Năng lượng tái tạo nới rộng lợi thế giá
Theo Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam, nhiệt điện đang đối mặt với những thách thức trong ngắn hạn và có thể cả dài hạn khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa hạ nhiệt. Giá dầu FO có thời điểm đạt trên 700 USD/tấn, tăng gấp đôi chỉ vài ngày sau khi xung đột bùng phát. Giá khí đầu vào có mối liên kết chặt chẽ với giá FO, được tính bằng 46% giá FO cộng với phí vận chuyển. Các hợp đồng PPA (thỏa thuận mua bán điện) của nhiệt điện cho thấy, giá điện đầu ra sẽ phải tăng, qua đó kém hấp dẫn đối với bên mua độc quyền là EVN.
Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ điện tiếp tục tăng trưởng. Năm 2025, tiêu thụ điện tăng 4,9% so với năm 2024, đạt 288 tỷ kWh. Tổng công suất lắp đặt của toàn hệ thống tăng 7,9% so với cùng kỳ, đạt xấp xỉ 87.600 MW. Có tới 61% sản lượng điện năm 2025 được sản xuất từ khí và than, khiến Việt Nam dễ tổn thương trước các cú sốc gián đoạn năng lượng trong bối cảnh hiện nay.
Ở chiều ngược lại, mảng năng lượng sạch như điện gió và điện mặt trời ngày càng trở nên hấp dẫn, khi mức giá năm 2025 trở nên cạnh tranh hơn so với điện khí. Xung đột Trung Đông có thể tiếp tục nới rộng khoảng cách này. Giá mua điện gió theo cơ chế mới có giá trần dao động từ 1.800 - 2.000 đồng/kWh, trong khi điện mặt trời theo cơ chế FIT 2 dao động từ 1.900 - 2.220 đồng/kWh. Trong khi đó, giá bán điện khí bình quân của POW vào khoảng 2.500 đồng/kWh và điện than khoảng 1.900 đồng/kWh.
Theo Công ty Chứng khoán MB (MBS), trong chu kỳ phát triển tiếp theo của ngành điện, nhóm chính sách mới đang tập trung thúc đẩy các nguồn năng lượng tái tạo và điện khí, đồng thời đề cao vai trò của hạ tầng lưới điện với khối lượng công việc lớn từ nay đến năm 2030 theo Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh. Tuy nhiên, MBS cho rằng, vẫn tồn tại khoảng cách giữa định hướng chính sách và hiệu quả thực thi. Nhiều cơ chế cần độ mở lớn hơn đang trong quá trình hoàn thiện, như DPPA (cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát triển năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn), cơ chế bao tiêu sản lượng điện khí, điện gió ngoài khơi...
Sau khi khung giá được ban hành, ở nhóm năng lượng tái tạo, hoạt động phát triển dự án mới trở nên sôi động hơn với sự tham gia của các doanh nghiệp đầu ngành như REE, GEG, HDG, PC1. REE hiện đang tập trung đẩy mạnh mảng năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi.
Đối với điện khí, bên cạnh POW, PGV vẫn thể hiện quyết tâm lớn với nhiều dự án gối đầu. Ngành cũng ghi nhận sự xuất hiện của các “tay chơi” mới như VinEnergo với dự án LNG Hải Phòng 1&2.
Huy động điện khí được kỳ vọng tăng trưởng nhờ Nhơn Trạch 3&4 đi vào hoạt động. Nhóm doanh nghiệp khí nội như NT2, PGV hiện cơ bản vẫn đảm bảo nguồn cung khí nhờ các hợp đồng cam kết với GAS. Tuy nhiên, rủi ro cạnh tranh từ các nhà máy mới vẫn hiện hữu, đặc biệt nếu nhu cầu tăng trưởng không đạt như kỳ vọng. Trong khi đó, năng lượng tái tạo vẫn là nguồn được ưu tiên phát, kéo theo rủi ro dư thừa cục bộ và tình trạng cắt giảm công suất.
Dòng tiền chọn lọc, rủi ro phân hóa
Điện gió và điện mặt trời ngày càng trở nên hấp dẫn, khi mức giá cạnh tranh hơn so với điện khí.
Các doanh nghiệp năng lượng sạch được đánh giá có triển vọng tích cực trong trung và dài hạn. Quy hoạch Điện VIII sửa đổi tiếp tục ưu tiên năng lượng tái tạo, với quy mô đầu tư lớn đã được dự kiến. Các đối tượng hưởng lợi bao gồm các doanh nghiệp xây lắp điện như PC1, cùng các nhà phát triển năng lượng như REE, HDG và GEG.
Bộ Công Thương đã đề xuất tăng sản lượng điện hợp đồng tối thiểu cho các nhà máy điện khí lên 75%, từ mức 65% hiện tại. Thời hạn hợp đồng PPA cũng được đề xuất kéo dài lên 15 năm thay vì 10 năm như hiện nay, nhằm đảm bảo khả năng trả nợ của các dự án. Điều này được kỳ vọng mang lại tác động tích cực cho POW, dù chưa đủ để bù đắp hoàn toàn rủi ro từ biến động nguồn cung khí toàn cầu.
Dù triển vọng trung - dài hạn tích cực, một số doanh nghiệp trong ngành vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Ngày 25/3/2026, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội công bố thông tin tài chính năm 2025 của Công ty cổ phần Năng lượng Hồng Phong 2, với mức lỗ 97,7 tỷ đồng. Tổng nợ phải trả tính đến 31/12/2025 là hơn 1.671 tỷ đồng, trong đó nợ vay ngân hàng hơn 528 tỷ đồng, nợ trái phiếu 479,8 tỷ đồng và các khoản phải trả khác 663,4 tỷ đồng. Hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu ở mức 1,81 lần.
Năng lượng Hồng Phong 2 hoạt động trong lĩnh vực sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo, hòa lưới điện quốc gia, có trụ sở tại xã Hòa Thắng, tỉnh Lâm Đồng.
Công ty cổ phần Năng lượng Hồng Phong 1 cũng ghi nhận lỗ sau thuế 180,7 tỷ đồng trong năm 2025, trong khi giai đoạn 2021-2024 có lãi, cho thấy sự suy giảm rõ rệt trong hoạt động kinh doanh. Tính đến cuối năm 2025, tổng nợ phải trả của doanh nghiệp ở mức gần 3.439 tỷ đồng, hệ số nợ/vốn chủ sở hữu tăng từ 2,83 lần lên 3,2 lần, trong đó dư nợ trái phiếu chiếm hơn 2.100 tỷ đồng.
Công ty TNHH Điện gió Hòa Đông 2 chưa công bố kết quả kinh doanh cả năm 2025, nhưng trong nửa đầu năm, doanh nghiệp đã lỗ hơn 114 tỷ đồng, nối tiếp mức lỗ 120 tỷ đồng cùng kỳ năm 2024. Lũy kế đến 30/6/2025, doanh nghiệp lỗ 493 tỷ đồng. Vốn chủ sở hữu còn 144,8 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả gần 2.813 tỷ đồng, chủ yếu là nợ vay ngân hàng hơn 2.713 tỷ đồng.
Theo MBS, trong bối cảnh rủi ro lãi suất gia tăng và rủi ro tỷ giá vẫn hiện hữu, các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững, ít nhạy cảm với chi phí vốn sẽ là lựa chọn ưu tiên trong chiến lược đầu tư.
Bên cạnh điện gió và điện mặt trời, một số doanh nghiệp đã chủ động mở rộng sang các hướng đi mới nhằm tận dụng xu thế năng lượng sạch. Mới đây, Tập đoàn GG Power lựa chọn lĩnh vực sản xuất pin lưu trữ để tham gia thị trường. Ông Bùi Xuân Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị GG Power cho biết, doanh nghiệp đã ký kết hợp đồng nhận chuyển giao công nghệ sản xuất hệ thống pin lưu trữ năng lượng với Tập đoàn Goldwind - một trong những nhà cung cấp giải pháp năng lượng sạch và điện gió hàng đầu thế giới.
Theo đó, GG Power sẽ làm chủ dây chuyền sản xuất pin lưu trữ năng lượng, với nhà máy quy mô 1,2 ha tại Khu công nghiệp số 5 (xã Xuân Trúc, tỉnh Hưng Yên), công suất thiết kế 5 GWh/năm. Đây là nhà máy đầu tiên tại Việt Nam phát triển trong lĩnh vực pin lưu trữ, có khả năng sản xuất các loại pin phục vụ lưới điện, công nghiệp, thương mại và dân dụng.
Năng lượng sạch là xu thế tất yếu, song việc đầu tư vào lĩnh vực này đòi hỏi chi phí lớn trong bối cảnh áp lực lãi suất cao, tạo ra không ít thách thức cho doanh nghiệp. Dù vậy, xét về dài hạn, đây vẫn là lĩnh vực hấp dẫn với dư địa tăng trưởng đáng kể.