Việc hai nhóm quỹ ngoại liên tiếp nâng sở hữu tại CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (HOSE: PNJ) lên trên 5% đang thu hút sự chú ý của thị trường, đặc biệt khi diễn ra ngay trước thời điểm có những thông tin mới liên quan đến kết luận của cơ quan chức năng với doanh nghiệp.
Theo công bố, nhóm quỹ T. Rowe Price đã mua thêm 525.300 cổ phiếu PNJ trong ngày 13/8, qua đó nâng tỷ lệ sở hữu lên 5,07% và chính thức trở thành cổ đông lớn. Chỉ một ngày sau, đến lượt nhóm quỹ Sprucegrove mua vào khoảng 1,6 triệu cổ phiếu PNJ, đưa tỷ lệ sở hữu lên 5,04%. Như vậy, chỉ trong hai phiên liên tiếp, hai tổ chức đầu tư quốc tế đã cùng vượt ngưỡng 5% tại PNJ.
T. Rowe Price: “người khổng lồ” quản lý gần 1.900 tỷ USD
Trong hai cái tên mới xuất hiện tại PNJ, T. Rowe Price là tổ chức có quy mô đặc biệt lớn. Được thành lập năm 1937 tại Baltimore, Mỹ, T. Rowe Price là một tổ chức quản lý đầu tư toàn cầu, cung cấp các sản phẩm và dịch vụ từ quỹ tương hỗ, quản lý tài khoản riêng biệt, dịch vụ tư vấn phụ, các giải pháp cho nhà đầu tư tổ chức đến dịch vụ quản lý tài sản hưu trí.
Theo thông tin cập nhật trên website của doanh nghiệp, T. Rowe Price Group đang quản lý khoảng 1.860 tỷ USD tài sản tính đến ngày 31/7/2026. Nếu tính theo số liệu ngày 30/6/2026, quy mô tài sản quản lý đạt khoảng 1.890 tỷ USD. Quy mô này khiến khoản đầu tư vào PNJ, dù được nhìn nhận là một giao dịch đáng chú ý trên thị trường Việt Nam, chỉ là một phần rất nhỏ trong một danh mục đầu tư toàn cầu.
T. Rowe Price xây dựng hoạt động đầu tư dựa trên nghiên cứu cơ bản và cách tiếp cận chủ động. Một đặc điểm đáng chú ý khác là T. Rowe Price không chỉ quản lý tiền cho nhà đầu tư cá nhân. Hệ sinh thái khách hàng của tổ chức này bao gồm nhà đầu tư tổ chức, hưu trí, cố vấn tài chính và các định chế đầu tư.
T. Rowe Price đề cao xu hướng đầu tư tạo tác động. Trong một nghiên cứu về đầu tư tạo tác động của các chủ sở hữu tài sản tổ chức, T. Rowe Price công bố một xu hướng đáng chú ý: các nhà đầu tư tổ chức ngày càng chuyển từ những cam kết mang tính định hướng sang các chiến lược đầu tư cụ thể, có hệ thống và có khả năng đo lường.
Nghiên cứu dựa trên dữ liệu của 22 tổ chức đầu tư, tổng cộng quản lý khoảng 3.500 tỷ USD tại 10 quốc gia, cho thấy ba ưu tiên nổi bật đang hình thành. Thứ nhất là thể chế hóa đầu tư tạo tác động, tức đưa các mục tiêu, cơ chế quản trị và hệ thống đo lường tác động trở thành một phần thường xuyên của hoạt động đầu tư. Thứ hai là mở rộng sang nhiều loại tài sản, thay vì chỉ tập trung vào một số khoản đầu tư chuyên biệt, các tổ chức có xu hướng xem xét cả cổ phiếu niêm yết và trái phiếu công chúng trong chiến lược đầu tư tạo tác động. Thứ ba là tăng khả năng chống chịu và thích ứng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường và môi trường chính sách toàn cầu ngày càng biến động.
Dĩ nhiên, việc T. Rowe Price mua cổ phiếu PNJ không đồng nghĩa có thể kết luận đây là một khoản đầu tư theo tiêu chí impact investing. Các thông tin công bố hiện có không cho phép khẳng định mục tiêu cụ thể đằng sau giao dịch.
Sprucegrove (Canada) với phong cách độc đáo
Nếu T. Rowe Price gây chú ý bởi quy mô khổng lồ, Sprucegrove lại tạo dấu ấn bằng một câu chuyện hoàn toàn khác. Sprucegrove Investment Management là công ty quản lý đầu tư độc lập của Canada, chuyên về cổ phiếu quốc tế và cổ phiếu toàn cầu cho các nhà đầu tư tổ chức tại Canada, Mỹ và nhiều thị trường trên thế giới.
Doanh nghiệp được thành lập năm 1993 bởi John Watson, Peter Clark và Ian Fyfe, ba nhà quản lý từng có 15 năm làm việc cùng nhau tại Confederation Life. Tuy nhiên, lịch sử đầu tư của nhóm sáng lập đã bắt đầu từ năm 1985, khi họ cùng triển khai Confederation Life International Common Stock Fund. Ngay trong năm thành lập, Sprucegrove đã đạt 1 tỷ USD tài sản quản lý. Sau đó, quy mô tiếp tục tăng lên 5 tỷ USD năm 1998, 10 tỷ USD năm 2003 và 20 tỷ USD năm 2005.
Điều đặc biệt ở Sprucegrove là cấu trúc sở hữu, 100% doanh nghiệp thuộc sở hữu của nhân viên. Theo giới thiệu của công ty, việc duy trì sở hữu độc lập giúp Sprucegrove bảo vệ định hướng dài hạn và tập trung vào lợi ích của khách hàng, thay vì chịu áp lực từ các cổ đông bên ngoài. Công ty cũng nhấn mạnh triết lý đầu tư nhất quán, kỷ luật và xây dựng danh mục gồm những doanh nghiệp chất lượng với mức định giá hấp dẫn. Đây là mô hình khá khác so với các tập đoàn quản lý tài sản đại chúng quy mô lớn.
Sprucegrove là doanh nghiệp đã trải qua nhiều chu kỳ thị trường lớn. Từ bong bóng tài sản tại Nhật Bản đầu những năm 1990, khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2008 cho tới cú sốc Covid-19 năm 2020, công ty liên tục duy trì hoạt động đầu tư vào cổ phiếu quốc tế và toàn cầu.
Sprucegrove cũng trở thành bên ký kết các Nguyên tắc đầu tư có trách nhiệm của Liên Hợp Quốc (UN PRI) từ năm 2016. Hiện doanh nghiệp cung cấp các chiến lược đầu tư International, Global, All-Country World và các chiến lược cổ phiếu quốc tế khác cho nhà đầu tư tổ chức. Trên website, Sprucegrove nhấn mạnh họ không đánh giá thành công đơn thuần bằng quy mô tài sản quản lý mà bằng độ dài và chất lượng của mối quan hệ với khách hàng. Nhiều quan hệ hợp tác với khách hàng của công ty đã kéo dài hàng thập kỷ.
Hai tổ chức có quy mô, cấu trúc và lịch sử khác nhau. Một bên là T. Rowe Price, tổ chức quản lý tài sản gần 1.900 tỷ USD, có lịch sử từ năm 1937, hiện diện trên nhiều loại tài sản và thị trường.
Một bên là Sprucegrove, công ty quản lý đầu tư độc lập, 100% thuộc sở hữu nhân viên, bắt đầu từ năm 1993 nhưng có nền tảng đầu tư quốc tế từ năm 1985. Việc cùng vượt ngưỡng 5% tại PNJ trong hai ngày liên tiếp tạo ra một điểm giao đáng chú ý, cùng lựa chọn một doanh nghiệp Việt Nam để đưa vào danh mục ở tỷ lệ để trở thành cổ đông lớn.
Tất nhiên, từ những giao dịch này chưa thể kết luận về mục tiêu đầu tư cụ thể, mức giá mục tiêu hay quan điểm của hai tổ chức đối với PNJ. Việc mua cổ phiếu cũng có thể nằm trong các danh mục, quỹ hoặc chiến lược đầu tư khác nhau mà nhà đầu tư bên ngoài không có đầy đủ thông tin. Nhưng xét ở góc độ thị trường vốn, sự xuất hiện của những tổ chức như T. Rowe Price và Sprucegrove vẫn là một tín hiệu đáng chú ý.
Việc doanh nghiệp Việt Nam được đưa vào danh mục của những nhà quản lý tài sản quốc tế có lịch sử hàng chục năm, một mặt phản ánh mức độ kết nối ngày càng sâu của doanh nghiệp Việt Nam với dòng vốn tổ chức toàn cầu, mặt khác có thể là tín hiệu về việc những doanh nghiệp Việt hàng đầu đang ở trong tầm ngắm khi định giá trở nên rất rẻ.