Hôm thứ Tư (23/9), ADB đã nâng dự báo tăng trưởng cho khu vực Đông Nam Á trong báo cáo cập nhật "Triển vọng Phát triển châu Á".
Trong đó, ADB dự báo khu vực Đông Nam Á gồm các nền kinh tế đang phát triển sẽ đạt mức tăng trưởng 4,7% vào năm 2026 (tăng so với mức dự báo 4,6% đưa ra hồi tháng 7) và 4,9% vào năm 2027 (so với mức 4,8% trước đó). Tăng trưởng của khu vực Đông Nam Á nói chung (bao gồm cả Singapore) được dự báo ở mức 4,7% cho cả hai năm này.
Động thái điều chỉnh tăng dự báo diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông kéo dài và cuộc xung đột Nga-Ukraine tiếp tục leo thang khiến chi phí năng lượng duy trì ở mức cao, đồng thời hiện tượng El Nino cũng làm gia tăng cường độ có nguy cơ đẩy giá lương thực lên cao cũng như gây gián đoạn hoạt động nông nghiệp và sản xuất điện.
Nhu cầu mạnh mẽ gắn liền với sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã đóng vai trò là yếu tố đối trọng quan trọng, đặc biệt đối với các nền kinh tế xuất khẩu công nghệ trong khu vực.
"Xuất khẩu ròng vẫn duy trì được sự ổn định nhờ nhu cầu về thiết bị điện tử và các sản phẩm liên quan đến AI…Khu vực này thực sự đã hưởng lợi từ sự bùng nổ của AI vì phần lớn các loại phần cứng, như chip bán dẫn hay vật liệu xây dựng trung tâm dữ liệu đều được sản xuất tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương”, Albert Park, chuyên gia kinh tế trưởng của ADB cho biết.
Malaysia là một trong những quốc gia được điều chỉnh tăng dự báo đáng kể nhất; mức tăng trưởng hiện được kỳ vọng đạt 4,9% vào năm 2026 và 4,7% vào năm 2027, so với các mức tương ứng là 4,6% và 4,5% được đưa ra hồi tháng 7.
Dự báo tăng trưởng của Việt Nam cũng được điều chỉnh tăng mạnh, lên mức 7,8% trong năm nay (từ mức 7,2% trước đó) và 7,6% vào năm 2027 (từ mức 7% trước đó), nhờ vào hoạt động đầu tư mạnh mẽ hơn và các biện pháp kích thích tài khóa.
Dự báo tăng trưởng năm 2026 của Thái Lan được nâng từ 1,8% lên 2%, mặc dù dự báo cho năm 2027 bị hạ nhẹ từ 2% xuống 1,9%. Triển vọng tăng trưởng của Indonesia vẫn giữ nguyên ở mức 5,2% cho cả hai năm này.
Trong khi đó, dự báo tăng trưởng năm 2026 của Philippines bị cắt giảm từ 3,8% xuống 3,3%, còn dự báo cho năm 2027 giảm từ 5,3% xuống 5,1%.
Đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang phát triển nói chung, ADB đã nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 thêm 0,1 điểm phần trăm lên mức 5%, đồng thời giữ nguyên dự báo cho năm 2027 ở mức 5,1%.
Tuy nhiên, ADB cho biết cán cân rủi ro vẫn nghiêng về phía tiêu cực, do cú sốc năng lượng xảy ra đồng thời với hiện tượng El Nino mạnh hơn.
Báo cáo lưu ý rằng khu vực châu Á - Thái Bình Dương là một trong những nơi chịu rủi ro lớn nhất về thiệt hại kinh tế vĩ mô do hiện tượng thời tiết này gây ra, do sự phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp phụ thuộc lượng mưa, thủy điện và các mặt hàng xuất khẩu nhạy cảm với khí hậu.
ADB dự báo hiện tượng El Nino năm nay – có thể trở thành một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận – sẽ gia tăng cường độ cho đến cuối năm 2026 và đạt đỉnh vào khoảng tháng 11. Do các tác động kinh tế thường có độ trễ, ADB nhận định rằng ảnh hưởng lớn nhất sẽ diễn ra vào năm 2027.
Roshen Fernando, chuyên gia kinh tế tại ADB cho biết: "Chúng tôi nhận thấy các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp sẽ phải đối mặt với rủi ro cao hơn hẳn".
Báo cáo chỉ ra rằng nông nghiệp thường là lĩnh vực đầu tiên chịu ảnh hưởng khi lượng mưa giảm làm ảnh hưởng đến cây trồng, đặc biệt là năng suất lúa tại Philippines và Việt Nam.
Trong khi đó, các chuyên gia kinh tế cho biết tình trạng căng thẳng do nhiệt độ cao và nguồn thức ăn chăn nuôi bị hạn chế có thể ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi và thủy sản.
Các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào thủy điện có thể chịu tác động đặc biệt lớn, đồng thời việc thiếu hụt nguồn nước cũng có thể làm tăng chi phí sản xuất điện. ADB lưu ý rằng cú sốc này có khả năng sẽ tác động đến giá tiêu dùng với một độ trễ nhất định.
ADB đã nâng dự báo lạm phát cho khu vực Đông Nam Á đang phát triển lên mức 4% vào năm 2026 và 3,3% vào năm 2027, tăng so với các mức dự báo lần lượt là 3,9% và 2,9% được đưa ra hồi tháng 7.
Thị trường năng lượng cũng đang góp phần làm gia tăng những áp lực này. ADB dự báo giá dầu Brent sẽ ở mức trung bình 90 USD/thùng vào năm 2026 và 78 USD/thùng vào năm 2027, trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tái diễn và nguồn cung bị gián đoạn.
Ngoài dầu thô, các sản phẩm dầu đã qua tinh chế cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Báo cáo ghi nhận rằng giá giao ngay tại Singapore đối với xăng, nhiên liệu tàu biển, nhiên liệu bay và dầu diesel đã tăng nhanh hơn so với giá dầu thô kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.
Theo báo cáo, để ứng phó với những cú sốc từ bên ngoài chồng chéo như vậy, các chính phủ trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương cần duy trì dư địa tài khóa, đồng thời tập trung hỗ trợ các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương.
“Chúng tôi vẫn luôn khuyến nghị các chính phủ tập trung hỗ trợ tài khóa và an sinh xã hội cho những nhóm dễ bị tổn thương nhất, đồng thời tránh làm cạn kiệt dư địa tài khóa do các khoản trợ cấp dàn trải”, ông Albert Park cho biết.
Về dài hạn, các nền kinh tế cần giảm thiểu những điểm yếu cố hữu bằng cách đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang năng lượng tái tạo và duy trì nền tài chính công lành mạnh. Điều này sẽ tạo thêm dư địa để chính phủ và các ngân hàng trung ương ứng phó khi cú sốc tiếp theo xảy ra.