Dòng tiền vẫn thận trọng trước áp lực bán ròng của khối ngoại và mặt bằng lãi suất cao
Dòng vốn ngoại vẫn rút ròng kỷ lục
Dù có một số phiên mua ròng nhẹ tuần qua, nhưng tính từ đầu tháng 9 đến ngày 20/10/2026, khối ngoại tiếp tục bán ròng 26.229 tỷ đồng trên sàn HOSE. Lũy kế từ đầu năm, giá trị bán ròng lên tới 119.377,2 tỷ đồng, với xu hướng rút vốn diễn ra trong tất cả các tháng.
Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc FiinGroup cho rằng, mặt bằng lãi suất USD cao là một trong những nguyên nhân khiến dòng vốn rời khỏi các thị trường mới nổi. Trong khi đó, hiệu quả đầu tư của nhiều quỹ cổ phiếu tại Việt Nam cũng kém tích cực.
Dù vậy, theo ông Thuân, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9 mở ra cơ hội thu hút dòng vốn mới. Để hiện thực hóa cơ hội này, thị trường cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, chất lượng doanh nghiệp và sự đa dạng của các sản phẩm tài chính.
Trong ngắn hạn, dòng vốn ngoại liên tục rút ròng cùng mặt bằng lãi suất trong nước neo cao tiếp tục gây sức ép lên các lĩnh vực nhạy cảm với chi phí vốn như chứng khoán và bất động sản, kéo giá nhiều cổ phiếu đi xuống. Gần đây, thông điệp điều hành theo hướng giảm mặt bằng lãi suất VND phần nào hỗ trợ tâm lý thị trường, giúp một số cổ phiếu phục hồi trong ngắn hạn.
Theo SSI Research, trong 9 tháng đầu năm 2026, giá trị giao dịch bình quân trên cả ba sàn đạt 25.600 tỷ đồng/phiên, giảm 12,6% so với mức bình quân 29.300 tỷ đồng/phiên của năm 2025. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, VN-Index giảm 6,5% trong 9 tháng. Trong đó, nhóm bất động sản giảm 30%, hàng tiêu dùng không thiết yếu giảm 22,2% và nguyên vật liệu giảm 15,4%.
Theo dữ liệu của Công ty Chứng khoán VNDIRECT, P/E thị trường, bao gồm nhóm Vingroup, ở mức 11,68 lần, thấp nhất từ đầu năm. Trong 5 năm qua, hệ số này từng xuống 10,86 lần và lên tới 17,25 lần, cho thấy định giá hiện tại đang ở vùng thấp nhưng chưa chạm đáy của cả giai đoạn.
Mặt bằng giá thấp cũng thể hiện ở nhiều cổ phiếu riêng lẻ. Các doanh nghiệp như TDC, IJC, DIG, LCG có cổ phiếu giao dịch dưới mệnh giá, trong khi những cái tên quen thuộc trong ngành thép và bất động sản như NKG, HSG, HDC, TCH cũng lùi về gần mệnh giá. Sau những tín hiệu về khả năng hạ lãi suất, một số cổ phiếu nhạy cảm với chi phí vốn đã phục hồi, thu hút dòng tiền trở lại.
Tuy nhiên, nhịp hồi phục trong một số phiên chưa đủ xác nhận xu hướng mới, nhất là khi nhiều cổ phiếu vẫn giao dịch dưới đường trung bình động 200 ngày (MA200). Sau gần 10 tháng có hiệu quả đầu tư kém tích cực, tâm lý thận trọng cũng khiến nhiều nhà đầu tư hạn chế giao dịch.
Định giá hấp dẫn nhưng cần thời gian xác lập xu hướng
Trong báo cáo chiến lược năm 2027, SSI Research dự báo VN-Index ở mức 1.940 điểm trong kịch bản cơ sở, dựa trên kỳ vọng lợi nhuận toàn thị trường tăng 10% so với năm 2026.
Theo đơn vị này, thị trường có thể tiếp tục giằng co trong nửa đầu năm 2027 do mặt bằng lãi suất cao. Đà phục hồi bền vững hơn có thể xuất hiện trong nửa cuối năm, khi áp lực lãi suất hạ nhiệt, các quỹ thụ động theo dõi chỉ số FTSE tăng cường giải ngân và kỳ vọng Việt Nam được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI trở thành động lực mới.
Đáng chú ý, P/E dự phóng năm 2027 của thị trường, nếu loại trừ nhóm Vingroup, chỉ ở mức 8,3 lần, tương đương hoặc thấp hơn một số giai đoạn khủng hoảng trước đây. SSI Research ước tính, dòng vốn thụ động theo dõi các chỉ số FTSE có thể đạt 2,7 tỷ USD trong năm 2027.
Tuy nhiên, đây vẫn là những kỳ vọng cho tương lai. Dòng vốn thực tế phụ thuộc vào lộ trình phân bổ vốn của các quỹ và điều kiện thị trường; trong khi mức định giá dự phóng chỉ được duy trì nếu doanh nghiệp hiện thực hóa được các mục tiêu lợi nhuận.
Kinh nghiệm qua các chu kỳ cho thấy, ở giai đoạn đầu của quá trình phục hồi, thị trường thường không thiếu cổ phiếu có định giá thấp mà thiếu niềm tin. Dòng tiền có xu hướng ưu tiên doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt, định giá hấp dẫn và động lực tăng trưởng rõ ràng. Chỉ khi xu hướng tăng được xác nhận, dòng tiền mới có cơ sở lan tỏa sang những cổ phiếu mang tính đầu cơ cao hơn.
Trong bối cảnh thị trường phân hóa, nhóm cao su thiên nhiên đáng chú ý nhờ giá hàng hóa tăng và triển vọng chuyển đổi một phần quỹ đất sang phát triển khu công nghiệp tại một số doanh nghiệp.
Từ ngày 6/11/2025 đến 20/10/2026, giá cao su thế giới tăng 52,4%, từ 1,68 USD/kg lên 2,56 USD/kg, mức cao nhất trong hơn 10 năm. Nguồn cung toàn cầu thắt chặt do diện tích khai thác suy giảm, vườn cây già cỗi và năng suất chịu ảnh hưởng của thời tiết, trong khi nhu cầu từ ngành sản xuất lốp xe vẫn được duy trì. Dù vậy, giá cao su vẫn có thể biến động theo tương quan cung - cầu và diễn biến kinh tế thế giới.
Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú (mã DPR) sở hữu 6.695 ha cao su tại Đồng Nai, 5.108 ha tại Kratie (Campuchia) và 935 ha tại Đắk Nông. Trong nửa đầu năm 2026, doanh thu tăng 63,3%, đạt 659,9 tỷ đồng; lợi nhuận sau thuế tăng 58,1%, lên 218,4 tỷ đồng.
Tại ngày 30/6/2026, DPR không có nợ vay, trong khi tiền và các khoản tương đương tiền đạt 2.313,2 tỷ đồng, chiếm 47,5% tổng tài sản.
Ngoài hoạt động cao su, doanh nghiệp còn được kỳ vọng hưởng lợi từ hai dự án Khu công nghiệp Bắc Đồng Phú mở rộng, quy mô 317 ha, và Nam Đồng Phú mở rộng, quy mô 480 ha. Theo Công ty Chứng khoán DSC, hai dự án được kỳ vọng hoàn tất thủ tục pháp lý trong năm 2026, tạo điều kiện triển khai cho thuê từ năm 2027. DSC ước tính, trong giai đoạn 2027-2030, hai dự án có thể đóng góp khoảng 965 tỷ đồng doanh thu mỗi năm. Tuy nhiên, triển vọng này còn phụ thuộc vào tiến độ pháp lý, triển khai hạ tầng và khả năng thu hút khách thuê.
Tương tự, Công ty cổ phần Cao su Phước Hòa (mã PHR) có cơ hội hưởng lợi từ giá cao su và quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Trong nửa đầu năm 2026, doanh thu tăng 28,7%, đạt 874,6 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế tăng 231,9%, lên 655,3 tỷ đồng. Cuối tháng 6, PHR có 160 tỷ đồng nợ vay ngắn hạn và 2.664,4 tỷ đồng tiền mặt, tương đương 38,1% tổng tài sản.
Theo quy hoạch sử dụng đất khu công nghiệp giai đoạn 2025-2030, khoảng 2.700 ha trong tổng quỹ đất 8.796 ha của PHR dự kiến có thể chuyển từ đất cao su sang đất khu công nghiệp. Công ty Chứng khoán SSI ước tính, trong giai đoạn 2026-2027, PHR có thể ghi nhận khoảng 1.440 tỷ đồng tiền đền bù đất cao su tại dự án Khu công nghiệp Cơ khí Thaco Bình Dương và 2.104 tỷ đồng từ phần còn lại của dự án Khu công nghiệp VSIP 3.
Tuy nhiên, nhà đầu tư cần phân biệt lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cao su với các khoản thu đền bù đất phát sinh theo tiến độ dự án. Những khoản thu này có thể tạo đột biến lợi nhuận trong từng năm nhưng không mang tính lặp lại thường xuyên.
Bên cạnh nhóm hưởng lợi từ hoạt động kinh doanh, câu chuyện IPO cũng được kỳ vọng tạo thêm động lực tái định giá thị trường. Công ty Chứng khoán HD vừa thông qua kế hoạch chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) với tỷ lệ 11,11% tổng lượng cổ phiếu lưu hành, tương ứng 121.785.476 cổ phiếu. Đợt chào bán dự kiến triển khai trong quý IV/2026, sau khi được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận.
HDBank (mã HDB) hiện sở hữu 90% vốn tại Chứng khoán HD. Theo kế hoạch công bố đầu năm, ngân hàng dự kiến IPO và niêm yết hai công ty thành viên là Chứng khoán HD và HD Saison trong năm 2026 nhằm tối ưu hóa hệ sinh thái tài chính.
Tuy nhiên, tác động của IPO đến giá trị cổ đông còn phụ thuộc vào giá chào bán, mức định giá sau niêm yết và khả năng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Nhìn tổng thể, định giá chứng khoán Việt Nam đã lùi về vùng thấp so với lịch sử, trong khi triển vọng nâng hạng và khả năng dòng vốn ngoại quay trở lại tạo cơ sở cho kỳ vọng trung hạn. Tuy nhiên, định giá thấp mới là điều kiện cần, chưa phải tín hiệu xác nhận thị trường đã tạo đáy.
Khi lãi suất mới xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt, còn thanh khoản và dòng vốn chưa chuyển biến rõ rệt, thị trường có thể tiếp tục phân hóa, thậm chí nhiều cổ phiếu còn giảm sâu trước khi hình thành xu hướng mới. Cơ hội vì thế không chỉ nằm ở những cổ phiếu dưới mệnh giá hay có P/E thấp, mà ở khả năng lựa chọn doanh nghiệp có nền tảng đủ vững để vượt qua giai đoạn khó khăn, đồng thời kiên nhẫn chờ tín hiệu xác nhận xu hướng từ thị trường.
