Hai cường quốc kinh tế này hiện đang tranh giành quyết liệt nguồn cung bị hạn chế, chủ yếu từ Nga và ở mức độ thấp hơn là từ Ả Rập Xê Út.
“Sự cạnh tranh dầu thô của Nga giữa Ấn Độ và Trung Quốc rất gay gắt và sẽ tiếp tục như vậy đối với các lô hàng giao trong tháng 6”, Muyu Xu, nhà phân tích cấp cao tại Kpler cho biết.
Ngày 18/4, Mỹ đã gia hạn miễn trừ cho phép các quốc gia mua dầu bị trừng phạt của Nga trên biển trong khoảng một tháng, làm giảm áp lực lên giá dầu toàn cầu. Tuy nhiên, Mỹ không nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với dầu thô của Iran, trong đó gần 98% được vận chuyển đến Trung Quốc, với khối lượng nhỏ hơn đến Ấn Độ.
Bên cạnh đó, các cuộc tấn công của Iran vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Trung Đông cũng đã làm gián đoạn nguồn cung dầu từ các nước vùng Vịnh, làm tăng nhu cầu về dầu của Nga.
Theo Kpler, nhập khẩu dầu của Trung Quốc qua eo biển Hormuz đã giảm xuống còn khoảng 222.000 thùng/ngày trong tháng 4, giảm mạnh so với 4,45 triệu thùng/ngày trước khi xung đột diễn ra. Nguồn cung của Ấn Độ qua tuyến đường thuỷ này cũng đã giảm mạnh xuống còn 247.000 thùng/ngày trong tháng này, từ mức 2,8 triệu thùng/ngày vào tháng 2.
Cả hai quốc gia hiện đang tìm kiếm nguồn cung thay thế để bù đắp sự thiếu hụt.
“Việc đóng cửa trên thực tế của eo biển Hormuz đang thúc đẩy các nước châu Á tìm kiếm dầu thô giá rẻ, dễ kiếm, và dầu thô của Nga thuộc loại này”, nhà phân tích Muyu Xu cho biết.
Ấn Độ dường như dễ bị tổn thương hơn trước những cú sốc về nguồn cung. Nhập khẩu dầu của nước này đã giảm trong tháng 3, và nước này chỉ có một lượng dự trữ hạn chế khoảng 30 ngày để ứng phó với những cú sốc nguồn cung kéo dài, các chuyên gia trong ngành dầu mỏ cho biết. Không giống như các quốc gia khác, chính phủ Ấn Độ không tăng giá xăng dầu, vì vậy nhu cầu về xăng và dầu diesel trong nước không giảm.
Trong khi đó, theo Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu của Đại học Columbia, Trung Quốc phụ thuộc vào tuyến đường thủy quan trọng này để nhập khẩu 45-50% lượng dầu thô. Tuy nhiên, lượng dự trữ dầu của nước này có thể đáp ứng nhu cầu trong ba đến bốn tháng.
Theo Mukesh Sahdev, nhà phân tích dầu mỏ tại công ty tình báo năng lượng Xanalysts, Trung Quốc có vị thế tốt hơn hầu hết các quốc gia châu Á khác. Tuy nhiên, nước này vẫn cần nhập khẩu dầu thô để hỗ trợ ngành công nghiệp xuất khẩu và hóa dầu và để tăng cường dự trữ chiến lược trong trường hợp xung đột kéo dài.
Sự phụ thuộc vào dầu thô của Nga
Theo Benjamin Tang, Trưởng bộ phận nghiên cứu hàng hóa lỏng tại S&P Global Commodities at Sea, Ấn Độ đã nhập khẩu tổng cộng 4,57 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 3, trong đó 2,14 triệu thùng đến từ Nga, tương đương 47%.
Theo dữ liệu từ Kpler, con số này gần gấp đôi so với tháng 2, khi thị phần dầu thô nhập khẩu từ Nga của Ấn Độ vào khoảng 20%. Đồng thời, tổng lượng nhập khẩu dầu của Ấn Độ giảm hơn 14% so với mức trước xung đột.
Nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc cũng giảm 2,8% trong tháng 3 so với cùng kỳ năm ngoái về khối lượng. Do nguồn cung từ Iran bị hạn chế, Trung Quốc đã chuyển sang Nga để bù đắp khoảng trống nguồn cung.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy Trung Quốc đã nhập khẩu 1,8 triệu thùng dầu Nga mỗi ngày trong tháng 3, giảm nhẹ so với 1,9 triệu thùng trong tháng 2. Nhưng cho đến nay trong tháng 4 này, cả Ấn Độ và Trung Quốc đang cạnh tranh sát sao, mỗi nước đều nhập khẩu 1,6 triệu thùng dầu thô Nga mỗi ngày.
Trước xung đột, các nhà máy lọc dầu Ấn Độ đã giảm nhập khẩu dầu từ Nga sau lệnh trừng phạt của Mỹ đối với hai công ty dầu khí lớn vào tháng 11. Mỹ tiếp tục gây sức ép lên Ấn Độ, yêu cầu nước này giảm sự phụ thuộc vào dầu thô của Nga để đổi lấy một thỏa thuận thương mại có lợi với Mỹ.
Đến tháng 2, Ấn Độ và Mỹ cuối cùng đã đạt được thỏa thuận thương mại, dữ liệu của Kpler cho thấy nhập khẩu dầu thô của Nga vào Ấn Độ đã giảm xuống khoảng 1,04 triệu thùng/ngày trong tháng 2/2026, từ 1,84 triệu thùng/ngày vào tháng 11/2025.
Nhưng cuộc xung đột liên quan đến Iran đã đảo ngược xu hướng đó.
Trong một cuộc phỏng vấn với đài NDTV của Ấn Độ, Denis Alipov, Đại sứ Nga tại Ấn Độ xác nhận rằng “Ấn Độ gần đây đang mua rất nhiều dầu của Nga” và Nga muốn duy trì mức độ hợp tác năng lượng này trong tương lai.
Trong khi Ấn Độ cần đạt được một thỏa thuận có lợi với Mỹ, dầu thô của Nga đã trở nên quan trọng đối với an ninh năng lượng của Ấn Độ trong bối cảnh xung đột Trung Đông đang diễn ra.
“Ấn Độ bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi những gián đoạn gần đây so với Trung Quốc, do phụ thuộc nhiều hơn vào dầu thô Trung Đông và mức tồn kho tương đối thấp hơn,” Lin Ye, phó chủ tịch thị trường hàng hóa dầu mỏ tại Rystad Energy cho biết.
Nguồn cung từ Ả Rập Xê Út
Trước xung đột, Ấn Độ đã thay thế nhập khẩu dầu thô của Nga bằng dầu từ Ả Rập Xê Út.
Dữ liệu của Kpler cho thấy trong tháng 2, lượng dầu vận chuyển từ Ả Rập Xê Út đến Ấn Độ đã tăng lên 1,03 triệu thùng/ngày, từ mức trung bình 638.387 thùng/ngày vào năm 2025. Cho đến nay trong tháng 4, Ả Rập Xê Út đã vận chuyển 684.190 thùng dầu thô mỗi ngày đến Ấn Độ.
Tuy nhiên, phần lớn nguồn cung dầu của Ả Rập Xê Út được chuyển hướng sang Trung Quốc thông qua Biển Đỏ, nơi nước này có những khoản đầu tư lọc dầu đáng kể, tạo cho Ả Rập Xê Út lợi ích thiết thực trong việc cung cấp nhiều dầu cho Trung Quốc hơn là cho Ấn Độ.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy Ả Rập Xê Út đã cung cấp 1,35 triệu thùng dầu thô mỗi ngày cho Trung Quốc trong tháng 4, tăng so với 1,04 triệu thùng/ngày trong tháng 3 nhưng thấp hơn 1,67 triệu thùng/ngày trong tháng 2.
“Trong trường hợp ngừng bắn vô thời hạn, giá cả trở nên ít quan trọng hơn, và khả năng cung ứng trở thành vấn đề chính”, Mukesh Sahdev, chuyên gia phân tích dầu mỏ hàng đầu tại công ty tình báo năng lượng Xanalysts cho biết.
