Đẩy mạnh giải ngân đầu tư công được kỳ vọng mở rộng nguồn việc cho các doanh nghiệp xây lắp và vật liệu xây dựng
Doanh nghiệp hưởng lợi chưa đồng đều
Tính đến hết ngày 30/6/2026, cả nước đã giải ngân gần 357.000 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 35,5% kế hoạch cả năm Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, giá trị giải ngân tăng hơn 38.300 tỷ đồng, dù tỷ lệ thực hiện vẫn thấp hơn 0,5 điểm phần trăm.
Đẩy mạnh giải ngân đầu tư công được kỳ vọng tạo thêm nguồn việc cho các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng, đồng thời kéo theo nhu cầu đối với các nhóm vật liệu như đá xây dựng, xi măng. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh quý II cho thấy dòng vốn đầu tư công chưa chuyển hóa thành tăng trưởng lợi nhuận một cách đồng đều.
Ở nhóm nhà thầu hạ tầng, Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng Giao thông Đèo Cả (mã HHV) phản ánh khá rõ hiệu ứng tích cực.
Quý II/2026, HHV ghi nhận doanh thu thuần 970,3 tỷ đồng, tăng 2,5% so với cùng kỳ. Trong khi doanh thu chỉ tăng nhẹ, lợi nhuận sau thuế đạt 171,8 tỷ đồng, tăng 13,5%. Lũy kế 6 tháng, doanh thu hợp nhất đạt hơn 1.877 tỷ đồng, tăng 11,6%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 389 tỷ đồng, tăng 20% so với cùng kỳ.
Bên cạnh động lực từ đầu tư và quản lý, vận hành các công trình hạ tầng giao thông, HHV đang tập trung thi công xây lắp tại các dự án Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Cam Lộ - La Sơn giai đoạn 2 và nhiều dự án khác. Nguồn việc cho giai đoạn tiếp theo cũng được bổ sung, với giá trị các hợp đồng mới đạt gần 2.000 tỷ đồng.
Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, mã VCG) cũng đang tham gia nhiều dự án hạ tầng lớn như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cao tốc Bắc - Nam phía Đông, cao tốc TP.HCM - Long Thành và cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng.
Quy mô nguồn việc lớn chưa đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ ngay lập tức ghi nhận doanh thu và lợi nhuận.
Tuy nhiên, kết quả kinh doanh quý II của Vinaconex lại không hoàn toàn thuận chiều. Doanh thu thuần đạt 3.843 tỷ đồng, giảm 12%, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm 30%, xuống 228,1 tỷ đồng. Dù vậy, lũy kế nửa đầu năm, doanh thu thuần đạt gần 7.268 tỷ đồng, tăng 4% và là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp; lợi nhuận sau thuế đạt 596,6 tỷ đồng, tăng 25%.
Trường hợp của Công ty cổ phần Xây dựng Coteccons (CTD) cũng phản ánh thực trạng này. Trong quý IV năm tài chính 2026 (từ 1/4 - 30/6/2026), CTD ghi nhận doanh thu thuần 10.471 tỷ đồng, tăng 25% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế chỉ đạt 146,3 tỷ đồng, giảm 25%, do chi phí quản lý, chủ yếu là chi phí dịch vụ thuê ngoài, tăng 93% so với cùng kỳ.
Ở nhóm vật liệu, Công ty cổ phần Xi măng Vicem Hà Tiên (HT1) ghi nhận doanh thu quý II khoảng 2.261 tỷ đồng, tăng hơn 17% so với cùng kỳ; lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 138 tỷ đồng, tăng trên 23%, cao nhất trong vòng 5 năm. Sản lượng tiêu thụ trong nước phục hồi, giá bán được điều chỉnh và chi phí than giảm đã hỗ trợ kết quả kinh doanh. Kết quả tích cực trong quý II đưa lợi nhuận nửa đầu năm của HT1 lên 216 tỷ đồng, gấp 2,1 lần cùng kỳ.
Nhóm khai thác đá xây dựng nhìn chung có kết quả nổi bật hơn, nhưng một phần đáng kể đến từ các yếu tố ngoài hoạt động kinh doanh cốt lõi. Doanh thu của Công ty cổ phần Khoáng sản và Xây dựng Bình Dương (KSB) trong quý II đạt 272,3 tỷ đồng, tăng 90,3%; lợi nhuận sau thuế đạt 96,7 tỷ đồng, tăng khoảng 130%. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận sau thuế đạt 128,5 tỷ đồng, tăng hơn 62%.
Động lực chính trong mức tăng lợi nhuận của KSB đến từ khoản lợi nhuận tại Công ty cổ phần Xây dựng và Sản xuất vật liệu xây dựng Biên Hòa (VLB), doanh nghiệp liên kết của KSB. Trong quý II, doanh thu của VLB đạt gần 440 tỷ đồng, tăng 8%, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt hơn 374 tỷ đồng, gần gấp 5 lần cùng kỳ. Tuy nhiên, phần lớn mức tăng lợi nhuận không đến từ hoạt động bán đá mà từ khoản thu nhập khác gần 344 tỷ đồng, sau khi cơ quan thuế xác định lại tiền cấp quyền khai thác khoáng sản tại 5 mỏ.
Trong khi không có khoản thu bất thường tương tự, Công ty cổ phần Hóa An (DHA) chỉ đạt xấp xỉ 30 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế trong quý II, giảm 16,6% so với cùng kỳ. Doanh thu đi ngang ở mức 121 tỷ đồng do sản lượng bán ra của mỏ đá Núi Gió giảm so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, lợi nhuận sau thuế của DHA giảm 6,5%, còn hơn 53 tỷ đồng.
Cao điểm giải ngân ở phía trước
Kết quả kinh doanh quý II chưa phản ánh rõ tác động từ đầu tư công không hoàn toàn bất ngờ, bởi giải ngân vốn đầu tư công thường có xu hướng tăng tốc vào những tháng cuối năm.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến hết ngày 13/8/2026, cả nước đã giải ngân 463.532,9 tỷ đồng vốn đầu tư công, tương đương 45,3% kế hoạch năm Thủ tướng Chính phủ giao. Tỷ lệ này cho thấy lượng vốn cần giải ngân trong những tháng còn lại của năm là rất lớn, trong bối cảnh Chính phủ tiếp tục thúc đẩy tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm.
Theo Công ty Chứng khoán KB Việt Nam, nguồn việc hiện tập trung tại sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc Bắc - Nam, Vành đai 3 TP.HCM, Vành đai 4 Hà Nội và tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Xa hơn, kế hoạch phát triển khoảng 2.000 km cao tốc, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam cùng nhiều dự án metro, hạ tầng kết nối cảng biển và sân bay trong giai đoạn 2026 - 2030 tiếp tục mở rộng dư địa cho các doanh nghiệp xây lắp.
Tuy nhiên, quy mô nguồn việc lớn chưa đồng nghĩa doanh nghiệp sẽ ngay lập tức ghi nhận doanh thu và lợi nhuận. Tiến độ một số dự án vẫn có thể bị ảnh hưởng bởi giải phóng mặt bằng, thiếu nhân công và nguồn cung vật liệu. Bên cạnh khả năng trúng thầu và quy mô gói thầu, tiến độ triển khai, năng lực thi công và khả năng kiểm soát chi phí sẽ quyết định mức độ chuyển hóa giá trị hợp đồng tồn đọng (backlog) thành kết quả kinh doanh thực tế.
Ở nhóm vật liệu xây dựng, triển vọng còn được hỗ trợ bởi sự phục hồi của thị trường bất động sản, đặc biệt ở phân khúc nhà ở và bất động sản công nghiệp. Nếu diễn biến này tiếp tục, nhu cầu vật liệu có thể được cải thiện từ cả hai phía, giúp các doanh nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào mảng đầu tư công.
Trong khi tác động lên lợi nhuận còn cần thêm thời gian để kiểm chứng, câu chuyện đầu tư công đã bắt đầu được phản ánh trên thị trường chứng khoán.
Ông Lê Việt Hùng, Trưởng phòng Tư vấn đầu tư, Công ty Chứng khoán VPS cho rằng, ngành đầu tư công trong nửa cuối năm có thể khởi sắc hơn giai đoạn đầu năm. Các doanh nghiệp trong lĩnh vực này có thể chưa hưởng lợi trực tiếp ngay trong kết quả kinh doanh, nhưng câu chuyện đầu tư công vẫn có thể trở thành động lực cho giá cổ phiếu.
Diễn biến trên thị trường trong tháng 8 phần nào cho thấy điều đó. Rõ nhất là trong phiên 12/8, KSB có thời điểm tăng kịch biên độ chỉ sau chưa đầy 30 phút giao dịch, kéo theo sự khởi sắc của một số cổ phiếu cùng nhóm như FCN, HHV, LCG, VCG và CTD.
Theo ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Mirae Asset, các cổ phiếu xây dựng hạ tầng, vật liệu xây dựng và doanh nghiệp thi công hiện giao dịch ở vùng định giá tương đối hấp dẫn so với lịch sử. Khi tiến độ giải ngân được cải thiện, mặt bằng định giá của nhóm này có thể được tái định giá.
Đặc biệt, nếu tỷ lệ giải ngân vượt 70% kế hoạch trong hai quý cuối năm, doanh thu, lợi nhuận và backlog của nhiều doanh nghiệp xây lắp có thể được cải thiện đáng kể. Mirae Asset ưu tiên theo dõi các doanh nghiệp xây lắp điện, hạ tầng năng lượng, thi công cao tốc và vật liệu xây dựng. Dù dòng tiền chưa thực sự quay trở lại nhóm vật liệu, đây có thể là cơ hội tích lũy đối với những doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, trước khi tiến độ giải ngân phản ánh rõ hơn vào kết quả kinh doanh.
Tuy nhiên, ông Trí lưu ý, nhà đầu tư vẫn cần ưu tiên các doanh nghiệp có sức khỏe tài chính tốt, đồng thời hạn chế những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy cao trong bối cảnh mặt bằng lãi suất chưa giảm đáng kể.
