Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh làm việc với đối tượng trong vụ án Bún Chả TV. Ảnh: A05 - Bộ Công an
Không khoan nhượng với vi phạm bản quyền
Ngày mai (12/6), FIFA World Cup 2026 bắt đầu khởi tranh với 104 trận đấu sẽ diễn ra trong 39 ngày. Đây cũng là cao điểm của cuộc chiến chống vi phạm bản quyền vốn là thực trạng nhức nhối diễn ra trong nhiều năm qua tại Việt Nam.
Trong một tháng cao điểm thực hiện Công điện 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng chức năng đã ngăn chặn truy cập đối với 1.073 trang web vi phạm. Trong đó, có 612 trang web truyền hình trái phép.
Đặc biệt, Bộ Công an đã triệt phá nhiều đường dây vi phạm nghiêm trọng trên môi trường mạng, trong đó có các trang web phát sóng bóng đá trái phép như CakhiaTV, Rakhoi TV, BunchaTV…
Cuối tháng 5/2026, Công an tỉnh Bắc Ninh cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh vừa khởi tố vụ án, khởi tố 10 bị can liên quan đường dây vận hành hệ thống website Bún Chả TV. Công an tỉnh Hưng Yên cũng triệt phá đường dây xâm phạm bản quyền tác giả, tổ chức đánh bạc và đánh bạc thông qua các trang Cà Khịa TV, Ra Khơi TV, Cá Heo TV..., khởi tố 23 bị can và đang mở rộng điều tra.
Trước đó, tháng 3/2026, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05 - Bộ Công an) phối hợp Công an tỉnh Hưng Yên triệt phá vụ án Xôi Lạc TV, khởi tố 38 đối tượng, thu giữ tiền mặt, ô tô hạng sang, tiền trong các tài khoản ngân hàng và kê biên các tài sản khác tổng giá trị hơn 300 tỷ đồng, quy mô số tiền liên quan vụ án lên tới gần 1.000 tỷ đồng…
Mặc dù bị triệt phá mạnh mẽ, nhưng những trang web phát sóng trái phép vẫn đang như vòi bạch tuộc, chặt đầu này lại mọc lên đầu khác. Các hệ sinh thái vi phạm bản quyền truyền hình bóng đá vẫn đang rục rịch chuẩn bị hoạt động ngoài biên giới Việt Nam. Những tổ chức này đã xây dựng chuyên mục về World Cup 2026 và sẵn sàng vi phạm.
 |
Cuộc chiến cam go
Theo đánh giá của Luật sư Diệp Năng Bình, Trưởng Văn phòng Luật sư Tinh Thông Luật, các vụ án như Xôi Lạc TV cho thấy, hoạt động vi phạm bản quyền số tại Việt Nam đã phát triển với quy mô rất lớn, có tổ chức chặt chẽ và mang đầy đủ đặc điểm của tội phạm công nghệ cao, chứ không còn là các hành vi phát sóng lậu nhỏ lẻ, tự phát. Phía sau các website phát sóng lậu là cả một hệ thống vận hành chuyên nghiệp với doanh thu đặc biệt lớn.
Điều đáng chú ý là, các đối tượng không hoạt động theo mô hình một website đơn lẻ, mà xây dựng cả một mạng lưới nền tảng phát sóng trái phép trên môi trường số. Khi một tên miền bị chặn hoặc bị xử lý kỹ thuật, lập tức xuất hiện tên miền khác thay thế nhằm duy trì lưu lượng người xem và nguồn thu quảng cáo.
Về bản chất, đây là mô hình kinh doanh nội dung số trái phép có tổ chức. Các đối tượng sử dụng trái phép tín hiệu truyền hình, các chương trình thể thao có bản quyền để thu hút lượng truy cập rất lớn, sau đó khai thác doanh thu từ quảng cáo, tài trợ hoặc điều hướng người dùng sang các nền tảng cá cược, cờ bạc trực tuyến.
Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu, Giám đốc Tổ chức Chống lừa đảo, thành viên Hiệp hội An ninh mạng quốc gia Việt Nam cho biết, các website vi phạm bản quyền thường không biến mất sau khi bị chặn, mà nhanh chóng đổi tên miền, chuyển máy chủ ra nước ngoài hoặc phát tán đường dẫn mới qua mạng xã hội để tiếp tục hoạt động.
Vì vậy, nếu chỉ chặn từng tên miền, thì giống như “cắt ngọn”, còn hệ thống phía sau vẫn tiếp tục vận hành. Hướng hiệu quả hơn là xử lý cả hệ sinh thái phía sau, từ nguồn phát nội dung lậu, hạ tầng kỹ thuật, quảng cáo, thanh toán, tài khoản nhận tiền đến các nhóm điều hành. Khó khăn nằm ở chỗ, nhiều thành phần có thể ở nước ngoài, dùng danh tính ẩn, thay đổi hạ tầng liên tục và lợi dụng nền tảng hợp pháp để che giấu hoạt động.
“Tình trạng xâm phạm bản quyền trên môi trường số là kết quả của sự kết hợp giữa động cơ kinh tế, thói quen xã hội và việc ứng dụng công nghệ”, ông Trần Hoàng, Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) nhận xét.
Theo đánh giá của Cục Bản quyền tác giả, tình trạng xâm phạm bản quyền trên môi trường số diễn ra ngày càng tinh vi, có tổ chức và xuyên biên giới. Các đối tượng vi phạm khai thác quảng cáo, cá cược trực tuyến, tài trợ ẩn danh, hoặc dẫn dụ người dùng sang các nền tảng khác để thu lợi bất chính. Lợi nhuận từ phát sóng lậu là rất lớn, trong khi chi phí để tạo lập website, thay đổi tên miền hoặc chuyển máy chủ ra nước ngoài tương đối thấp, khiến việc “xóa điểm này, mọc điểm khác” diễn ra liên tục.
Một nguyên nhân quan trọng khác là ý thức tôn trọng quyền tác giả, quyền liên quan của một bộ phận người dùng vẫn còn hạn chế. Nhiều người vẫn có tâm lý “xem miễn phí”, vô tình tiếp tay cho các nền tảng vi phạm tồn tại và phát triển. Khi lượng truy cập lớn, các đối tượng càng có điều kiện mở rộng hoạt động và thu lợi từ nội dung bất hợp pháp.
Ngoài ra, chế tài xử phạt trong một số trường hợp chưa đủ sức răn đe so với lợi ích kinh tế mà hành vi vi phạm mang lại. Việc xử lý hình sự các hành vi xâm phạm bản quyền trên môi trường mạng cũng còn gặp nhiều khó khăn về chứng minh thiệt hại, xác định chủ thể và yếu tố thương mại.
Các giải pháp chống vi phạm bản quyền
Ông Nguyễn Ngọc Hân, CEO Thủ Đô Multimedia cho rằng, muốn chặn các trang phát sóng lậu, bắt buộc phải sử dụng giải pháp công nghệ. Các giải pháp công nghệ có thể cung cấp một hệ sinh thái đồng bộ từ tiếp nhận tín hiệu, xử lý, phân phối, quản trị người dùng đến bảo vệ bản quyền nội dung số trên cùng một nền tảng thống nhất. Điều này không chỉ giúp ngăn chặn thất thoát doanh thu, bảo vệ bản quyền số, mà còn đóng vai trò quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Ở góc độ pháp lý, Luật sư Diệp Năng Bình nhận định, khó khăn lớn nằm ở cơ chế thực thi trong môi trường số, đặc biệt với các hành vi vi phạm xuyên biên giới, sử dụng công nghệ ẩn danh và dòng tiền điện tử. Vì vậy, cần hoàn thiện cơ chế xử lý nhanh đối với nội dung vi phạm trên môi trường mạng. Việt Nam cần xây dựng cơ chế thông báo và buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm trong thời hạn ngắn, tương tự mô hình của nhiều quốc gia.
Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của nền tảng trung gian biết có vi phạm nhưng không xử lý hoặc cố tình hưởng lợi từ nội dung vi phạm. Cần kiểm soát chặt dòng tiền bất hợp pháp và tăng cường hợp tác quốc tế để xử lý các hành vi vi phạm xuyên biên giới.
Đồng quan điểm, theo chuyên gia Ngô Minh Hiếu, xử lý vi phạm bản quyền trực tuyến cần cơ chế phối hợp nhanh giữa chủ sở hữu quyền, cơ quan quản lý, nhà mạng, nền tảng số, đơn vị quảng cáo và thanh toán; đồng thời cần ứng dụng công nghệ để phát hiện sớm website lậu, livestream lậu, nội dung sao chép và các hệ thống tái sinh tên miền.
Đặc biệt, cần xử lý nghiêm một số vụ điển hình, nhất là đường dây có doanh thu lớn, hoạt động có tổ chức, đồng thời truyền thông để người dùng hiểu rằng, nội dung lậu còn tiềm ẩn rủi ro mã độc, quảng cáo độc hại, đánh cắp tài khoản và lộ dữ liệu cá nhân.
Còn ông Trần Hoàng cho biết, cơ quan quản lý sẽ phối hợp với Bộ Công an, các nền tảng trung gian, doanh nghiệp quảng cáo và thanh toán điện tử để ngăn chặn nguồn thu bất chính, hướng tới xử lý tận gốc các đường dây tổ chức website lậu xuyên biên giới. Đối với các website đặt máy chủ ở nước ngoài, giải pháp sẽ không chỉ dừng ở xử lý hành chính trong nước, mà còn tăng cường hợp tác quốc tế.
“Chúng tôi sẽ phối hợp với các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, nền tảng xuyên biên giới và cơ quan thực thi của các quốc gia khác để xác minh, chia sẻ dữ liệu và xử lý chủ thể vi phạm. Mục tiêu không chỉ là chặn một vài website cụ thể, mà là từng bước làm giảm nguồn thu, giảm khả năng tiếp cận người dùng và nâng chi phí hoạt động của các nền tảng vi phạm”, ông Hoàng cho biết.
