Đảm bảo tăng trưởng trên 10%, lạm phát khoảng 4,5%
Báo cáo trước Quốc hội về các nội dung đại biểu quan tâm sau phiên thảo luận hội trường về kinh tế - xã hội sáng 31/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn bày tỏ cảm ơn các đại biểu Quốc hội đã đóng góp ý kiến cho Chính phủ nhằm hoàn thiện 11 nhóm nhiệm vụ, giải pháp thực hiện kế hoạch năm 2027, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng trên 2 con số và kiểm soát lạm phát khoảng 4,5%.
Về tăng trưởng và lạm phát, Bộ trưởng cho biết, 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng kinh tế đạt 9,01%, lạm phát ở mức 4,52%. Trong khi đó, theo dự báo của Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ quốc tế, tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm nay ở mức 3,1%, cao hơn mức dự báo khoảng 2,8-3% đưa ra hồi đầu năm.
Một trong những yếu tố gây sức ép lên mặt bằng giá là diễn biến giá dầu do xung đột địa chính trị. Bộ trưởng dẫn số liệu giá dầu Brent bình quân năm 2026 khoảng 79 USD/thùng, trong khi tại thời điểm báo cáo dao động quanh 118-120 USD/thùng, tăng trên 50%. Xung đột địa chính trị tác động đến giá dầu, gây đứt gãy nguồn cung và ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ sở lọc hóa dầu.
"Trong bối cảnh đó, việc giữ lạm phát ở mức 4,52% là kết quả đáng ghi nhận", ông Tuấn nói.
Theo Bộ trưởng, bên cạnh điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, chặt chẽ, bảo đảm ổn định tỷ giá và lãi suất, chính sách tài khóa cũng được sử dụng để hỗ trợ kiểm soát giá cả.
Cụ thể, tổng quy mô các chính sách miễn, giảm thuế trong năm nay khoảng 240.000 tỷ đồng; số thuế được gia hạn khoảng 120.000 tỷ đồng. Tổng cộng, các chính sách này hỗ trợ khoảng 360.000 tỷ đồng.
Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ tiếp tục tính toán phương án giá điện, đồng thời Bộ Tài chính đã báo cáo Chính phủ về việc tiếp tục lùi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng. Theo đó, các sắc thuế đối với xăng, dầu được đưa về mức 0%, cùng với phần ngân sách dự kiến phải chi thêm khoảng 4.000 tỷ đồng.
Hướng tới quy mô thị trường trái phiếu bằng 50% GDP
Một nội dung khác được Bộ trưởng đề cập là huy động nguồn lực cho tăng trưởng. Theo kế hoạch tài chính 5 năm 2026-2030 đã được thông qua, để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần được huy động ở mức 40% GDP, đồng thời hệ số ICOR phải giảm về khoảng 4,5-4,8.
Quy mô huy động nguồn lực cho tăng trưởng trong giai đoạn này tăng 2,21 lần so với giai đoạn 2021-2025.
Trước băn khoăn của đại biểu về sự phụ thuộc lớn vào thị trường tín dụng, Bộ trưởng cho biết Chính phủ đã nhận diện vấn đề này và triển khai Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán. Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng và việc trình Quốc hội sửa đổi Luật Chứng khoán trong thời gian tới là những bước đi trong quá trình phát triển kênh huy động vốn này.
Theo số liệu Bộ trưởng đưa ra, trong 9 tháng đầu năm 2026, huy động vốn trên thị trường chứng khoán tăng 15% so với cùng kỳ. Trong đó, phát hành cổ phiếu ra công chúng tăng 60%, phát hành cổ phiếu riêng lẻ tăng 80%. Từ cuối năm 2025 đến nay, có 10 doanh nghiệp thực hiện IPO, huy động được trên 60.000 tỷ đồng, gấp 9 lần tổng số vốn huy động qua IPO trong cả giai đoạn 2021-2025.
| |
Toàn cảnh phiên họp sáng 31/10 |
Chiến lược phát triển thị trường trái phiếu đặt mục tiêu đến năm 2030, tổng vốn hóa thị trường đạt 120% GDP, so với mức khoảng 90% GDP hiện nay. Trong đó, quy mô thị trường trái phiếu hướng tới khoảng 50% GDP, thị trường sản phẩm phái sinh khoảng 20-30% GDP.
Để thực hiện các mục tiêu này, Bộ trưởng cho biết cần tiếp tục củng cố khuôn khổ pháp lý, bảo đảm công khai, minh bạch để thu hút nhà đầu tư; đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tránh tình trạng sở hữu quá cô đặc; đồng thời phát triển các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp để hỗ trợ nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Chuyển nguồn, tạm ứng lớn do khâu chuẩn bị dự án còn bất cập
Đối với các vấn đề về ngân sách nhà nước, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, đại biểu Quốc hội quan tâm đến chất lượng lập dự toán, tình hình chuyển nguồn và tạm ứng vốn.
Về lập dự toán, Bộ trưởng thừa nhận công tác phân tích, dự báo còn hạn chế, dẫn đến chênh lệch giữa dự toán và kết quả thực hiện. Năm 2025, thu ngân sách thực hiện tăng 36% so với dự toán và tăng 34% so với thực hiện năm 2024.
Lý giải kết quả này, Bộ trưởng cho biết, ngay từ đầu năm, các báo cáo dự báo tăng trưởng kinh tế chỉ ở mức khoảng 5,5-6,5%, nhưng kết thúc năm đạt 8,02%, khiến thu ngân sách tăng mạnh.
Bên cạnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Đất đai năm 2024 góp phần thúc đẩy nguồn thu từ đất. Năm 2025, thu từ đất đạt trên 700.000 tỷ đồng, trong đó thu từ sử dụng đất tăng khoảng 98%. Một số khoản thu bất thường khác cũng góp phần làm tăng thu, như chênh lệch thu chi của ngân hàng, bán vốn nhà nước và thu cổ tức.
Theo Bộ trưởng, để nâng cao chất lượng dự toán, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác phân tích, dự báo.
Về chuyển nguồn, số liệu quyết toán năm 2025 cho thấy số chuyển nguồn lên tới 1,8 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 40% dự toán. Nguyên nhân một phần do tăng thu lớn vào cuối năm, dẫn đến phải chuyển nguồn; mặt khác, nhiều dự án hạ tầng quan trọng được khởi công, triển khai có thời gian thực hiện dài nên cần chuyển vốn sang các năm tiếp theo. Ngoài ra, còn có nguồn chuyển sang để thực hiện chính sách tiền lương.
Bộ trưởng dẫn thực tế, một công trình nhóm B cần ít nhất 18 tháng đến 2 năm cho công tác chuẩn bị. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến giải ngân chậm trong khi số chuyển nguồn lớn. Đặc biệt, với các dự án sử dụng vốn ODA, quy trình điều chỉnh dự toán, thiết kế và các thủ tục liên quan phức tạp hơn do phải có sự thỏa thuận của phía nước ngoài, thậm chí phải ký lại hiệp định, kéo dài thời gian thực hiện.
Do đó, theo Bộ trưởng, khâu chuẩn bị dự án và tổ chức thực thi có ý nghĩa quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến độ, sớm đưa công trình vào khai thác, qua đó nâng cao hiệu quả đầu tư, giảm hệ số ICOR, giảm chuyển nguồn và tạm ứng.
Liên quan đến bố trí vốn cho các công trình phòng, chống lũ lụt, xâm nhập mặn và nước biển dâng tại Đồng bằng sông Cửu Long, Bộ trưởng cho biết kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030 bố trí 214.000 tỷ đồng hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách trung ương cho các vùng, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long.
Cộng thêm khoảng 56.600 tỷ đồng vốn ODA, tổng nguồn lực hỗ trợ vùng này thích ứng với biến đổi khí hậu tương đương khoảng 18% tổng mức hỗ trợ có mục tiêu của ngân sách trung ương trong nhiệm kỳ 2026-2030, gấp đôi giai đoạn 2021-2025.
Bộ trưởng cho biết, giai đoạn 2021-2025, nguồn vốn bố trí cho khu vực này là 108.000 tỷ đồng; giai đoạn 2026-2030 tăng lên 214.000 tỷ đồng. Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đàm phán với các tổ chức quốc tế để huy động thêm nguồn lực thực hiện các công trình.