“Con nó bán chưa? Bà nhớ phải bảo nó bán nhé…”, bố tôi dồn dập hối thúc mẹ tôi khi chứng kiến thị trường chứng khoán trong nước rơi tự do sau tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về áp thuế đối ứng cao chóng mặt với các đối tác thương mại, trong đó có Việt Nam vào hồi đầu tháng 4/2025.
Chứng kiến chỉ số VN-Index bốc hơi 60-70 điểm mỗi phiên, không ngày nào bố không liên tục giục tôi “bán hết đi” và khi không tác động được đến tôi, bố thúc ép qua mẹ.
Cả nhà tôi chơi chứng, hay nói mỹ miều là cả nhà đầu tư chứng khoán. Bố mẹ tôi, anh trai và tôi đều thuộc giới “chứng sĩ”. Mỗi người một tài khoản, không ai chơi chung với ai và không ai có cùng quan điểm với ai.
Người ngoài nhìn vào bữa tối của gia đình tôi chắc hẳn sẽ hình dung tới một cái sàn giao dịch chứng khoán với đầy đủ thành phần.
Sáng ngày 3/4/2025, khi thông tin về Mỹ áp mức thuế 46% áp lên hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam lan đi, thị trường chứng khoán giảm điểm không phanh, các thành viên trong gia đình tôi đều hoảng loạn, không biết thị trường sẽ đi về đâu và bán là hành động đầu tiên của bố tôi.
Phương pháp đầu tư của ông là mua bán theo thông tin chính sách. Chẳng hạn, khi có tin Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị về tháo gỡ khó khăn cho thị trường bất động sản, ông nhảy vào mua cổ phiếu của các doanh nghiệp bất động sản phía Nam - đang có những dự án đang gặp vướng mắc pháp lý.
Lãi 20% sau mấy phiên, ông chốt dần danh mục. Ngược lại, khi nhìn một chính sách dự kiến sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới doanh nghiệp mà ông đang nắm cổ phiếu, ông lập tức bán ra.
Chính vì vậy, khi nghe thông tin về mức thuế quan của Hoa Kỳ, ông là người đầu tiên trong gia đình bán ra cổ phiếu, bán sạch danh mục, trước khi các cổ phiếu đồng loạt nằm sàn. Và ngay sau đó, ông chuyển tiền ra kênh tiết kiệm ngân hàng.
Tôi và mẹ, hai người lựa chọn tiếp tục nắm giữ, thậm chí giải ngân ngay trong phiên giao dịch ngày hôm sau vào một số cổ phiếu ngân hàng. Không dám nói với ai, hai mẹ con ngồi chịu đựng mong rằng đây là quyết định đúng.
Qua đầu tuần sau, phiên “Thứ Hai đen tối” của thị trường chứng khoán Việt Nam, hai mẹ con lại tiếp tục giải ngân để “bắt” giá sàn. Đến phiên ngày Thứ Ba thì hai mẹ con nhận ra đây là quyết định sai lầm khi thị giá các cổ phiếu lại “bốc hơi” tiếp 7%.
Nếu phải dùng một bài hát để miêu tả về những ngày tháng đó, chắc không có bài nào phù hợp hơn “Tháng Tư là lời nói dối của em” của nhạc sĩ Phạm Toàn Thắng. Mọi quyết định đầu tư của tôi và mẹ đều thực hiện trong thầm lặng, không dám nói với ai về sai lầm của mình.
Cả nhà tôi đầu tư chứng khoán, mỗi người đi theo một trường phái, nhưng điều thú vị là… đều do một chị môi giới phụ trách. Trong những ngày tháng căng thẳng đó của gia đình tôi, chị cũng bị căng thẳng theo vì bố tôi thường xuyên dò hỏi về trạng thái tài khoản chứng khoán của con trai, xem “nó đã thực sự bán hết chưa”.
Thật may, đó cũng là phiên căng thẳng cuối cùng của gia đình tôi, khi thị trường bắt đầu “cầm máu” và hồi phục khi những thông tin mới cho thấy chính quyền ông Trump có lộ trình tạm hoãn việc áp thuế để mở đường cho các cuộc đàm phán thương mại, tức là không tồi tệ như những gì mọi người vẫn hình dung trước đó.
Nhớ lại những ngày khốc liệt của thị trường chứng khoán Việt Nam, của những “chứng sĩ” như tôi, không thể không nhắc tới tình huống éo le khi hai mẹ con bất đồng quan điểm về việc bán cổ phiếu, tôi đã âm thầm mua lại trên sàn khớp lệnh đúng số lượng cổ phiếu mẹ vừa bán ra vì nghĩ doanh nghiệp vẫn còn rất nhiều câu chuyện không thể bỏ lỡ.
Mỗi người một trường phái đầu tư, không ai giống ai, có sự đồng tình và cả sự bất đồng về quan điểm. Dòng tiền đầu tư như được luân chuyển ngay trong một mái nhà, từ phòng ngủ này sang phòng ngủ kia.
Câu chuyện trong mỗi bữa tối của gia đình tôi luôn xoay quanh chủ đề về doanh nghiệp, kinh tế vĩ mô, thời sự chính trị - xã hội. Từng thông tin, từ biến động nhân sự cấp cao của một doanh nghiệp trên sàn chứng khoán cho đến chính sách tiền tệ… đều được mang ra mổ xẻ. Từ bé, anh em tôi đã được tắm trong một môi trường như vậy.
Những câu chuyện, bài học thành công hay thất bại trên suốt hành trình đầu tư của bố mẹ và những người quen biết của ông bà, đặc biệt trong giai đoạn khốc liệt của thị trường chứng khoán năm 2008, hay 2018 cũng được bố mẹ chia sẻ khi chúng tôi còn rất nhỏ.
Sau này, khi xâu chuỗi những kiến thức trong trường đại học với những câu chuyện thực tế được bố mẹ kể bên bàn ăn, chúng tôi “giắt lưng” được kha khá kiến thức về đầu tư tài chính.
Đến khi anh em tôi được bố mẹ cấp tiền đầu tư, những cuộc nói chuyện trong gia đình càng trở nên sôi nổi hơn. Mọi người thường nói đùa: Nếu trong nhà có người làm “chứng sĩ” thì không ai dám khoe. Thật may gia đình tôi không bị như vậy, không ai hỏi vì mọi người đều biết cả nhà này đều là “chứng sĩ”!
Ở một lăng kính khác, dẫu là những thành viên trong cùng một gia đình, nhưng mỗi người trong gia đình tôi lại đại diện cho một nhóm nhà đầu tư cá nhân trên thị trường. Anh trai tôi rất thích penny, cứ cổ phiếu nào trong nhóm này tăng trần liên tiếp 2 hôm, anh mới quyết định mua vào.
Mẹ tôi thì ngược lại, cổ phiếu càng có định giá rẻ, càng được ít người nói đến thì càng lựa chọn, không cần quá quan tâm về thanh khoản hay đà tăng của cổ phiếu. Thị trường chứng khoán tạo được một chủ đề chung kết nối gia đình với nhau. Dẫu có những lúc căng thẳng, nhưng lại tìm được sự đồng cảm từ chính những người trong nhà. Tôi thấy mình may mắn vì điều đó.
Mỗi khi một thành viên trong nhà chốt khoản lãi tốt, hay nhận cổ tức đều mời cả nhà đi ăn nhà hàng. Khi thị trường diễn biến xấu, cả nhà quây quần bên mâm cơm gia đình, thảo luận và động viên nhau đợi thị trường tốt lên.
Nhìn lại năm 2025, việc giữ lại danh mục qua những cú sụt giảm mạnh và mạnh dạn giải ngân vào lúc khốc liệt nhất của thị trường đã giúp tôi có kết quả đầu tư vượt trội và tôi đã mời cả nhà ra nhà hàng ăn mừng. Một năm đầy biến động và nhiều câu chuyện kỳ tích của thị trường chứng khoán Việt Nam.
2026 đang mở ra một trang mới, những mốc mới của nền kinh tế và thị trường chứng khoán. Mỗi nhịp đập của thị trường đang có sự đồng hành của hàng chục triệu nhà đầu tư cá nhân, trong đó có các thành viên của gia đình tôi.