá, câu chuyện đầu tư sẽ chuyển sang khả năng duy trì tăng trưởng và xác lập chu kỳ lợi nhuận mới. Vì vậy, nhóm cổ phiếu phân bón có thể tiếp tục “lệch pha” trong ngắn hạn, nhưng sự phân hóa cũng mở ra cơ hội lựa chọn rõ hơn cho nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn.
