Cơ hội đón dòng vốn ngoại sẽ phân hóa theo quy mô vốn dự kiến, thanh khoản và dư địa sở hữu nước ngoài của từng cổ phiếu
Không phải cứ “lọt rổ” là hút vốn như nhau
Ngày 21/8, FTSE Russell công bố danh mục cổ phiếu Việt Nam tham gia bộ chỉ số FTSE Global Equity Index Series (FTSE GEIS). Sau khi việc nâng hạng đã được xác nhận, thị trường chuyển sang câu hỏi cụ thể hơn: cổ phiếu nào thực sự có khả năng đón dòng vốn ngoại và được tái định giá.
Đáng chú ý, dòng vốn liên quan đến nâng hạng sẽ không đổ vào thị trường cùng một thời điểm. Quá trình đưa cổ phiếu Việt Nam vào FTSE GEIS được thực hiện qua 4 giai đoạn, từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Trong đợt đầu vào tháng 9/2026, các quỹ chỉ số mới phân bổ 10% tỷ trọng dự kiến đối với cổ phiếu Việt Nam.
2 quỹ ETF quản lý gần 1 tỷ USD sẽ bán cổ phiếu nào trong quý III?
Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu ngành và cổ phiếu, Công ty Chứng khoán MB, tỷ trọng phân bổ lần lượt là 10%, 20%, 35% và 35% qua 4 giai đoạn. Điều này đồng nghĩa dòng vốn thụ động sẽ vào thị trường theo từng đợt, thay vì tập trung toàn bộ trong tháng 9.
Lộ trình kéo dài vừa hạn chế cú sốc cung - cầu tại các thời điểm cơ cấu, vừa giúp tác động của dòng vốn ngoại được phân bổ trong nhiều quý.
Ông Phạm Nguyên Long, Trưởng phòng Phân tích, Công ty Chứng khoán Thiên Việt (TVS) cho biết, dữ liệu cổ phiếu phục vụ kỳ đánh giá được chốt tại ngày 30/6/2026. Để được lựa chọn vào FTSE GEIS, cổ phiếu phải vượt qua nhiều bộ lọc.
Trước hết là tiêu chí vốn hóa. Doanh nghiệp phải nằm trong Top 98% vốn hóa toàn phần của khu vực, đồng thời tỷ trọng của mỗi doanh nghiệp bị giới hạn tối đa ở mức 10%. Ngưỡng vốn hóa của khu vực châu Á - Thái Bình Dương không bao gồm Trung Quốc và Nhật Bản là 483,3 triệu USD, dựa trên dữ liệu ngày 31/3/2026. Bên cạnh đó, cổ phiếu phải có tỷ lệ tự do chuyển nhượng (free-float) từ 5% trở lên và tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn lại (room ngoại) tối thiểu 20%.
Thanh khoản cũng là điều kiện quan trọng. Cổ phiếu phải vượt qua bài kiểm tra thanh khoản trung vị, với vòng quay tối thiểu 0,05% lượng cổ phiếu lưu hành sau khi điều chỉnh theo tỷ lệ tự do chuyển nhượng và hệ số đầu tư, trong ít nhất 10/12 tháng trước kỳ rà soát.
Những cổ phiếu được tái định giá bền vững sẽ không đơn thuần là các mã có tên trong “rổ”, mà là những doanh nghiệp đủ sức hấp thụ cả dòng vốn thụ động lẫn dòng vốn chủ động trong chu kỳ hậu nâng hạng.
Những tiêu chí này cho thấy cơ hội đón vốn ngoại sẽ tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, thanh khoản tốt và còn đủ “room” cho nhà đầu tư nước ngoài, thay vì lan tỏa đồng đều trên thị trường.
Theo ước tính của TVS, nhóm có khả năng nhận lượng vốn đáng kể tập trung chủ yếu trong VN30, gồm VIC, VHM, HPG, VPB, MSN, FPT, VCB, VNM, SSI và STB. Trong đó, quy mô phân bổ vốn ước tính khoảng 559 triệu USD cho VIC, 156 triệu USD cho VHM, 83 triệu USD cho HPG, 57 triệu USD cho VPB, 54 triệu USD cho MSN, 52 triệu USD cho FPT, 48 triệu USD cho VCB, 46 triệu USD cho VNM và khoảng 39 - 40 triệu USD cho SSI và STB.
Tuy nhiên, quy mô tuyệt đối chưa phản ánh hết tác động lên giá cổ phiếu. Đáng chú ý hơn là tương quan giữa lượng vốn dự kiến và thanh khoản giao dịch bình quân. Theo ông Long, VIC và VHM có thể chịu tác động đáng kể nhất khi lượng vốn phân bổ dự kiến tương đương lần lượt khoảng 14 ngày và 6,3 ngày giao dịch bình quân. Tương quan này có thể tạo lực cầu đáng kể quanh các kỳ cơ cấu, nhất là tại những cổ phiếu có thanh khoản chưa tương xứng với lượng vốn cần phân bổ.
Từ dòng vốn thụ động đến cơ hội tái định giá
Nếu dòng tiền từ các quỹ mô phỏng chỉ số tạo tác động trực tiếp quanh các kỳ cơ cấu, thì kỳ vọng lớn hơn từ việc nâng hạng lại nằm ở dòng vốn chủ động.
TVS ước tính, dòng vốn chủ động có thể đạt khoảng 3 - 5 tỷ USD trong 12 - 18 tháng sau nâng hạng, lớn hơn đáng kể so với quy mô dòng vốn thụ động (từ các quỹ mô phỏng chỉ số).
Việc Việt Nam gia nhập nhóm thị trường mới nổi thứ cấp sẽ mở rộng phạm vi đầu tư của các quỹ thị trường mới nổi và quỹ toàn cầu đối với cổ phiếu Việt Nam. Theo đó, các doanh nghiệp đầu ngành, vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có nền tảng cơ bản tốt có thể hưởng lợi lâu dài hơn so với hiệu ứng cung - cầu ngắn hạn từ các ETF.
Bên cạnh VIC và VHM, các cổ phiếu như HPG, FPT, MSN, VCB, VPB, VNM và STB có thể có thêm dư địa tái định giá nhờ sự gia tăng phân bổ của các quỹ chủ động.
Ông Trần Thái Bình, Giám đốc cao cấp Nghiên cứu và Phát triển thị trường, Công ty Chứng khoán OCBS cũng cho rằng, tác động đáng chú ý hơn của nâng hạng nằm ở trung hạn. Lộ trình đưa Việt Nam vào FTSE GEIS kéo dài đến tháng 9/2027 khiến tác động mang tính cơ cấu, qua đó hỗ trợ thanh khoản, mở rộng cơ sở nhà đầu tư nước ngoài và từng bước cải thiện mặt bằng định giá của thị trường.
Trước thời điểm FTSE công bố danh mục, hiệu ứng “mua trước tin” vẫn có thể xuất hiện, nhưng giới phân tích cho rằng dòng tiền sẽ phân hóa mạnh.
Dòng vốn chủ động có thể tiếp tục tìm đến những cổ phiếu có khả năng được đưa vào FTSE GEIS, vốn hóa lớn, thanh khoản cao và được các ETF phân bổ tỷ trọng lớn. Ngược lại, những mã đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng nâng hạng nhưng khả năng vào rổ chưa chắc chắn có thể chịu áp lực chốt lời.
Ông Nguyễn Tiến Dũng cũng lưu ý, việc được đưa vào FTSE GEIS chỉ nên được xem là một chất xúc tác bổ sung. Yếu tố quan trọng hơn đối với quyết định đầu tư vẫn là nền tảng cơ bản và triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp.
Theo ông Phạm Nguyên Long, thời điểm sau khi FTSE công bố danh mục chính thức ngày 21/8 và trước kỳ phân bổ đầu tiên trong tháng 9 có thể phù hợp hơn để sàng lọc cơ hội. Khi đó, thành phần danh mục đã được xác nhận và lượng vốn dự kiến cho từng cổ phiếu có thể được ước tính rõ hơn, trong khi phần lớn tỷ trọng mục tiêu vẫn nằm ở các giai đoạn tiếp theo.
Điều này cũng làm thay đổi cách tiếp cận câu chuyện nâng hạng. Thay vì chạy theo tất cả cổ phiếu được dự báo “lọt rổ”, nhà đầu tư có thể tập trung vào ba yếu tố: quy mô vốn FTSE dự kiến phân bổ so với thanh khoản của từng mã, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận và mức định giá hiện tại.
Sau ngày 21/8, cuộc đua đón dòng vốn ngoại vì thế có thể bước sang giai đoạn thực chất hơn. Khi danh mục được xác định, kỳ vọng sẽ dần nhường chỗ cho những con số cụ thể về tỷ trọng và quy mô vốn. Với lộ trình kéo dài đến tháng 9/2027, những cổ phiếu được tái định giá bền vững sẽ không đơn thuần là các mã có tên trong “rổ”, mà là những doanh nghiệp đủ sức hấp thụ cả dòng vốn thụ động lẫn dòng vốn chủ động trong chu kỳ hậu nâng hạng.
