Tiền lớn vẫn “cô đặc”
Một trong những biểu hiện rõ nhất của sự phân hóa là độ rộng thị trường chưa theo kịp đà tăng của chỉ số. Sức kéo VN-Index chủ yếu đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi phần lớn cổ phiếu còn lại chưa thu hút được dòng tiền tương xứng.
Sự “cô đặc” của dòng tiền cũng phản ánh tâm lý thận trọng sau một nhịp hồi phục đáng kể. Dòng vốn có xu hướng chọn lọc hơn, ưu tiên những cổ phiếu có thanh khoản cao, nền tảng cơ bản tốt và câu chuyện tăng trưởng rõ ràng. Dòng vốn ngoại cũng vận động tương tự khi mua ròng ở VN30 nhưng bán ròng khá rõ tại nhóm vốn hóa vừa và nhỏ. Ngay cả với nhóm được kỳ vọng hưởng lợi từ nâng hạng, giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài cũng phân hóa theo từng cổ phiếu thay vì mua đồng loạt.
Sự cô đặc còn thể hiện rõ trong cơ cấu thanh khoản. Ông Nguyễn Văn Trúc, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán Quốc Gia cho biết, có phiên nhóm bất động sản chiếm hơn 30% tổng giá trị giao dịch, vượt ngân hàng với khoảng 26%. Chỉ hai nhóm này đã chiếm hơn 56% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường, trong đó đà tăng của VIC, VHM đóng vai trò đáng kể.
Ở chiều ngược lại, công nghệ, bán lẻ và y tế vẫn chỉ chiếm dưới 3% tổng giá trị giao dịch mỗi ngành. Đây là dấu hiệu cho thấy dòng tiền lớn chưa sẵn sàng phân bổ rộng.
Một phần nguyên nhân đến từ chi phí vốn. Theo ông Trúc, lãi suất margin đang phổ biến trong khoảng 13,5-14%/năm. Chi phí vốn cao khiến dòng tiền khó duy trì vị thế dài hạn ở những cổ phiếu thiếu thanh khoản hoặc chưa có chất xúc tác đủ mạnh.
Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở tổng giá trị mua - bán ròng, mà còn ở sự phân hóa ngay trong nhóm doanh nghiệp vốn hóa lớn. Điều này cho thấy dòng vốn ngoại đang lựa chọn từng cổ phiếu dựa trên định giá, triển vọng và khả năng đáp ứng tiêu chí đầu tư, thay vì mua đồng loạt theo câu chuyện nâng hạng.
Đặc biệt, đợt giải ngân đầu tiên theo lộ trình sau khi thị trường được FTSE nâng hạng mới tương ứng khoảng 10% tỷ trọng mục tiêu, với dòng vốn ước tính khoảng 220 triệu USD, tương đương 5.760 tỷ đồng. Vì vậy, ý nghĩa lớn hơn của nâng hạng nằm ở việc cải thiện vị thế và khả năng thu hút dòng vốn dài hạn cho thị trường Việt Nam, thay vì kỳ vọng một cú huých thanh khoản tức thời.
Ông Trần Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu, Công ty Chứng khoán Dầu khí nhận định, dòng tiền vẫn ưu tiên các cổ phiếu vốn hóa lớn và những mã hưởng lợi trực tiếp từ câu chuyện FTSE. Tuy nhiên, khi VN-Index đã tăng khá mạnh và định giá của một số cổ phiếu dẫn dắt được đẩy lên cao, dòng tiền bắt đầu có xu hướng tìm kiếm mặt bằng giá và câu chuyện mới.
Nhận diện điểm đến của dòng tiền
Khi VN-Index đã tăng khá mạnh và định giá của một số cổ phiếu dẫn dắt được đẩy lên cao, dòng tiền bắt đầu có xu hướng tìm kiếm mặt bằng giá và câu chuyện mới.
Khi dòng tiền vẫn tập trung ở một số cổ phiếu vốn hóa lớn, câu hỏi đáng quan tâm trước quý IV là liệu tiền có tiếp tục “neo” ở nhóm dẫn dắt hay bắt đầu tìm kiếm những điểm đến mới.
Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Trưởng phòng Tư vấn đầu tư, Trung tâm Kinh doanh 01, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhiều cổ phiếu đã chiết khấu 20-30%, tạo mặt bằng đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền mới. Trong khi nhóm vốn hóa lớn vẫn giữ vai trò quan trọng đối với chỉ số, tâm điểm dòng tiền có thể từng bước chuyển sang những cổ phiếu đầu ngành đã điều chỉnh sâu nhưng còn triển vọng kinh doanh và câu chuyện tái định giá.
Quá trình nâng hạng đang tạo thêm một tiêu chí lựa chọn cho dòng vốn lớn. Việc Việt Nam bước vào lộ trình gia nhập các chỉ số thị trường mới nổi của FTSE không chỉ mang lại kỳ vọng về dòng vốn ETF, mà quan trọng hơn, mở rộng khả năng tiếp cận của các quỹ đầu tư quốc tế, đặc biệt là dòng vốn chủ động.
Theo ông Sơn, dòng vốn P-note cũng có khả năng quay trở lại trong bối cảnh đồng USD suy yếu, kỳ vọng nới lỏng chính sách tiền tệ của Mỹ rõ nét hơn, Việt Nam bước vào lộ trình nâng hạng và nhiều cổ phiếu đã có mức chiết khấu đáng kể. Dòng vốn này thường ưu tiên doanh nghiệp vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có câu chuyện tăng trưởng hoặc tái định giá rõ ràng. Do đó, nếu dòng tiền ngoại trở lại, khả năng lan tỏa đồng đều vẫn thấp mà nhiều khả năng tập trung vào một số doanh nghiệp đáp ứng tốt tiêu chí của nhà đầu tư tổ chức.
Trong bức tranh đó, chứng khoán tiếp tục là một trong những nhóm đáng chú ý. Nhóm này hưởng lợi từ thanh khoản thị trường, dư nợ cho vay ký quỹ và sự mở rộng của thị trường vốn khi nâng hạng. Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng giá và phân hóa mạnh, dòng tiền có thể không còn lựa chọn theo cách “mua cả ngành”. Những công ty có vốn chủ sở hữu lớn, thị phần tốt, khả năng quản trị rủi ro cho vay margin và cơ cấu doanh thu ít phụ thuộc vào tự doanh sẽ có lợi thế hơn trong việc thu hút dòng vốn dài hạn.
Ông Đào Hồng Dương, Giám đốc Phân tích, Công ty Chứng khoán VPBank cho rằng, ngân hàng vẫn là nhóm khó đứng ngoài danh mục của các tổ chức nhờ quy mô vốn hóa, thanh khoản và vai trò đối với nền kinh tế. Song cơ hội đang chuyển từ câu chuyện tăng trưởng tín dụng đơn thuần sang chất lượng tăng trưởng. Chi phí huy động và áp lực thanh khoản vẫn ở mức cao, khiến khả năng duy trì biên lãi ròng (NIM), chất lượng tài sản và năng lực kiểm soát nợ xấu trở thành những tiêu chí quan trọng hơn.
Theo ông Dương, những ngân hàng có CASA tốt, thanh khoản ổn định, chất lượng tài sản được kiểm soát và còn dư địa tăng trưởng tín dụng sẽ có lợi thế. Các mã như VPB, TCB, HDB đang có những tín hiệu đáng chú ý, trong khi CTG, MBB có thể được theo dõi ở các nhịp điều chỉnh. Với dòng vốn tổ chức, yếu tố quyết định không chỉ là cổ phiếu chưa tăng nhiều, mà còn là khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận trong môi trường chi phí vốn còn nhiều sức ép.
Một hướng dịch chuyển khác có thể đến từ thép, đầu tư công và dầu khí - những nhóm gắn với chu kỳ đầu tư của nền kinh tế. Ngành thép được hỗ trợ bởi nhu cầu nội địa, đầu tư hạ tầng và sự phục hồi của hoạt động xây dựng. Trong đó, HPG tiếp tục là đại diện đáng chú ý nhờ quy mô, thanh khoản và khả năng hưởng lợi đồng thời từ đầu tư công và câu chuyện nâng hạng.
Đối với dầu khí, việc các dự án lớn bước vào giai đoạn triển khai có thể tạo thêm chất xúc tác. Tuy nhiên, thay vì dòng tiền đầu cơ theo biến động giá dầu, sự chú ý có khả năng tập trung vào những doanh nghiệp có backlog lớn, dòng tiền tốt và hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động thượng nguồn hoặc xây lắp dầu khí.
Bất động sản là một nhóm đáng chú ý khác nhưng mức độ phân hóa có thể cao hơn. Khi lãi suất và chi phí vốn vẫn gây áp lực lên những doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy lớn, dòng tiền nhiều khả năng ưu tiên doanh nghiệp có dự án đầy đủ pháp lý, khả năng bàn giao và tạo dòng tiền thực. VIC, VHM vẫn có ảnh hưởng đáng kể tới chỉ số, trong khi bất động sản khu công nghiệp và các doanh nghiệp hưởng lợi từ phát triển hạ tầng cũng có thể thu hút sự quan tâm nhờ triển vọng FDI và đầu tư trong nước.
Bên cạnh các nhóm truyền thống, bán lẻ, công nghệ và những doanh nghiệp gắn với câu chuyện tái cấu trúc, cổ phần hóa, thoái vốn cũng có thể trở thành điểm đến khi dòng tiền tìm kiếm những cơ hội chưa được phản ánh đầy đủ vào giá. Trong bối cảnh đó, sự phân hóa nhiều khả năng tiếp tục là đặc điểm nổi bật của thị trường trong thời gian tới.