Sáng 21/1, tại Đại hội XIV của Đảng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh thay mặt Đảng ủy và lãnh đạo Bộ Xây dựng trình bày tham luận: “Đột phá phát triển kết cấu hạ tầng trong bối cảnh mới”.
Để góp phần thực hiện thành công đột phá chiến lược về phát triển kết cấu hạ tầng xác định trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng “Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức…”, lấy phát triển kết cấu hạ tầng làm công cụ dẫn dắt tái cấu trúc nền kinh tế trên cơ sở không gian phát triển và mô hình quản trị mới, Đảng ủy Bộ Xây dựng đề xuất một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.
Đề xuất đầu tiên là tiếp tục đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng; đề xuất cơ chế thí điểm, đặc thù cho các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia để rút ngắn thời gian chuẩn bị và thực hiện; phân cấp mạnh mẽ cho địa phương trong đầu tư, quản lý khai thác kết cấu hạ tầng; cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp.
Giải pháp thứ hai được ông Minh nêu là tiếp tục hoàn thiện hệ thống các quy hoạch ngành, hệ thống chỉ tiêu phát triển ngành với tầm nhìn dài hạn, đi trước một bước, mang tính ổn định lâu dài để dẫn dắt, định hướng, bảo đảm hiệu quả đầu tư, phát triển cân đối, hài hòa tổng thể giữa các lĩnh vực. Ưu tiên phân bổ nguồn lực cho kết cấu hạ tầng trọng điểm, có tính lan toả, liên kết vùng, tạo ra hành lang kinh tế mới.
Bộ trưởng nêu rõ, tập trung các mục tiêu trọng tâm như hình thành hệ thống 5.000 km đường cao tốc; triển khai đầu tư các tuyến đường sắt quốc gia trọng điểm; nâng công suất cảng biển lên 1,2-1,4 tỷ tấn (tăng 1,33 lần so với hiện nay là 900 triệu tấn/năm); nâng năng lực thông qua hệ thống cảng hàng không đạt khoảng 275 triệu hành khách (tăng 1,7 lần so với hiện nay là 155 triệu hành khách); phấn đấu hoàn thành mục tiêu có 1 triệu căn nhà ở xã hội sớm 2 năm và có trên 1,6 triệu căn vào năm 2030 so với mục tiêu; phấn đấu đạt mục tiêu đô thị hóa trên 50% đến năm 2030 (so với tỷ lệ đô thị hóa hiện nay khoảng 45%).
Với giải pháp thứ ba, ông Minh đề xuất chuyển hướng từ “huy động” sang “khơi thông và nuôi dưỡng” các nguồn lực cho đầu tư phát triển hạ tầng. Hoàn thiện cơ chế "Lấy hạ tầng nuôi hạ tầng" thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất để tái đầu tư; phát triển các công cụ tài chính mới như trái phiếu công trình, quỹ đầu tư hạ tầng để huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân và các định chế tài chính quốc tế. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng, tín dụng và thông tin quy hoạch; khuyến khích đầu tư tư nhân, đầu tư theo hình thức PPP vào các lĩnh vực trọng yếu để tạo môi trường đầu tư thuận lợi.
Tiếp theo, Bộ trưởng nêu giải pháp thứ tư, đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, tiến tới từng bước tự chủ về công nghệ. Đẩy mạnh nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, ứng dụng và phát triển các giải pháp công nghệ tiên tiến. Đặt mục tiêu doanh nghiệp Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ thi công đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, giảm phụ thuộc vào nhà thầu nước ngoài, mà trước hết trong lĩnh vực vận hành khai thác và tiến tới từng bước sản xuất. Đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh. Xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng số đồng bộ, coi đây là “hạ tầng cứng” của nền kinh tế số. Nghiên cứu phát triển các loại vật liệu tính năng cao, vật liệu tái chế nhằm tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.
Giải pháp thứ năm, đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Nghiên cứu, đề xuất tham gia các dự án hạ tầng để góp phần xây dựng mạng lưới giao thông vận tải kết nối đồng bộ và hiệu quả trong khu vực.
Thứ sáu, Bộ trưởng đề xuất phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đất nước trên mọi lĩnh vực trong kỷ nguyên mới. Trong đó, đặc biệt chú trọng công tác xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là người đứng đầu đủ phẩm chất, trình độ, năng lực, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Giải pháp cuối cùng được ông Minh đề cập là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát; phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, chống thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực xây dựng, giao thông, đặc biệt là kiểm tra, giám sát phòng ngừa từ sớm, từ xa.
“Ngành Xây dựng quyết tâm phát huy truyền thống “đi trước mở đường”, hoàn thành xuất sắc trọng trách phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu, bền vững. Qua đó, góp phần cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và tiến tới trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045”, Bộ trưởng cam kết.