Trong tuần này, ExxonMobil, Chevron, BP, Shell và TotalEnergies đã công bố tổng lợi nhuận ròng trong quý III đạt hơn 50 tỷ USD, trong bối cảnh giá xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay trên toàn cầu vẫn duy trì ở mức gần cao kỷ lục.
Shell đã nâng quy mô chương trình mua lại cổ phiếu lên 5 tỷ USD trong quý hiện tại, còn Exxon cam kết triển khai thêm một chương trình mua lại trị giá 20 tỷ USD vào năm 2027. Trong khi đó, BP chủ yếu sử dụng phần lợi nhuận tăng thêm để giảm nợ.
Lợi nhuận tăng nhờ mảng lọc dầu vốn đang vận hành gần hết công suất để tận dụng mặt bằng giá cao và bù đắp tình trạng thiếu hụt nguồn cung sau khi xung đột Trung Đông làm gián đoạn các chuyến hàng đi qua eo biển Hormuz.
Khoảng 10% công suất lọc dầu toàn cầu đã ngừng hoạt động trong năm nay, sau khi xung đột Trung Đông và Ukraine tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga. Các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Trung Quốc và Nga càng khiến thị trường thắt chặt hơn.
Các lãnh đạo trong ngành cho biết những điều kiện thúc đẩy biên lợi nhuận hiện nay sẽ còn kéo dài một thời gian nữa, trong khi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo tình trạng thiếu hụt dầu diesel có thể tiếp diễn đến năm 2027.
Trong khi đó, các tập đoàn dầu khí lớn chỉ thực hiện những khoản đầu tư nhỏ vào các nhà máy lọc dầu hiện có nhằm tăng sản lượng và nâng cao tỷ lệ sử dụng công suất, nhưng họ vẫn ngần ngại xây dựng các cơ sở mới tốn kém và mất nhiều năm mới có thể đi vào hoạt động.
Allen Good, chuyên gia phân tích tại Morningstar cho biết, vì nhu cầu nhiên liệu được dự báo cuối cùng sẽ suy giảm, nên “sẽ chẳng ai xây dựng một nhà máy lọc dầu mới tại châu Âu hay Mỹ, xét đến khoảng thời gian cần thiết để hoàn thành dự án… Tôi không nghĩ có ai tin rằng biên lợi nhuận hiện nay là bền vững”.
Exxon cho biết đang mở rộng cơ sở Baytown tại Texas. Tuy nhiên, công ty sẽ không tăng mức đầu tư vào lĩnh vực lọc dầu vượt quá 9 tỷ USD đã dành cho bốn năm tới. Năm 2023, Exxon đã hoàn tất dự án mở rộng trị giá 2 tỷ USD tại nhà máy lọc dầu Beaumont, cũng ở Texas.
Giám đốc điều hành BP Meg O’Neill cho biết, công ty không có kế hoạch bán thêm nhà máy lọc dầu nào sau khi thoái vốn cơ sở Gelsenkirchen tại Đức trong năm nay. Tuy nhiên, BP cũng sẽ không tăng công suất lọc dầu vào thời điểm hiện tại.
Bên cạnh đó, các công ty lọc dầu quy mô nhỏ hơn tại Mỹ cũng tỏ ra thận trọng trong việc đầu tư. Trong buổi công bố kết quả kinh doanh tuần này, Phillips 66 cho biết đang tập trung phần lớn nguồn vốn vào các tài sản thuộc phân khúc trung nguồn - bao gồm cơ sở hạ tầng lưu trữ hoặc vận chuyển các sản phẩm dầu đã qua tinh chế.
Brian Mandell, Phó chủ tịch điều hành phụ trách tiếp thị và thương mại của Phillips 66 cho biết: “Đây không phải là những khoản đầu tư mang tính đột phá với quy mô hàng tỷ đô la… Các khoản đầu tư này chỉ ở mức hàng chục hoặc hàng trăm triệu đô la, cho phép công ty từng bước nâng cao công suất và hiệu suất sử dụng các tài sản hiện có”.
Trong khi công suất lọc dầu tại Mỹ và châu Âu đang sụt giảm, thì các hoạt động đầu tư vào lĩnh vực này vẫn tiếp tục diễn ra ở những khu vực khác trên thế giới. Theo Ngân hàng Dự trữ Liên bang Dallas, kể từ năm 2019, Trung Quốc và khu vực Trung Đông đã bổ sung thêm 4,4 triệu thùng/ngày vào công suất lọc dầu, trong khi châu Âu và Bắc Mỹ lại cắt giảm 2,1 triệu thùng/ngày. Gần đây, các nhà máy lọc dầu mới đã bắt đầu đi vào hoạt động tại Nigeria, Ấn Độ và Mexico.
Joe DeLaura, chiến lược gia cấp cao về năng lượng tại Rabobank dự báo giá dầu sẽ đạt mức trung bình 120 USD/thùng trong nửa đầu năm tới. Trong cùng giai đoạn này, biên lợi nhuận lọc dầu diesel (crack spread) dự kiến sẽ duy trì ở mức khoảng 100 USD/thùng.
Trong bối cảnh các tập đoàn dầu khí vẫn tỏ ra dè dặt trong việc đầu tư xây dựng các cơ sở lọc dầu mới, bất chấp nguy cơ xung đột tại Trung Đông có thể leo thang, ông DeLaura cho rằng kịch bản này sẽ đẩy giá năng lượng lên cao hơn và làm gia tăng lạm phát toàn cầu.
“Iran và Mỹ nhiều khả năng sẽ nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng với quy mô lớn hơn đáng kể so với giai đoạn đầu của cuộc chiến. Cơ sở hạ tầng năng lượng có nguy cơ trở thành mục tiêu tấn công. Điều này sẽ đẩy crack spread của dầu diesel, xăng và cả dầu thô lên cao”, ông cho biết.