Áp lực giấy phép con

(ĐTCK-online) Sau trạng thái có thể nói là im lặng từ khá nhiều bộ, ngành, địa phương khi thời điểm công bố các loại điều kiện kinh doanh của những ngành nghề kinh doanh có điều kiện không còn hiệu lực pháp lý vào ngày 1/9/2008 đã qua, việc Tổ công tác chuyên trách cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng Chính phủ đưa ra dự thảo hệ thống biểu mẫu và bản hướng dẫn rà soát thủ tục hành chính nhằm làm cơ sở xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện rà soát thủ tục hành chính có thể nói là một sự khởi động đầy áp lực.
Nhiều thủ tục hành chính trên thực tế đã không còn hiệu lực do thay đổi chính sách vẫn tiếp tục được thực hiện.

Bởi, đây là lần đầu tiên sau khá nhiều khuyến nghị từ giới chuyên gia nghiên cứu chính sách kinh tế, các yếu tố được coi là cơ bản và quan trọng nhất mà bất cứ thủ tục hành chính nào cũng phải đáp ứng đã được đưa ra. Đó là tính hợp pháp, sự cần thiết, sự phù hợp và chi phí cho các thủ tục hành chính đó. Nếu như tất cả thủ tục hành chính hiện hành được chính các cơ quan ban hành xem xét một cách nghiêm túc và đầy đủ trên cơ sở các mẫu biểu này, rất có thể một cuộc cải cách triệt để về thủ tục hành chính sẽ chính thức bắt đầu.

Cụ thể, dự thảo biểu mẫu về rà soát thủ tục hành chính gồm 19 câu; biểu mẫu về rà soát mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính gồm 13 câu và biểu mẫu về rà soát yêu cầu, điều kiện để thực hiện thủ tục hành chính gồm 16 câu. Như vậy, với những câu hỏi kiểu như toàn bộ hoặc một phần thủ tục hành chính có được quy định đúng thẩm quyền không, văn bản quy định thủ tục hành chính có phải là văn bản quy phạm pháp luật không, nội dung của thủ tục hành chính có trái với quy định của pháp luật không? Hoặc như mục tiêu quản lý của thủ tục này là gì, có thể thay thế bằng biện pháp khác mà vẫn đảm bảo mục tiêu quản lý hay không; thủ tục hành chính có quy định hồ sơ, có được áp dụng trên phạm vi toàn quốc hay không? Có thể thấy rõ một sự thay đổi rất lớn trong quan điểm chung về các thủ tục hành chính.

Trước đây vài ba năm, khi các yếu tố về sự cần thiết, sự phù hợp và chi phí thực hiện thủ tục hành chính được lấy làm cơ sở cho một nghiên cứu về các thủ tục, quy trình mà nhà đầu tư phải tuân thủ để hoàn thành các điều kiện kinh doanh cần phải có, những phản ứng trái chiều từ phía các bộ, ngành khá mạnh mẽ.

Hầu như tất cả các cơ quan có những thủ tục hành chính được yêu cầu cân nhắc về sự cần thiết cũng như khả năng thay thế bằng các biện pháp khác đều cho rằng, các thủ tục này là rất cần thiết và không thể thay thế; mặc dù họ cũng không đưa ra được những chứng minh một cách khoa học cho luận điểm này. Việc kiên quyết bảo lưu quan điểm trên của nhiều cơ quan quản lý nhà nước đã ngăn cản gần hết nỗ lực cải cách các thủ tục này từ các chuyên gia nghiên cứu chính sách kinh tế vĩ mô. Thậm chí, khi đó, đã có sự nhượng bộ từ các chuyên gia nghiên cứu, có nghĩa là chưa tính tới sự cần thiết, sự phù hợp…, mà chỉ tính tới yếu tố pháp lý, nhưng rất nhiều đề xuất bãi bỏ các điều kiện kinh doanh quá phức tạp, không cần thiết cũng không thực hiện được. Và đương nhiên là hàng loạt thủ tục hành chính liên quan tới các điều kiện kinh doanh đó vẫn tồn tại. Thậm chí, trong một thời gian không hề ngắn, công việc rà soát các điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính đã bị bỏ lửng. Điều này khiến tình trạng nhiều thủ tục hành chính trên thực tế đã không còn hiệu lực do thay đổi chính sách vẫn tiếp tục được thực hiện.

Với hệ thống mẫu biểu này, có thể nói các cơ quan tiến hành rà soát rất khó có thể lờ đi những phần nội dung khó trả lời. Đặc biệt, trong hệ thống mẫu biểu vừa được dự thảo, Tổ công tác đã đưa ra yêu cầu các cơ quan rà soát lựa chọn 1 trong 3 phương án xử lý với các thủ tục hành chính đó, gồm có nên tiếp tục duy trì thủ tục hành chính này không, nếu duy trì thì có cần sửa đổi, hoặc hủy bỏ luôn. Sẽ khó có một sự chần chừ nào đối với các giải pháp cải cách, khi các phương án đều đòi hỏi căn cứ trên những tính chất quan trọng của thủ tục hành chính một cách rõ ràng, cụ thể thông qua bảng hỏi và các căn cứ pháp lý đi kèm. Hơn thế, để trả lời đầy đủ và có căn cứ các câu hỏi này, một cuộc rà soát lớn trong hệ thống văn bản pháp lý trong nhiều lĩnh vực sẽ buộc phải làm. Và nếu trách nhiệm công vụ được đảm bảo, kết quả thu được chắc chắn nhiều hơn một cuộc cái cách thủ tục hành chính.           

Bảo Duy
Bảo Duy

Tin cùng chuyên mục