Thị trường vẫn tiếp tục trạng thái “xanh vỏ, đỏ lòng”, VN-Index vượt 1.900 điểm nhưng chỉ một số nhóm cổ phiếu có sóng tăng.
Nhìn về yếu tố vĩ mô, lãi suất huy động khó có thể hạ nhiệt ở quy mô lớn. Lãi suất qua đêm liên ngân hàng tuần cuối tháng 4 giảm về mức thấp nhất trong hơn một tháng tại 3,7%, nhưng nhanh chóng tăng trở lại và neo ở mức hơn 6%.
Mặc dù đã có nhiều nhà băng giảm lãi suất huy động trong tháng 4 sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, nhưng hiện trung bình lãi suất huy động 12 tháng của các ngân hàng vẫn ở mức cao tại 8,3-8,5%/năm (+2,6 điểm phần trăm so với đầu năm).
Nhiều thông tin và dữ liệu gần đây cho thấy bức tranh khá rõ về tình trạng “khát vốn” của doanh nghiệp Việt Nam. Nhu cầu đầu tư tăng mạnh, đặc biệt các dự án quy mô lớn song doanh nghiệp lại rơi vào trạng thái thiếu vốn trung dài hạn, khó tiếp cận các kênh huy động mới.
Kênh tín dụng ngân hàng vẫn là nguồn vốn chủ đạo, trong khi khả năng hấp thụ vốn bị giới hạn bởi lãi suất thực tế vẫn cao, điều kiện vay chặt chẽ, các doanh nghiệp trong hệ sinh thái của ngân hàng đặt ra những tham vọng lớn về đầu tư, yêu cầu tài sản đảm bảo… Thị trường trái phiếu doanh nghiệp chưa phục hồi hoàn toàn trở lại, tỷ trọng phát hành thành công chủ yếu rơi vào ngân hàng và các doanh nghiệp được ngân hàng hỗ trợ. Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa thực sự trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho nền kinh tế bởi thanh khoản chưa đồng đều, trồi sụt mạnh, độ tích cực thiếu lan tỏa...
Sự lệch pha giữa nhu cầu vốn dài hạn và nguồn vốn ngắn hạn ngày càng rộng. Doanh nghiệp cần vốn cho các dự án 5-10 năm nhưng phần lớn chỉ vay được ngắn hạn hoặc phải xoay vòng dòng tiền liên tục, làm gia tăng rủi ro thanh khoản.Trong khi đó, chi phí đầu vào, chi phí lao động và yêu cầu chuyển đổi số, chuyển đổi xanh ngày càng tăng.
Tình trạng “khát vốn” trong khi tăng trưởng tín dụng/GDP đã đến ngưỡng giới hạn 150% đặt ra yêu cầu cần phát triển mạnh hơn thị trường vốn để giảm phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng, bởi cấu trúc hiện nay khiến ngân hàng phải gánh vai trò cung cấp cả vốn ngắn hạn lẫn dài hạn cho nền kinh tế. Nếu điểm nghẽn vốn không được tháo gỡ, nguy cơ xảy ra tình trạng “cơ hội nhiều nhưng doanh nghiệp hụt hơi”. Đây có lẽ là bài toán sẽ được quan tâm và tập trung tìm lời giải trong thời gian tới, ở cả cấp độ doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhằm tiếp cận nguồn vốn đủ lớn, đủ dài hạn và có chi phí hợp lý để tận dụng chu kỳ tăng trưởng mới.
